Critical Edition of Nyāyabhāṣya 3
3.1.1parīkṣitāni pramāṇāni. prameyam idānīṃ parīkṣyate, tac cātmādīty ātmā vicāryate: “kiṃ dehendriyamanobuddhisaṃghātamātram ātmā, āhosvit tato vyatiriktaḥ?” iti.
kutaḥ saṃśayaḥ? vyapadeśasyobhayathāsiddheḥ saṃśayaḥ. kriyākaraṇayoḥ kartrā saṃbandhasyābhidhānaṃ vyapadeśaḥ. sa dvividhaḥ: avayavena ca samudāyasya “mūlair vṛkṣas tiṣṭhati, stambhaiḥ prāsādo dhriyate” iti, anyena cānyasya “paraśunā vṛścati, pradīpena paśyati” iti. asti cāyaṃ vyapadeśaḥ: cakṣuṣā paśyati, manasā vijānāti, buddhyā vicārayati, śarīreṇa sukhaduḥkham anubhavati. tatra nāvadhāryate: “kim avayavena samudāyasya dehādisaṃghātasya vyapadeśaḥ, athānyenānyasya tadvyatiriktasya?” iti.
anyenāyam anyasya vyapadeśaḥ. kasmāt? darśanasparśanābhyām ekārthagrahaṇāt. darśanena kaścid artho gṛhītaḥ sparśanenāpi gṛhyate “yam aham adrākṣaṃ cakṣuṣā taṃ sparśanenāpi spṛśāmi” iti, “yam” ca “asprākṣaṃ sparśanena taṃ cakṣuṣā paśyāmi” iti. ekaviṣayau dvāv imau pratyayāv ekakartṛkau pratisaṃdhīyete, na saṃghātakartṛkau, nendriyeṇaikakartṛkau. tad yo ’sau cakṣuṣā tvagindriyeṇa caikasyārthasya grahītā bhinnanimittāv ananyakartṛkau pratyayau samānaviṣayau pratisaṃdadhāti so ’rthāntarabhūta ātmeti.
kathaṃ punar nendriyeṇaikakartṛkau? indriyaṃ khalu svaṃ svaṃ viṣayagrahaṇam ananyakartṛkaṃ pratisaṃdhātum arhati, nendriyāntarasya viṣayagrahaṇam iti.
kathaṃ na saṃghātakartṛkau? ekaḥ khalv ayaṃ bhinnanimittau pratyayau svātmakartṛkau pratisaṃhitau vedayate, na saṃghātaḥ. kasmāt? anivṛttaṃ hi saṃghāte pratyekaṃ viṣayāntaragrahaṇasyāpratisaṃdhānam indriyāntareṇeveti.
3.1.2na, viṣayavyavasthānāt. na dehādisaṃghātād anyaś cetanaḥ. kasmāt? viṣayavyavasthānāt. vyavasthitaviṣayāṇīndriyāṇi — cakṣuṣy asati rūpaṃ na gṛhyate, sati gṛhyate. yac ca yasminn asati na bhavati, sati bhavati, “tasya tad” iti vijñāyate. tasmād rūpagrahaṇaṃ cakṣuṣaḥ, cakṣū rūpaṃ paśyatīti. evaṃ ghrāṇādiṣv apīti.
tānīmānīndriyāṇi svaviṣayagrahaṇāc cetanāni, indriyāṇāṃ bhāvābhāvayor viṣayagrahaṇasya tathābhāvād iti. evaṃ ca sati kim anyena cetanena? iti.
saṃdigdhatvād ahetuḥ. yo ’yam indriyāṇāṃ bhāvābhāvayor viṣayagrahaṇasya tathābhāvaḥ, kim ayaṃ cetanatvād āhosvic cetanopakaraṇānāṃ grahaṇanimittatvāt? iti saṃdihyate. cetanopakaraṇatve ’pīndriyāṇāṃ grahaṇanimittatvād etad bhavati.
3.1.3yac coktam: “viṣayavyavasthānāt” iti tadvyavasthānād evātmasadbhāvād apratiṣedhaḥ. yadi khalv ekam indriyam avyavasthitaviṣayaṃ sarvajñaṃ sarvaviṣayagrāhi cetanaṃ syāt kas tato ’nyaṃ cetanam anumātuṃ śaknuyāt? yasmāt tu vyavasthitaviṣayāṇīndriyāṇi, tasmāt tebhyo ’nyaś cetanaḥ sarvajñaḥ sarvaviṣayagrāhī viṣayavyavasthām atīto ’numīyate.
tatredam abhijñānam apratyākhyeyaṃ cetanavṛttam udāhriyate — rūpadarśī khalv ayaṃ gandhaṃ rasaṃ vā pūrvagṛhītasāhacaryam anuminoti. gandhapratisaṃvedī ca rūparasāv anuminoti. evaṃ viṣayaśeṣe vācyam. rūpaṃ dṛṣṭvā gandhaṃ jighrati, ghrātvā vā gandhaṃ rūpaṃ paśyati. tad evam aniyataparyāyaṃ sarvaviṣayagrahaṇam ekacetanādhikaraṇam ananyakartṛkaṃ pratisaṃdhatte. pratyakṣānumānāgamasaṃśayapratibhāpratyayāṃś ca nānāviṣayān svātmakartṛkān pratisaṃdhāya vedayate. sarvārthaviṣayaṃ ca śāstraṃ śrutvā pratipadyate ’rtham aviṣayabhūtaṃ śrotrasya. kramabhāvino hi varṇāñ śrutvā padavākyabhāvena pratisaṃdhāya śabdārthavyavasthānaṃ ca budhyamāno ’nekavidham arthajātam agrahaṇīyam ekaikenendriyeṇa gṛhṇāti. seyaṃ sarvajñasya cetanasya jñeyāvyavasthā na śakyānupadaṃ parikramitum. ākṛtimātraṃ tūdāhṛtam. tatra yad uktam: “indriyacaitanye kim anyena cetanena” ity etad ayuktam iti.
3.1.4itaś ca vyatirikta ātmā, na dehādisaṃghātamātram, śarīradāhe pātakābhāvāt. śarīragrahaṇena śarīrendriyabuddhivedanāsaṃghātaḥ prāṇibhūto gṛhyate. prāṇibhūtaṃ śarīraṃ dahataḥ prāṇihiṃsākṛtaṃ pāpam “pātakam” ity ucyate. tasyābhāvaḥ, tatphalena kartur asaṃbandhād akartuś ca saṃbandhāt.
śarīrendriyabuddhivedanāprabandhe khalv anyaḥ saṃghāta utpadyate ’nyo nirudhyata iti. utpādanirodhasantatibhūtaś ca prabandho nānyatvaṃ bādhate dehādisaṃghātasya. anyatvādhiṣṭhāno hy asau prakhyāyata iti. evaṃ ca sati yo dehādisaṃghātaḥ prāṇibhūto hiṃsāṃ karoti nāsau hiṃsāphalena saṃbadhyate. yas tu saṃbadhyate na tena hiṃsā kṛtā. tad evaṃ sattvabhede kṛtahānam akṛtābhyāgamaś ca prasajyate. sati ca sattvotpāde sattvanirodhe cākarmanimittaḥ sattvasargaḥ prāpnoti. tatra muktyartho brahmacaryavāso nopapadyate. tad yadi dehādisaṃghātamātraṃ sattvaṃ syāt, śarīradāhe pātakaṃ na bhaved dagdhuḥ. aniṣṭaṃ caitat.
tasmāt saṃghātavyatirikta ātmā nitya iti.
3.1.5tadabhāvaḥ sātmakapradāhe ’pi tannityatvāt. yasyāpi nityenātmanā sātmakaṃ śarīraṃ dahyate tasyāpi śarīradāhe pātakaṃ na bhaved dagdhuḥ. kasmāt? nityatvād ātmanaḥ — na jātu kaścin nityaṃ hiṃsitum arhatīti. atha hiṃsyate nityatvam asya na bhavatīti.
seyam ekasmin pakṣe hiṃsā niḥphalā, anyasmiñś ca pakṣe ’nupapannaiveti.
3.1.6na, kāryāśrayakartṛvadhāt. na brūmaḥ: “nityasya sattvasya vadho hiṃsā” iti. kiṃ tarhi? anucchittidharmakasya sattvasya kāryāśrayasya ca śarīrasya viṣayopalabdheś ca kartṝṇām indriyāṇām upaghātaḥ pīḍā vaikalyalakṣaṇaḥ prabandhocchedo vā pramāpaṇalakṣaṇo vadho hiṃseti. kāryaṃ tu sukhaduḥkhasaṃvedanam, tasyāyatanam adhiṣṭhānam āśrayaḥ śarīram; kāryāśrayasya ca śarīrasya viṣayopalabdheś ca kartṝṇām indriyāṇāṃ vadho hiṃsā, na nityasyātmanaḥ. tatra yad uktam: “sātmakapradāhe ’pi tannityatvāt tadabhāvaḥ” ity etad ayuktam iti.
yasya tu sattvocchedo hiṃsā tasya kṛtahānam akṛtābhyāgamaś ceti doṣaḥ. etāvac caitat syāt — sattvocchedo vā hiṃsā, anucchittidharmakasya vā sattvasya kāryāśrayakartṛvadho hiṃsā. na kalpāntaram asti. sattvocchedaś ca pratiṣiddhaḥ. tatra kim anyat? śeṣaṃ yathābhūtam iti.
athavā — kāryāśrayakartṛvadhād iti dehendriyabuddhisaṃghāto nityasyātmano yat sukhaduḥkhapratisaṃvedanaṃ tasyāśrayaḥ. tadāyatanaṃ tad bhavati, na tato ’nyatreti. sa eva ca kartā. tannimittā sukhaduḥkhapratisaṃvedanasya nirvṛttiḥ, na tadantareṇeti. tasya vadha upaghātaḥ pīḍā pramāpaṇaṃ vā hiṃsā, nityatve nātmocchedaḥ. tatra yad uktam: “tadabhāvaḥ sātmakapradāhe ’pi tannityatvāt” iti, etan neti.
3.1.7itaś ca dehādivyatirikta ātmā — savyadṛṣṭasyetareṇa pratyabhijñānāt. pūrvāparayor jñānayor ekaviṣaye pratisaṃdhijñānaṃ pratyabhijñānam — “tam evaitarhi jānāmi yam ajñāsiṣam: sa evāyam arthaḥ” iti. savyena khalu cakṣuṣā dṛṣṭam artham itareṇāpi cakṣuṣā dṛṣṭvā pratyabhijānāti: “yam aham adrākṣaṃ tam evaitarhi paśyāmi” iti. indriyacaitanye ca nānyadṛṣṭam anyaḥ pratyabhijānātīti pratyabhijñānānupapattiḥ. asti tv idaṃ pratyabhijñānam.
tasmād indriyavyatiriktaś cetana iti.
3.1.8na, ekasmin nāsāsthivyavahite dvitvābhimānāt. ekam idaṃ cakṣur madhye nāsāsthivyavahitam. tasyāntau gṛhyamāṇau dvitvābhimānaṃ prayojayato yathā madhye vyavahitasya dīrghadravyasyeti.
3.1.9ekavināśe dvitīyāvināśān naikatvam. ekasminn upahate voddhṛte vā cakṣuṣi dvitīyam avatiṣṭhate cakṣur viṣayagrahaṇaliṅgam. tasmād ekasya vyavadhānānupapattir iti.
3.1.10avayavanāśe ’py avayavyupalabdher ahetuḥ. ekavināśe dvitīyāvasthānād ity ahetuḥ. kasmāt? vṛkṣasya hi kāsucic chākhāsu bhagnāsūpalabhyata eva vṛkṣa iti.
3.1.11dṛṣṭāntavirodhād apratiṣedhaḥ.
[1] na kāraṇadravyavibhāge kāryadravyam avatiṣṭhate nityatvaprasaṅgāt. bahuṣu cāvayaviṣu yasya kāraṇavibhāgas tasya vināśaḥ, yeṣāṃ kāraṇāny avibhaktāni tāny avatiṣṭhanta iti.
[2] athavā — dṛśyamānārthavirodho dṛṣṭāntavirodhaḥ. [2.1] mṛtasya śiraḥkapāle dvāv avaṭau nāsāsthivyavahitau cakṣuṣoḥ sthānaṃ bhedena gṛhyete. na caitad ekasmin nāsāsthivyavahite saṃbhavati. [2.2] athavā — ekavināśasyāniyamād dvāv imāv arthau. tau ca pṛthagāvaraṇopaghātau. [2.3] avapīḍanāc caikasya cakṣuṣo raśmiviṣayasaṃnikarṣasya bhedād dṛśyabheda iva gṛhyate. avapīḍananivṛttau ca bhinnapratisaṃdhānam iva.
tasmād ekasya vyavadhānānupapattiḥ.
3.1.12anumīyate ca “ayaṃ dehādisaṃghātavyatiriktaś cetanaḥ” iti,
3.1.13na, smṛteḥ smartavyaviṣayatvāt. smṛtir nāma dharmo nimittād utpadyate. tasyāḥ smartavyo viṣayaḥ. tatkṛta indriyāntaravikāraḥ, nātmakṛta iti.
3.1.14tadātmaguṇasadbhāvād apratiṣedhaḥ. tasyāḥ smṛter ātmaguṇatve sadbhāvād apratiṣedha ātmanaḥ. yadi smṛtir ātmaguṇaḥ syāt, evaṃ smṛtir utpadyate — nānyadṛṣṭam anyaḥ smaratīti. indriyacaitanye nānākartṛkāṇāṃ viṣayagrahaṇānām apratisaṃdhānam, pratisaṃdhāne vā viṣayavyavasthānupapattiḥ. ekas tu cetano ’nekārthadarśī bhinnanimittaḥ pūrvadṛṣṭam arthaṃ smaratīti. ekasyānekārthadarśino dharmo guṇabhūtaḥ smṛtir iti. smṛter ātmaguṇatve sati sadbhāvaḥ, viparyaye ca sadbhāvānupapattir iti. smṛtyāśrayāś ca prāṇabhṛtāṃ sarve vyavahārā ātmaliṅgam. udāharaṇamātram indriyāntaravikāra iti.
aparisaṃkhyānāc ca smṛtiviṣayasya. aparisaṃkhyāya ca smṛtiviṣayam ucyate: “na, smṛteḥ smartavyaviṣayatvāt” iti. yeyaṃ smṛtir agṛhyamāṇe ’rthe: “ajñāsiṣam aham amum artham” iti, asyā jñātṛjñānaviśiṣṭaḥ pūrvajñāto ’rtho viṣayaḥ, nārthamātram.
“jñātavān aham amum artham,” “asāv artho mayā jñātaḥ,” “amuṣminn arthe jñānaṃ me ’bhūt” iti caturvidham apy etad vākyaṃ smṛtiviṣayaprajñāpakaṃ samānārtham. sarvatra khalv atra jñātā jñānaṃ jñeyaṃ ca gṛhyate.
atha pratyakṣe ’rthe yā smṛtis tayā trīṇi jñānāny ekārthe pratisaṃdhīyante samānajñātṛkāṇi: “adrākṣam aham amum arthaṃ yam evaitarhi paśyāmi.” adrākṣam iti darśanaṃ ca darśanasaṃvic ca. na khalv asaṃvidite sve darśane syād etat: “adrākṣam” iti. te khalv ete dve jñāne. “yam evaitarhi paśyāmi” iti ca tṛtīyam ekārthe jñānam. evam eko ’rthas tribhir jñānair yujyamāno nājñātṛkaḥ, na nānājñātṛkaḥ. kiṃ tarhi? ekajnātṛkaḥ. so ’yaṃ smṛtiviṣaye ’parisaṃkhyāyamāne vidyamānaḥ prajñāto ’rthaḥ pratiṣidhyate — nāsty ātmā smṛteḥ smartavyaviṣayatvāt. na cedaṃ smṛtimātraṃ smartavyārthamātraviṣayam. idaṃ khalu jñānapratisaṃdhivat smṛtipratisaṃdhānam ekasya sarvaviṣayatvāt. eko ’yaṃ jñātā sarvaviṣayaḥ svāni jñānāni pratisaṃdhatte: “amum arthaṃ vijñāsyāmi, vijānāmi, vyajñāsiṣam; amum arthaṃ jijñāsamānaś ciram ajñātvā vyajñāsiṣam” iti. evaṃ smṛtim api trikālaviśiṣṭāṃ suṣmūrṣāviśiṣṭāṃ ca pratisaṃdhatte. saṃskārasaṃtatimātre sattva utpadyotpadya saṃskārās tirobhavanti — nāsty ekaḥ saṃskāro yas trikālaviśiṣṭaṃ jñānaṃ smṛtiṃ cānubhavet. na cānubhavam antareṇa jñānasya smṛteś ca pratisaṃdhānam, “aham, mama” iti copapadyate dehāntaravat. ato ’numīyate: “asty ekaḥ sarvaviṣayo yaḥ pratidehaṃ svajñānaprabandhaṃ smṛtiprabandhaṃ ca pratisaṃdhatta iti, yasya dehāntareṣu vṛtter abhāvān na bhavati” iti.
3.1.15na, ātmapratipattihetūnāṃ manasi saṃbhavāt. na dehādisaṃghātavyatirikta ātmā. kasmāt? ātmapratipattihetūnāṃ manasy api saṃbhavāt — “darśanasparśanābhyām ekārthagrahaṇāt” ityevamādīnām ātmapratipādakānāṃ hetūnāṃ manasi saṃbhavaḥ. mano hi sarvaviṣayam iti. tasmād dehendriyamanobuddhisaṃghātād avyatirikta ātmeti.
3.1.16jñātur jñānasādhanopapatteḥ saṃjñābhedamātram. jñātuḥ khalu jñānasādhanāny upapadyante — cakṣuṣā paśyati, ghrāṇena jighrati, sparśanena spṛśatīti. evaṃ mantuḥ sarvaviṣayasya matisādhanam antaḥkaraṇabhūtaṃ sarvaviṣayaṃ vidyate, yenāyaṃ manyata iti. evaṃ ca sati jñātary ātmasaṃjñā na mṛṣyate, manaḥsaṃjñā cānujñāyate. manasi ca manaḥsaṃjñā na mṛṣyate, matisādhanatvam anujñāyate. tad idaṃ saṃjñābhedamātram, nārthe vivāda iti.
pratyākhyāne vā sarvendriyalopaḥ. atha mantuḥ sarvaviṣayasya matisādhanaṃ sarvaviṣayaṃ pratyākhyāyate: “nāsti” iti, evaṃ rūpādigrahaṇasādhanāny apy asya na santīti sarvendriyalopaḥ prasajyata iti.
3.1.17niyamaś ca niranumānaḥ. yo ’yaṃ niyama iṣyate: “rūpādigrahaṇasādhanāny asya santi, matisādhanaṃ sarvaviṣayaṃ nāsti” iti, ayaṃ ca niranumānaḥ. nātrānumānam asti yena niyamaṃ pratipadyemahīti. rūpādibhyaś ca viṣayāntaraṃ sukhādayaḥ. tadupalabdhau karaṇāntareṇa bhavitavyam. yathā cakṣuṣā gandho na gṛhyata iti karaṇāntaraṃ ghrāṇam, ābhyāṃ ca raso na gṛhyata iti karaṇāntaraṃ rasanam — evaṃ śeṣeṣu, tathā cakṣurādibhiḥ sukhādayo na gṛhyanta iti karaṇāntareṇa bhavitavyam. tac ca jñānāyaugapadyaliṅgam. yac ca tat sukhādyupalabdhau karaṇāntaraṃ tac ca jñānāyaugapadyaliṅgam. tasya hīndriyam indriyaṃ prati saṃnidher asaṃnidheś ca na yugapaj jñānāny utpadyante.
tatra yad uktam: “ātmapratipattihetūnāṃ manasi saṃbhavaḥ” ity etad ayuktam iti.
3.1.18kiṃ punar ayaṃ dehādisaṃghātād anyo nityo ’thānityaḥ? iti — ubhayathādṛṣṭatvāt saṃśayaḥ. vidyamānam ubhayathā bhavati — nityam anityaṃ ca. pratipādite cātmasaṃbhave saṃśayānativṛttir iti.
sadbhāvahetubhir evāsya dehabhedād avasthānaṃ siddham, ūrdhvam api dehād avatiṣṭhate. kasmāt? pūrvābhyastasmṛtyanubandhāj jātasya harṣabhayaśokasaṃpratipatteḥ. jātaḥ khalv ayaṃ kumārako ’smiñ janmany agṛhīteṣu harṣabhayaśokahetuṣu harṣabhayaśokān pratipadyate liṅgānumeyān. te ca smṛtyanubandhād utpadyanta iti, nāto ’nyathā. smṛtyanubandhaś ca pūrvābhyāsam antareṇa na bhavati. pūrvābhyāsaś ca pūrvajanmani sati bhavati, nānyatheti sidhyaty etat: “avatiṣṭhate ’yam ūrdhvaṃ dehāt” iti.
3.1.19padmādiṣu prabodhasaṃmīlanavikāravat tadvikāraḥ. yathā padmādiṣv anityeṣu prabodhaḥ saṃmīlanaṃ vikāro bhavati, evam anityasyātmano harṣabhayaśokasaṃpratipattir vikāraḥ syād iti.
hetvabhāvād ayuktam. anena hetunā: “padmādiṣu prabodhasaṃmīlanavikāravad anityasyātmano harṣādisaṃpratipattiḥ” iti — nātra udāharaṇasādharmyāt sādhyasādhanaṃ hetuḥ, na vaidharmyād asti. hetvabhāvād asaṃbaddhārtham apārthakam ucyata iti. dṛṣṭāntāc ca harṣādinimittasyānivṛttiḥ. yā ceyam āseviteṣu viṣayeṣu harṣādisaṃpratipattiḥ smṛtyanubandhakṛtā pratyātmaṃ gṛhyate, neyaṃ padmādiprabodhasaṃmīlanadṛṣṭāntena nivartyate. yathā ceyaṃ na nivartyate tathā jātasyāpīti. kriyājāś ca parṇavibhāgasaṃyogāḥ prabodhasaṃmīlane kriyāhetuś ca kriyānumeyaḥ. evaṃ ca sati kiṃ dṛṣṭāntena pratiṣidhyata iti?
3.1.20atha “nirnimittaḥ padmādiṣu prabodhasaṃmīlanavikāraḥ” iti matam, “evam ātmano ’pi harṣādisaṃpratipattiḥ” iti. tac ca na, uṣṇaśītavarṣākālanimittatvāt pañcātmakavikārāṇām. uṣṇādiṣu satsu bhāvād asatsv abhāvāt tannimittāḥ pañcabhūtānugrahanirvṛttānāṃ dravyāṇāṃ vikārāḥ, na nirnimittā iti. harṣādayo ’pi ca nimittād utpattum arhanti, na nimittam antareṇa. na cānyat pūrvābhyastasmṛtyanubandhān nimittam astīti. na cotpattinirodhakāraṇānumānam ātmano dṛṣṭāntāt. na harṣādīnāṃ nimittam antareṇotpattiḥ. noṣṇādivannimittāntaropādānaṃ harṣādīnām. tasmād ayuktam etad iti.
3.1.21itaś ca nitya ātmā — pretyāhārābhyāsakṛtāt stanyābhilāṣāt. jātamātrasya vatsasya pravṛttiliṅgaḥ stanyābhilāṣo gṛhyate. sa ca nāntareṇāhārābhyāsam. kayā yuktyā? dṛśyate hi śarīriṇāṃ kṣudhā pīḍyamānānām āhārābhyāsakṛtāt smaraṇānubandhād āhārābhilāṣaḥ. na ca pūrvaśarīram antareṇāhārābhyāso jātamātrasyopapadyata iti. tenānumīyate: “abhūt tat pūrvaśarīraṃ yatrānenāhāro ’bhyastaḥ” iti. sa khalv ayam ātmā pūrvaśarīrāt pretya śarīrāntaram āpannaḥ kṣutpīḍitaḥ pūrvābhyastam āhāram anusmaran stanyam abhilaṣatīti. tasmān na dehabhedād ātmā bhidyate, bhavaty evordhvaṃ dehād iti.
3.1.22ayaso ’yaskāntābhigamanavat tadupasarpaṇam. yathā khalv ayo ’bhyāsam antareṇāyaskāntam upasarpati, evam āhārābhyāsam antareṇa bālaḥ stanyam abhilaṣatīti.
3.1.23kim idam ayaso ’yaskāntābhisarpaṇaṃ nirnimittam atha nimittāt? iti. nirnimittaṃ tāvan na, anyatra pravṛttyabhāvāt. yadi nirnimittam, loṣṭādayo ’py ayaskāntam upasarpeyuḥ — na jātu niyamakāraṇam astīti.
atha nimittāt, tat kenopalabhyate? iti. kriyāliṅgaḥ kriyāhetuḥ, kriyāniyamaliṅgaś ca kriyāhetuniyamaḥ. tenānyatra pravṛttyabhāvaḥ. na ca stanyābhilāṣaliṅgam anyad āhārābhyāsakṛtāt smaraṇānubandhān nimittaṃ dṛṣṭāntenopapādyate. na cāsati nimitte kasyacid utpattiḥ. na ca dṛṣṭānto dṛṣṭam abhilāṣahetuṃ bādhate. tasmād ayaso ’yaskāntābhigamanam adṛṣṭānta iti. ayasaḥ khalv api nānyatra pravṛttir bhavati — na jātv ayo loṣṭam upasarpati. kiṃkṛto ’sya niyamaḥ? iti. yadi kāraṇaniyamāt sa ca kriyāniyamaliṅgaḥ, evaṃ bālasyāpi niyataviṣayo ’bhilāṣaḥ kāraṇaniyamād bhavitum arhatīti. tac ca kāraṇam abhyastasmaraṇam anyad veti dṛṣṭena viśiṣyate. dṛṣṭaḥ śarīriṇām abhyastasmaraṇād āhārābhilāṣa iti.
3.1.24itaś ca nitya ātmā — vītarāgajanmādarśanāt. sarāgo jāyata ity arthād āpadyate. ayaṃ khalu jāyamāno rāgānubaddho jāyate. rāgasya ca pūrvānubhūtaviṣayānucintanaṃ yoniḥ. pūrvānubhavaś ca viṣayāṇām asmiñ janmani pūrvaśarīram antareṇa nopapadyate. so ’yam ātmā pūrvaśarīrānubhūtān viṣayān ihānusmaran teṣu rajyate. yathā cāyaṃ dvayoḥ śarīrayoḥ pratisaṃdhir evaṃ pūrvaśarīrasya pūrvatareṇa, pūrvatarasya pūrvatamenety anādiś cetanasya śarīrayogaḥ, anādiś ca rāgānubandha iti siddhaṃ nityatvam iti.
3.1.25kathaṃ punar jñāyate “pūrvānubhūtaviṣayānucintanajanito jātasya rāgaḥ,” na punaḥ “saguṇadravyotpattivat tadutpattiḥ”? yathotpattidharmakasya dravyasya guṇāḥ kāraṇata utpadyante tathotpattidharmakasyātmano rāgaḥ kutaścid utpadyata iti.
3.1.26atrāyam uditānuvādo nidarśanārthaḥ: na, saṃkalpanimittatvād rāgādīnām. na khalu saguṇadravyotpattivat tayor utpattir ātmano rāgasya ca. kasmāt? saṃkalpanimittatvād rāgādīnām. ayaṃ khalu prāṇināṃ viṣayān āsevamānānāṃ saṃkalpajanito rāgo gṛhyate. saṃkalpaś ca pūrvānubhūtaviṣayānucintā. tenānumīyate: “jātasyāpi rāgaḥ pūrvānubhūtaviṣayānucintanakṛtaḥ” iti. ātmotpādādhikaraṇā rāgotpattir bhavantī saṃkalpād anyasmin rāgakāraṇe sati vācyā kāryadravyaguṇavat. na cātmotpādaḥ siddhaḥ, nāpi saṃkalpād anyad rāgakāraṇam asti. tasmād ayuktam saguṇadravyotpattivat tayor utpattiḥ.
athāpi saṃkalpād anyad rāgakāraṇaṃ dharmādharmalakṣaṇam adṛṣṭaṃ karmābhyādadīta, tathāpi pūrvaśarīrayogo ’pratyākhyeya iti. tatra hi tasya nirvṛttiḥ, nāsmiñ janmanīti.
tanmayatvād rāga iti. viṣayābhyāsaḥ khalv ayaṃ bhāvanāhetuḥ “tanmayatvam” ity ucyate. jātiviśeṣāc ca rāgaviśeṣa iti. karma khalv idaṃ jātiviśeṣanirvartakaṃ tādarthyāt tācchabdyaṃ labhate. tasmād anupapannaṃ saṃkalpād anyad rāgakāraṇam iti.
3.1.27“anādiś cetanasya śarīrayogaḥ” ity uktam. svakṛtakarmanimittaṃ cāsya śarīraṃ sukhaduḥkhabhogādhiṣṭhānam. tat parīkṣyate: “kiṃ ghrāṇādivad ekaprakṛty atha nānāprakṛti?” iti. kutaḥ saṃśayaḥ? vipratipatteḥ saṃśayaḥ. “pṛthivyādīni bhūtāni saṃkhyāvikalpena śarīraprakṛtiḥ” iti hi pratijānata iti.
kiṃ tatra tattvam? pārthivam, guṇāntarotpatteḥ. mānuṣaṃ śarīraṃ pārthivam. kasmāt? guṇāntarotpatteḥ. gandhavatī pṛthivī, gandhavac ca śarīram. abādīnām agandhatvāt tatprakṛty agandhaṃ syāt. na tv idam abādibhir asaṃyuktayā pṛthivyārabdhaṃ ceṣṭendriyārthāśrayabhāvena kalpyata iti. ataḥ pañcānāṃ bhūtānāṃ saṃyoge sati bhavati. bhūtasaṃyogo hi mithaḥ pañcānāṃ cāpratiṣiddha iti.
āpyataijasavāyavyāni ca lokāntareṣu śarīrāṇi. teṣv api ca bhūtasaṃyogaḥ puruṣārthatantra iti. sthālyādidravyaniṣpattāv api ca niḥsaṃśayā nābādisaṃyogam antareṇa niṣpattir iti.
3.1.28-30pārthivāpyataijasaṃ tadguṇopalabdheḥ. niḥśvāsocchvāsopalabdheś cāturbhautikam. gandhakledapākavyūhāvakāśadānebhyaḥ pāñcabhautikam. ta ime saṃdigdhatvād ahetava ity upekṣitavān sūtrakāraḥ. kathaṃ saṃdigdhāḥ? sati ca prakṛtibhāve bhūtānāṃ dharmopalabdhir asati ca saṃyogasyāpratiṣedhāt saṃnihitānām iti, yathā sthālyām udakatejovāyvākāśānām iti. tad idam anekabhūtaprakṛti śarīram agandham arasam arūpam asparśaṃ ca prakṛtyanuvidhānāt syāt. na tv idam itthambhūtam. tasmāt pārthivaṃ guṇāntarotpatteḥ
3.1.31śrutiprāmāṇyāc ca. sūryaṃ te cakṣur gacchatām ity atra mantre “pṛthivīṃ te śarīram” iti śrūyate. tad idaṃ prakṛtau vikārasya pralayābhidhānam iti. “sūryāt te cakṣuḥ spṛṇomi” ity atra ca mantrāntare “pṛthivyās te śarīraṃ spṛṇomi” iti śrūyate. seyaṃ kāraṇād vikārasya spṛtir abhidhīyata iti. sthālyādiṣu ca tulyajātīyānām ekakāryārambhadarśanād vijātīyānām ārambhānupapattir iti.
3.1.32athemānīndriyāṇi prameyakrameṇa vicāryante: “kim āvyaktikāny āhosvid bhautikāni?” iti. kutaḥ saṃśayaḥ? kṛṣṇasāre saty upalambhād vyatiricyopalambhāc ca saṃśayaḥ. kṛṣṇasāraṃ bhautikam. tasminn anupahate rūpopalabdhiḥ, upahate cānupalabdhiḥ. vyatiricya ca kṛṣṇasāram avasthitasya viṣayasyopalabdhiḥ, na kṛṣṇasāraprāptasya. na cāprāpyakāritvam indriyāṇām. tad idam abhautikatve vibhutvāt saṃbhavati. evam ubhayadharmopapatteḥ saṃśaya iti.
3.1.33“abhautikāni” ity āha. kasmāt? mahadaṇugrahaṇāt. mahad iti mahattaraṃ mahattamaṃ ca, yathā nyagrodhādi. aṇv iti alpataram alpatamaṃ ca, yathā nyagrodhadhānādi. tad ubhayam upalabhyamānaṃ bhautikatvaṃ cakṣuṣo bādhate. bhautikaṃ hi yāvat tāvata eva vyāpakam. abhautikaṃ tu vibhutvāt sarvasya vyāpakam iti.
3.1.34na mahadaṇugrahaṇamātrād abhautikatvaṃ vibhutvaṃ cendriyāṇāṃ śakyaṃ pratipattum. idaṃ khalu raśmyarthasaṃnikarṣaviśeṣāt tadgrahaṇam. tayor mahadaṇvor grahaṇaṃ cakṣūraśmeś cārthasya ca saṃnikarṣaviśeṣād bhavati. yathā pradīparaśmer arthasya ceti. raśmyarthasaṃnikarṣaś cāvaraṇaliṅgaḥ. cākṣuṣo hi raśmiḥ kuḍyādibhir āvṛtam arthaṃ na prakāśayati, yathā pradīparaśmir iti.
āvaraṇānumeyatve ca satīdam āha: “tadanupalabdher ahetuḥ.” rūpasparśavad dhi tejaḥ. mahaty anekadravyavattvād rūpāc copalabdhir iti. pradīparaśmivat pratyakṣata upalabhyeta cākṣuṣo raśmir yadi syād iti.
nānumīyamānasya pratyakṣato ’nupalabdhir abhāve hetuḥ. saṃnikarṣapratiṣedhārthenāvaraṇenānumīyamānasya raśmer yā pratyakṣato ’nupalabdhir nāsāv abhāvaṃ pratipādayati, yathā candramasaḥ parabhāgasya pṛthivyāś cādhobhāgasyeti.
dravyaguṇadharmabhedāc copalabdhyaniyamaḥ. bhinnaḥ khalv ayaṃ dravyadharmo guṇadharmaś ca. mahad anekadravyavac ca viṣaktāvayavam āpyaṃ dravyaṃ pratyakṣato nopalabhyate rūpaṃ cāsyānudbhūtaṃ nopalabhyate, sparśas tu śīto gṛhyate. tasya ca dravyasyānubandhād dhemantaśiśirau kalpyete. tathāvidham eva ca taijasaṃ dravyam anudbhūtarūpaṃ saha rūpeṇa nopalabhyate, sparśas tv asyoṣṇa upalabhyate. tasya ca dravyasyānubandhād grīṣmavasantau kalpyete. yatra tv eṣā bhavati — anekadravyeṇa dravyeṇa samavāyād rūpaviśeṣāc ca rūpopalabdhiḥ, tatra rūpaṃ dravyaṃ ca tadāśrayaḥ pratyakṣato gṛhyate. rūpaviśeṣas tu yadbhāvāt kvacid rūpopalabdhir yadabhāvāc ca kvacid anupalabdhiḥ, sa rūpadharma udbhavasamākhyāta iti. anudbhūtarūpaś cāyaṃ nāyano raśmiḥ. tasmāt pratyakṣato nopalabhyata iti. dṛṣṭaś ca tejaso dharmabhedaḥ, udbhūtarūpasparśaṃ pratyakṣaṃ ca teja ādityaraśmayaḥ. udbhūtarūpam anudbhūtasparśaṃ pratyakṣaṃ ca pradīparaśmayaḥ. udbhūtasparśam anudbhūtarūpam apratyakṣam abādisaṃyuktaṃ tejaḥ, anudbhūtarūpasparśam apratyakṣaṃ ca — cākṣuṣo raśmiḥ.
karmakāritaś cendriyāṇāṃ vyūhaḥ puruṣārthatantraḥ. yathā ca cetanasyārtho viṣayopalabdhibhūtaḥ sukhaduḥkhopalabdhibhūtaś ca kalpate tathendriyāṇi vyūḍhāni, viṣayaprāptyarthaś ca raśmeś cākṣuṣasya vyūhaḥ. rūpasparśānabhivyaktiś ca vyavahāraprakḷptyarthā. dravyaviśeṣe ca pratīghātād āvaraṇopapattiḥ. vyavahārārthaḥ sarvadravyāṇāṃ viśvarūpo vyūha indriyavat karmakārita iti puruṣārthatantraḥ. karma tu dharmādharmabhūtaṃ cetanasyopabhogārtham iti. avyabhicārāc ca pratīghāto bhautikadharmaḥ. yaś cāyam āvaraṇopalambhād indriyasya dravyaviśeṣe pratīghātaḥ sa bhautikadharmo na hi bhūtāni vyabhicarati — nābhautikaṃ kiṃcit pratīghātadharmakam iti. apratīghātas tu vyabhicārī bhautikābhautikayoḥ samānatvād iti. yad api manyeta: “yadi pratīghātād bhautikānīndriyāṇi, apratīghātād abhautikāni; dṛṣṭaś cāpratīghātaḥ kācābhrapaṭalasphaṭikāntaritopalabdheḥ,” tan na yuktam. kasmāt? bhautikam api na pratihanyate kācābhrapaṭalasphaṭikāntaritaprakāśanāt pradīparaśmīnām. sthālyādiṣu ca pācakasya tejaso ’pratīghātaḥ.
upapadyate cānupalabdhiḥ kāraṇabhedāt — madhyandinolkāprakāśānupalabdhivat tadanupalabdhiḥ. yathānekadravyeṇa dravyeṇa samavāyād rūpaviśeṣāc ca rūpopalabdhir iti saty upalabdhikāraṇe madhyandinolkāprakāśo nopalabhyata ādityasya prakāśenābhibhūtaḥ, evaṃ mahaty anekadravyaprabandhād rūpāc copalabdhir iti saty upalabdhikāraṇe cākṣuṣo raśmir nopalabhyate nimittāntarataḥ. tac ca vyākhyātam: “anudbhūtarūpasparśasya dravyasya pratyakṣato ’nupalabdhiḥ” iti.
atyantānupalabdhiś cābhāvalakṣaṇam. yo hi bravīti: “loṣṭaprakāśo madhyandina ādityaprakāśābhibhavān nopalabhyate” iti, tasyaitat — na, rātrāv apy anupalabdheḥ. apy anumānato ’nupalabdher iti. evam atyantānupalabdher loṣṭaprakāśo nāsti, na tv evaṃ cākṣuṣo raśmir iti.
upapannarūpā ceyaṃ bāhyaprakāśānugrahād viṣayopalabdher anabhivyaktito ’nupalabdhiḥ. bāhyena prakāśenānugṛhītaṃ cakṣur viṣayasya grāhakam. tadabhāve ’nupalabdhiḥ. sati ca prakāśānugrahe śītasparśopalabdhau ca satyāṃ cakṣuṣā tadāśrayasya dravyasyāgrahaṇaṃ rūpasyānudbhūtatvāt. seyaṃ rūpānabhivyaktito rūpāśrayasya dravyasyānupalabdhir dṛṣṭā. tatra yad uktam: “tadanupalabdher ahetuḥ” ity etad ayuktam. [
] kasmāt punar abhibhavo ’nupalabdhikāraṇaṃ cākṣuṣasya raśmer nocyate? iti. abhivyaktau cābhibhavāt. bāhyaprakāśānugrahanirapekṣitāyāṃ ceti cārthaḥ. yad rūpam abhivyaktam udbhūtaṃ bāhyaprakāśānugrahaṃ ca nāpekṣate, tadviṣayo ’bhibhavo viparyaye ’bhibhavābhāvāt. anudbhūtarūpatvāc cānupalabhyamānaṃ bāhyaprakāśānugrahāc copalabhyamānaṃ nābhibhūyata iti. evam upapannam — asti cākṣuṣo raśmir iti.
naktaṃcararaśmidarśanāc ca. dṛśyante ca nayanaraśmayo naktaṃcarāṇāṃ vṛṣadaṃśaprabhṛtīnām. tena śeṣasyāpy anumānam iti.
“jātibhedavad indriyabhedaḥ” iti ced dharmabhedamātraṃ cānupapannam, āvaraṇasya prāptipratiṣedhārthasya darśanāt. [
] indriyārthasaṃnikarṣasya jñānakāraṇatvānupapattiḥ. kasmāt? aprāpyagrahaṇaṃ kācābhrapaṭalasphaṭikāntaritopalabdheḥ. tṛṇādi sarpad dravyaṃ kāce ’bhrapaṭale vā pratihataṃ na vyavahitena saṃnikṛṣyate. vyāhanyate vai prāptir vyavadhāneneti. yadi ca raśmyarthasaṃnikarṣo grahaṇahetuḥ syāt, na vyavahitasya saṃnikarṣa ity agrahaṇaṃ syāt. asti tv iyaṃ kācābhrapaṭalasphaṭikāntaritopalabdhiḥ. sā jñāpayati — aprāpyakārīṇīndriyāṇīti. ata evāha: “abhautikāni.” prāpyakāritvaṃ hi bhautikadharma iti.
kuḍyantaritānupalabdher apratiṣedhaḥ. aprāpyakāritve satīndriyāṇāṃ kuḍyādibhir antaritasyānupalabdhir na syād iti.
prāpyakāritve ’pi kācābhrapaṭalāntaritopalabdhir na syād iti. apratīghātāt saṃnikarṣopapattiḥ. na kāco ’bhrapaṭalaṃ vā nāyanaṃ raśmiṃ viṣṭabhnāti. so ’pratihanyamānaḥ saṃnikṛṣyata iti.
yac ca manyeta: “na bhautikasyāsty apratīghātaḥ” iti, na, ādityaraśmeḥ sphaṭikāntarite ’pi dāhye ’vighātāt. na, ādityaraśmer avighātāt, sphaṭikāntarite ’py avighātāt, dāhye ’vighātāt, avighātād iti ca padābhisaṃbandhabhedād vākyabhedaḥ. yathāvākyaṃ cārthabheda iti.
ādityaraśmiḥ kumbhādiṣu na pratihanyate. apratighātāt kumbhastham udakaṃ tapati. prāptau hi dravyāntaraguṇasyoṣṇasparśasya grahaṇam. tenaiva ca śītasparśābhibhava iti.
sphaṭikāntarite ’pi prakāśanīye pradīparaśmīnām apratīghātaḥ. apratīghātāt prāptasya prakāśanam iti.
bharjanakapālādisthaṃ ca dravyam āgneyena tejasā dahyate. tatrāvighātāt prāptiḥ. prāptau dāhaḥ. nāprāpyakāri teja iti.
“avighātāt” iti ca kevalaṃ padam upādīyate. ko ’yam avighāto nāma? avyuhyamānāvayavena vyavadhāyakena sarpato dravyasyāviṣṭambhaḥ kriyāhetor apratibandhaḥ, prāpter apratiṣedha iti. dṛṣṭaṃ hi kalase niṣiktānām apāṃ bahiḥ śītasparśasya grahaṇam. na cendriyeṇāsaṃnikṛṣṭasya dravyasya sparśopalabdhiḥ. dṛṣṭau ca praspandaparisravau. tatra kācābhrapaṭalādibhir nayanaraśmer apratighātād vyatibhidyārthena saṃnikarṣād upapannaṃ grahaṇam iti.
na, itaretaradharmaprasaṅgāt. kācābhrapaṭalādivad vā kuḍyādibhir apratīghātaḥ, kuḍyādivad vā kācābhrapaṭalādibhiḥ pratīghāta iti prasajyate. niyame vā kāraṇaṃ vācyam iti.
ādarśodakayoḥ prasādasvābhāvyād rūpopalabdhivat tadupalabdhiḥ. ādarśodakayoḥ prasādo rūpaviśeṣaḥ svo dharmo niyamadarśanāt; prasādasya vā svo dharmo rūpopalambhanam. yathādarśe pratihatasya vyāvṛttasya nayanaraśmeḥ svena mukhena saṃnikarṣe sati svamukhopalambhanaṃ pratibimbagrahaṇākhyam ādarśarūpānugrahāt tannimittaṃ bhavati rūpopaghāte tadabhāvāt kuḍyādiṣu ca pratibimbagrahaṇaṃ na bhavati dravyasvabhāvaniyamāt, evaṃ kācābhrapaṭalādibhir apratighātaś cakṣūraśmeḥ kuḍyādibhiś ca pratīghāto dravyasvabhāvaniyamād iti.
dṛṣṭānumitānāṃ hi niyogapratiṣedhānupapattiḥ, pramāṇasya tattvaviṣayatvāt. na khalu bhoḥ parīkṣamāṇena dṛṣṭānumitā arthāḥ śakyā niyoktum: “evaṃ bhavata” iti, nāpi pratiṣeddhum: “evaṃ mā bhūta” iti. na hīdam upapadyate: rūpavad gandho ’pi cākṣuṣo bhavatv iti, gandhavad vā rūpam api cākṣuṣaṃ mā bhūd iti. agnipratipattivad dhūmenodakapratipattir api bhavatv iti, udakāpratipattivad dhūmenāgnipratipattir api mā bhūd iti. kiṃ kāraṇam? yathā khalv arthā bhavanti — ya eṣāṃ svo bhāvaḥ svo dharmaḥ — tathābhūtāḥ pramāṇena pratipādyante. yathābhūtaviṣayaṃ hi pramāṇam. imau tu khalu niyogapratiṣedhau bhavatā coditau: “kācābhrapaṭalādivad vā kuḍyādibhir apratighāto bhavatu, kuḍyādivad vā kācābhrapaṭalādibhir apratighāto mā bhūt” iti. dṛṣṭānumitā vai khalv ime dravyadharmāḥ. pratighātāpratighātayor hy upalabdhyanupalabdhī vyavasthāpike. vyavahitānupalabdhyānumīyate kuḍyādibhiḥ pratīghāto vyavahitopalabdhyā cānumīyate kācābhrapaṭalādibhir apratīghāta iti.
athāpi khalv idam ekam indriyam? bahūnīndriyāṇi. kutaḥ saṃśayaḥ? sthānānyatve nānātvād avayavinānāsthānatvāc ca saṃśayaḥ. bahūni ca dravyāṇi nānāsthānāni dṛśyante, nānāsthānaś ca sann eko ’vayavīti. tenendriyeṣu bhinnasthāneṣu saṃśaya iti.
ekam indriyaṃ tvagavyatirekāt. na tvacā kiṃcid indriyādhiṣṭhānam avyāptam. na cāsatyāṃ tvaci kiṃcid viṣayagrahaṇaṃ bhavati. yayā sarvendriyasthānāni vyāptāni yasyāṃ ca satyāṃ viṣayagrahaṇaṃ bhavati, sā tvag ekam indriyam iti.
na, indriyāntarārthānupalabdheḥ. sparśopalabdhilakṣaṇāyāṃ tvaci satyāṃ gṛhyamāṇe tvagindriyeṇa sparśa indriyāntarārthā rūpādayo na gṛhyante ’ndhādibhiḥ. na ca sparśagrāhakād indriyād indriyāntaram astīti sparśavad andhādibhir gṛhyeran rūpādayaḥ. na gṛhyante. tasmān naikam indriyaṃ tvag iti.
tvagavayavaviśeṣeṇa dhūmopalabdhivat tadupalabdhiḥ. yathā tvagavayavaviśeṣaś cakṣuṣi kaścit saṃniviṣṭo dhūmasparśaṃ gṛhṇāti nānyaḥ, evaṃ tvaco ’vayavā viśiṣṭā rūpādigrāhakāḥ. teṣām upaghātān na gṛhyante ’ndhādibhī rūpādaya iti.
vyāghātād ahetuḥ. “tvagavyatirekād ekam indriyam” ity uktvā “tvagavayavaviśeṣeṇa dhūmopalabdhivad rūpopalabdhiḥ” ity ucyate. evaṃ ca sati nānābhūtāni viṣayagrāhakāṇi viṣayavyavasthānāt, tadbhāve viṣayagrahaṇasya bhāvād upaghāte cābhāvāt. tathā ca pūrvo vāda uttareṇa vādena vyāhanyata iti. saṃdigdhaś cāvyatirekaḥ. pṛthivyādibhir api bhūtair indriyādhiṣṭhānāni vyāptāni. na ca teṣv asatsu viṣayagrahaṇaṃ bhavatīti. tasmān na tvag anyad vā sarvaviṣayam ekam indriyam iti.
na, yugapadarthānupalabdheḥ. ātmā manasā, mana indriyeṇa, indriyaṃ sarvārthaiḥ saṃnikṛṣṭam ity ātmendriyamano’rthasaṃnikarṣebhyo yugapad grahaṇāni syuḥ. na yugapad rūpādayo gṛhyante. tasmān naikam indriyaṃ sarvaviṣayam astīti. asāhacaryāc ca viṣayagrahaṇānāṃ naikam indriyaṃ sarvaviṣayam. sāhacarye hi viṣayagrahaṇānām andhādyanupapattir iti.
vipratiṣedhāc ca na tvak. na ca khalu tvag ekam indriyaṃ vyāghātāt. tvacā rūpāṇy aprāptāni gṛhyanta ity aprāpyakāritve sparśādiṣv apy evaṃprasaṅgaḥ. sparśādīnāṃ prāptānāṃ grahaṇād rūpānām aprāptānām agrahaṇaṃ prāptam. “sāmikāritvam” iti cet, āvaraṇānupapatter viṣayamātragrahaṇam. athāpi manyeta: “prāptāḥ sparśādayas tvacā gṛhyante, rūpāṇi tv aprāptāni” iti, evaṃ tarhi nāsty āvaraṇam. āvaraṇānupapatteś ca rūpamātrasya grahaṇam, vyavahitasya cāvyavahitasya ceti. dūrāntikānuvidhānaṃ ca rūpopalabdhyanupalabdhyor na syāt. aprāptaṃ ca tvacā rūpaṃ gṛhyata iti dūre rūpasyāgrahaṇam antike ca grahaṇam ity etan na syād iti.
pratiṣedhāc ca nānātvasiddhau sthāpanāhetur apy upādīyate — indriyārthapañcatvāt. arthaḥ prayojanam. tat pañcavidham indriyāṇām. sparśanenendriyeṇa sparśagrahaṇe sati na tenaiva rūpaṃ gṛhyata iti rūpagrahaṇaprayojanaṃ cakṣur anumīyate. sparśarūpagrahaṇe ca na tābhyām eva gandho gṛhyata iti gandhagrahaṇaprayojanaṃ ghrāṇam anumīyate. trayāṇāṃ ca grahaṇe na tair eva raso gṛhyata iti rasagrahaṇaprayojanaṃ rasanam anumīyate. caturṇāṃ ca grahaṇe na tair eva śabdaḥ śrūyata iti śabdagrahaṇaprayojanaṃ śrotram anumīyate. evam indriyaprayojanasyānitaretarasādhanasādhyatvāt pañcendriyāṇīti.
na, tadarthabahutvāt. na khalv indriyārthapañcatvāt pañcendriyāṇi sidhyanti. kasmāt? teṣām arthabahutvāt. bahavaḥ khalv ima indriyārthāḥ. sparśās tāvac chītoṣṇānuṣṇāśītāḥ. rūpāṇi śuklaharitādīni. gandhā iṣṭāniṣṭopekṣaṇīyāḥ. rasāḥ kaṭvādayaḥ. śabdā varṇātmāno bhinnā dhvanimātrāś ca. tad yasyendriyārthapañcatvāt pañcendriyāṇi, tasyendriyārthabahutvād bahūnīndriyāṇi prasajyanta iti.
gandhatvādyavyatirekād gandhādīnām apratiṣedhaḥ. gandhatvādibhiḥ svasāmānyaiḥ kṛtavyavasthānāṃ gandhādīnāṃ yāni grahaṇāni tāny asamānasādhanasādhyatvād grāhakāntarāṇi prayojayantīti. arthasamūho ’numānam uktaḥ, nārthaikadeśaḥ. arthaikadeśaṃ cāśritya viṣayapañcatvamātraṃ pratiṣedhati bhavān. tasmād ayukto ’yaṃ pratiṣedha iti. kathaṃ punar gandhatvādibhiḥ svasāmānyaiḥ kṛtavyavasthā gandhādayaḥ? iti. sparśaḥ khalv ayaṃ trividhaḥ — śīta uṣṇo ’nuṣṇāśītaś ca — sparśatvena svasāmānyena saṃgṛhītaḥ. gṛhyamāṇe ca śīte sparśe noṣṇasyānuṣṇāśītasya vā sparśasya grahaṇaṃ grāhakāntaraṃ prayojayati. sparśabhedānām ekasādhanagrāhyatvād yenaiva śīto gṛhyate, tenaivetarāv apīti. evaṃ gandhatvena gandhānām, rūpatvena rūpāṇām, rasatvena rasānām, śabdatvena śabdānām iti. gandhādigrahaṇāni punar asamānasādhanasādhyatvād grāhakāntarāṇāṃ prayojakāni. tasmād upapannam — indriyārthapañcatvāt pañcendriyāṇīti.
yadi sāmānyaṃ saṃgrāhakam prāptam indriyāṇām, viṣayatvāvyatirekād ekatvam. viṣayatvena hi sāmānyena gandhādayaḥ saṃgṛhītā iti.
na, buddhilakṣaṇādhiṣṭhānagatyākṛtijātipañcatvebhyaḥ. na khalu viṣayatvena sāmānyena kṛtavyavasthā viṣayā grāhakāntaranirapekṣā ekasādhanagrāhyā bhavitum arhanti, anumīyante tu pañca gandhādayo gandhatvādibhiḥ svasāmānyaiḥ kṛtavyavasthā indriyāntarasya grāhyāḥ. tasmād asamartham etat. ayam eva cārtho ’nūdyate: “buddhilakṣaṇapañcatvāt” iti. buddhaya eva lakṣaṇāni viṣayagrahaṇaliṅgatvād indriyāṇām. tad etat “indriyārthapañcatvāt” ity etasmin sūtre kṛtabhāṣyam iti. tasmād buddhilakṣaṇapañcatvāt pañcendriyāṇīti.
adhiṣṭhānāny api khalu pañcendriyāṇām: sarvaśarīrādhiṣṭhānaṃ sparśanaṃ sparśagrahaṇaliṅgam, kṛṣṇasārādhiṣṭhānaṃ cakṣur bahirniḥsṛtaṃ rūpagrahaṇaliṅgam; nāsādhiṣṭhānaṃ ghrāṇam, jihvādhiṣṭhānaṃ rasanam, karṇacchidrādhiṣṭhānaṃ śrotraṃ gandharasaśabdagrahaṇaliṅgatvād iti.
gatibhedād apīndriyabhedaḥ. kṛṣṇasāropanibaddhaṃ cakṣur bahir niḥsṛtya rūpādhikaraṇāni dravyāṇi prāpnoti. sparśanādīni tv indriyāṇi viṣayā evāśrayopasarpaṇāt pratyāsīdanti. santānavṛttyā śabdasya śrotre pratyāsattir iti.
ākṛtiḥ khalu parimāṇam iyattā. sā pañcavidhā. svasthānamātrāṇi ghrāṇarasanasparśanāni viṣayagrahaṇānumeyāni. cakṣuḥ kṛṣṇasārāśrayaṃ bahirviniḥsṛtaṃ viṣayavyāpi. śrotraṃ tu khalu nānyad ākāśāt. tac ca vibhu śabdamātravibhavānumeyam, puruṣasaṃskāropagrahāc cādhiṣṭhānaniyamena śabdasya vyañjakam iti.
jātir iti yoniṃ pracakṣmahe. pañca khalv imā indriyayonayaḥ pṛthivyādīni bhūtāni. tasmāt prakṛtipañcatvād api pañcendriyāṇīti siddham.
kathaṃ punar jñāyate “bhūtaprakṛtīnīndriyāṇi, nāvyaktaprakṛtīni”? bhūtaguṇaviśeṣopalabdhes tādātmyam. dṛṣṭo hi bāhyānāṃ bhūtānāṃ guṇaviśeṣābhivyaktiniyamaḥ. vāyuḥ sparśavyañjakaḥ, āpo rasavyañjikāḥ, tejo rūpavyañjakam, pārthivaṃ kiṃcid dravyaṃ kasyacid evārthasya gandhavyañjakam. asti cāyam indriyāṇāṃ bhūtaguṇaviśeṣopalabdhiniyamaḥ. tena bhūtaguṇaviśeṣopalabdher manyāmahe: “bhūtaprakṛtīnīndriyāṇi, nāvyaktaprakṛtīni” iti.
“gandhādayaḥ pṛthivyādiguṇāḥ” ity uddiṣṭam. uddeśaś ca pṛthivyādīnām ekaguṇatve ’nekaguṇatve ca samāna iti. ata āha: “gandharasarūpasparśaśabdānāṃ sparśaparyantāḥ pṛthivyāḥ, aptejovāyūnāṃ pūrvaṃ pūrvam apohya, ākāśasyottaraḥ.” sparśaparyantānām iti vibhaktipariṇāmaḥ. ākāśasyottaraḥ śabdaḥ sparśaparyantebhya iti. kathaṃ tarabnirdeśaḥ? atantraṃ viniyogaḥ sāmarthyāt. tenottaraśabdasya parārthābhidhānaṃ vijñāyate. uddeśasūtre hi sparśaparyantebhyaḥ paraḥ śabda iti. tantraṃ vā sparśasya vivakṣitatvāt. sparśaparyanteṣu viniyukteṣu yo ’ntyas tata uttaraḥ śabda iti.
na, sarvaguṇānupalabdheḥ. nāyaṃ guṇaviniyogaḥ sādhuḥ. kasmāt? yasya bhūtasya yāvanto guṇā na te tadātmakenendriyeṇa sarva upalabhyante. pārthivena hi ghrāṇena sparśaparyantā na gṛhyante, gandha evaiko gṛhyate. evaṃ śeṣeṣv apīti.
kathaṃ tarhīme guṇā viniyoktavyā iti? ekaikaśyenottarottaraguṇasadbhāvād uttarottarāṇāṃ tadanupalabdhiḥ. gandhādīnām ekaiko yathākramaṃ pṛthivyādīnām ekaikasya guṇaḥ. atas tadanupalabdhiḥ — teṣāṃ tayos tasya cānupalabdhiḥ: ghrāṇena rasarūpasparśānām, rasanena rūpasparśayoḥ, cakṣuṣā sparśasyeti.
kathaṃ tarhy anekaguṇāni bhūtāni gṛhyante? iti. saṃsargāt tv anekaguṇagrahaṇam. abādisaṃsargāt pṛthivyāṃ rasādayo gṛhyante. evaṃ śeṣeṣv apīti.
niyamas tarhi nopapadyate: saṃsargasyāniyamāc caturguṇā pṛthivī, triguṇā āpaḥ, dviguṇaṃ tejaḥ, ekaguṇo vāyur iti. niyamaś copapadyate. katham? viṣṭaṃ hy aparaṃ pareṇa. pṛthivyādīnāṃ pūrvaṃ pūrvam uttareṇottareṇa viṣṭam. ataḥ saṃsarganiyama iti. tac caitad bhūtasṛṣṭau veditavyam, naitarhīti.
na, pārthivāpyayoḥ pratyakṣatvāt. “na” iti trisūtrīṃ pratyācaṣṭe. kasmāt? pārthivasya ca dravyasyāpyasya ca pratyakṣatvāt. mahaty anekadravyavattvād rūpāc copalabdhir iti taijasam eva dravyaṃ pratyakṣaṃ syāt, na pārthivam āpyaṃ vā rūpābhāvāt. taijasavat pārthivāpyayor dravyayoḥ pratyakṣatvān na saṃsargād anekaguṇagrahaṇaṃ bhūtānām iti. bhūtāntararūpakṛtaṃ ca pārthivāpyayoḥ pratyakṣatvaṃ bruvataḥ pratyakṣo vāyuḥ prasajyate, niyame vā kāraṇaṃ vācyam iti.
rasayor vā pārthivāpyayoḥ pratyakṣatvāt — pārthivo rasaḥ ṣaḍvidhaḥ pratyakṣaḥ, ekavidha āpyaḥ. na caitat saṃsargād bhavitum arhatīti.
rūpayor vā pārthivāpyayoḥ pratyakṣatvāt taijasarūpānugṛhītayoḥ. saṃsarge hi vyañjakam eva rūpam, na vyaṅgyam astīti.
ekānekavidhatvena vā pārthivāpyayoḥ pratyakṣatvād rūpayoḥ — haritapītalohitādyanekavidhaṃ pārthivaṃ rūpam. āpyaṃ tu śuklam aprakāśātmakam. na caitad ekaguṇānāṃ saṃsarge saty upapadyata iti. udāharaṇamātraṃ caitat. ataḥ paraṃ prapañcaḥ: sparśayoḥ pārthivataijasayoḥ pratyakṣatvāt — pārthivo ’nuṣṇāśītaḥ sparśaḥ, uṣṇas taijasaḥ pratyakṣaḥ. na caitad ekaguṇānām anuṣṇāśītasparśena vāyunā saṃsarge saty upapadyata iti.
athavā pārthivāpyayor dravyayor vyavasthitaguṇayoḥ pratyakṣatvāt — caturguṇaṃ pārthivaṃ dravyaṃ triguṇam āpyaṃ dravyaṃ pratyakṣam. tena tatkāraṇam apy anumīyate tathāguṇam iti. tasya kāryaṃ liṅgam. kāraṇabhāvād dhi kāryasya bhāva iti. evaṃ taijasāpyayoḥ pratyakṣatvād guṇavyavasthāyās tatkāraṇe guṇavyavasthānam iti.
dṛṣṭaś ca vivekaḥ pārthivāpyayoḥ pratyakṣatvāt. pārthivaṃ dravyam abādibhir vibhaktaṃ pratyakṣato gṛhyate, āpyaṃ ca parābhyām, taijasaṃ ca vāyunā. na caitad ekaikaguṇaṃ gṛhyata iti.
niranumānaṃ tu “viṣṭaṃ hy aparaṃ pareṇa” iti. nātra liṅgam anumāpakaṃ vidyate yenaitad evaṃ pratipadyemahīti.
yac coktam: “‘viṣṭaṃ hy aparaṃ pareṇa’ iti bhūtasṛṣṭau veditavyam, na sāmpratam” iti niyamakāraṇābhāvād ayuktam. dṛṣṭaṃ ca sāmpratam aparaṃ pareṇa viṣṭam iti. vāyunā ca viṣṭaṃ teja iti — viṣṭatvaṃ saṃyogaḥ, sa ca dvayoḥ samānaḥ — vāyunā ca viṣṭatvāt sparśavat tejaḥ, na tu tejasā viṣṭatvād rūpavān vāyur iti niyamakāraṇaṃ nāstīti. dṛṣṭaṃ ca taijasena sparśena vāyavyasya sparśasyābhibhavād agrahaṇam. na ca tenaiva tasyābhibhava iti.
tad evaṃ nyāyaviruddhaṃ pravādaṃ pratiṣidhya “na, sarvaguṇānupalabdheḥ” iti coditaṃ samādhīyate: pūrvaṃ pūrvaṃ guṇotkarṣāt tattatpradhānam. tasmān na sarvaguṇopalabdhir ghrāṇādīnām, pūrvaṃ pūrvaṃ gandhāder guṇasyotkarṣāt tattatpradhānam. kā pradhānatā? viṣayagrāhakatvam. ko guṇotkarṣaḥ? abhivyaktau samarthatvam. yathā bāhyānāṃ pārthivāpyataijasānāṃ dravyāṇāṃ caturguṇatriguṇadviguṇānāṃ na sarvaguṇavyañjakatvam, gandharasarūpotkarṣāt tu yathākramaṃ gandharasarūpavyañjakatvam, evaṃ ghrāṇarasanacakṣuṣāṃ caturguṇatriguṇadviguṇānāṃ na sarvaguṇagrāhakatvam, gandharasarūpotkarṣāt tu yathākramaṃ gandharasarūpagrāhakatvam. tasmād ghrāṇādibhir na sarveṣāṃ guṇānām upalabdhir iti. yas tu pratijānīte: “gandhaguṇatvād ghrāṇaṃ gandhasya grāhakam, evaṃ rasanādīni” iti, tasya yathāguṇayogaṃ ghrāṇādibhir guṇagrahaṇaṃ prasajyate.
kiṃkṛtaṃ punar vyavasthānam — kiṃcit pārthivaṃ dravyam indriyam, na sarvāṇi; kānicid āpyataijasavāyavyānīndriyāṇi, na sarvāṇīti? tadvyavasthānaṃ tu bhūyastvāt. arthanirvṛttisamarthasya pravibhaktasya dravyasya sargaḥ puruṣasaṃskārakārito bhūyastvam. dṛṣṭo hi prakarṣe bhūyastvaśabdaḥ. prakṛṣṭo hi yathāviṣayaṃ bhūyān ity ucyate. yathā pṛthagarthakriyāsamarthāni viṣauṣadhimaṇiprabhṛtīni dravyāṇi nirvartyante, na sarvaṃ sarvārtham, evaṃ pṛthagviṣayagrahaṇasamarthāni ghrāṇādīni nirvartyante, na sarvaviṣayagrahaṇārtham ekam iti.
svaguṇān nopalabhanta indriyāṇi. “kasmāt?” iti cet — saguṇānām indriyabhāvāt. svān gandhādīn nopalabhante ghrāṇādīni. “kena kāraṇena?” iti cet — saha guṇaiḥ ghrāṇādīnām indriyabhāvāt. ghrāṇaṃ svena gandhena samānārthakāriṇā saha bāhyaṃ gandhaṃ gṛhṇāti, tasya svagandhagrahaṇaṃ sahakārivaikalyān na bhavati. evaṃ śeṣāṇām apīti.
yadi punaḥ “gandhaḥ sahakārī ca syād ghrāṇasya grāhyaś ca” iti, ata āha — tenaiva tasyāgrahaṇāc ca svaguṇānupalabdhir indriyāṇām. yo hi bravīti: “yathā bāhyaṃ dravyaṃ cakṣuṣā gṛhyate tathā tenaiva cakṣuṣā tad eva cakṣur gṛhyatām” iti, tādṛg idam. tulyo hy ubhayatra pratipattihetvabhāva iti.
na, śabdaguṇopalabdheḥ. svaguṇān nopalabhanta indriyāṇīty etan na saṃbhavati. upalabhyate hi svaguṇaḥ śabdaḥ śrotreṇeti.
tadupalabdhir itaretaradravyaguṇavaidharmyāt. na śabdena guṇena saguṇam ākāśam indriyaṃ bhavati. na ca śabdaḥ śabdasya vyañjakaḥ. na ca ghrāṇādīnāṃ svaguṇagrahaṇaṃ pratyakṣam, nāpy anumīyate. anumīyate tu śrotreṇākāśena śabdasya grahaṇam, śabdaguṇatvaṃ cākāśasyeti pariśeṣataḥ. pariśeṣaś cānumānaṃ veditavyam: ātmā tāvac chrotā, na karaṇam. manasaḥ śrotratve badhirābhāvaḥ. pṛthivyādīnāṃ ghrāṇādibhāve sāmarthyam, śrotrabhāve cāsāmarthyam. asti cedaṃ śrotram, ākāśaṃ ca śiṣyate. pariśeṣād ākāśaṃ śrotram iti.
parīkṣitānīndriyāṇy arthāś ca. buddher idānīṃ parīkṣākramaḥ. sā kim anityā nityā vā? iti. kutaḥ saṃśayaḥ? karmākāśasādharmyāt saṃśayaḥ. asparśatvaṃ tābhyāṃ samāno dharma upalabhyate buddhau. viśeṣaś copajanāpāyadharmakatvaṃ viparyayaś ca yathāsvam anityanityayos tasyāṃ nopalabhyate. tena saṃśaya iti.
anupapannarūpaḥ khalv ayaṃ saṃśayaḥ. sarvaśarīriṇāṃ hi pratyātmavedanīyānityā buddhiḥ sukhādivat. bhavati ca saṃvittiḥ “jñāsyāmi, jānāmi, ajñāsiṣam” iti. na copajanāpāyāv antareṇa traikālyavyaktiḥ. bhavati pramāṇasiddhaṃ cedam. śāstre ’py uktam: “indriyārthasaṃnikarṣotpannaṃ jñānam,” “yugapajjñānānutpattir manaso liṅgam” ityevamādi. tasmāt saṃśayaprakriyānupapattir iti.
dṛṣṭipravādopālambhārthaṃ tu prakaraṇam. evaṃ hi paśyantaḥ pravadanti sāṃkhyāḥ: “puruṣasyāntaḥkaraṇabhūtā nityā buddhiḥ” iti. sādhanaṃ ca pracakṣate: “viṣayapratyabhijñānāt.” kiṃ punar idaṃ pratyabhijñānam? yaṃ pūrvam ajñāsiṣam arthaṃ tam imaṃ jānāmīti jñānayoḥ samāne ’rthe pratisaṃdhijñānaṃ pratyabhijñānam. etac cāvasthitāyāṃ buddhāv upapannam. nānābuddhibhedeṣūtpannāpavargiṣu pratyabhijñānānupapattiḥ: nānyadṛṣṭam anyaḥ pratyabhijānātīti.
sādhyasamatvād ahetuḥ. yathā khalu nityatvaṃ buddheḥ sādhyam, evaṃ pratyabhijñānam apīti. kiṃ kāraṇam? cetanadharmasya karaṇe ’nupapatteḥ. puruṣadharmaḥ khalv ayaṃ jñānaṃ darśanam upalabdhir bodhaḥ pratyayo vyavasāya iti. cetano hi pūrvaṃ jñātaṃ pratyabhijānātīti. tasyaitat tasmād dhetor nityatvaṃ yuktam iti. karaṇacaitanyābhyupagame tu cetanasvarūpaṃ vacanīyam. nānirdiṣṭarūpam ātmāntaraṃ śakyam “asti” iti pratipattum. jñānaṃ ced buddher antaḥkaraṇasyety abhyupagamyate, cetanasyedānīṃ kiṃ rūpam, ko dharmaḥ, kiṃ tattvam? jñānena ca buddhau vartamānena cetanaḥ kiṃ karoti? iti. “cetayate” iti cet, na jñānād arthāntaravacanam. puruṣaś cetayate, buddhir jānīta iti — nedaṃ jñānād arthāntaram ucyate. cetayate jānīte budhyate paśyaty upalabhata ity eko ’yam arthaḥ. “buddhir jñāpayati” iti cet — addhā jānīte puruṣaḥ, buddhir jñāpayatīti, satyam. evaṃ cābhyupagamyamāne jñānaṃ puruṣasyeti siddham, na buddher antaḥkaraṇasyeti.
pratipuruṣaṃ ca śabdāntaravyavasthāpratijñāne pratiṣedhahetuvacanam. yaś ca pratijānīte: “kaścit puruṣaś cetayate, kaścid budhyate, kaścid upalabhate, kaścit paśyatīti puruṣāntarāṇi khalv imāni cetano boddhopalabdhā draṣṭeti naikasyaite dharmāḥ” iti, tatra kaḥ pratiṣedhahetuḥ? iti. “arthasyābhedaḥ” iti cet, samānam. abhinnārthā ete śabdāḥ. “tatra vyavasthānupapattiḥ” ity evaṃ cen manyase, samānaṃ bhavati. puruṣaś cetayate, buddhir jānīta ity atrāpy artho na bhidyate. tatrobhayoś cetanatvād anyataralopa iti. yadi punar budhyate ’nayeti bodhanaṃ buddhir mana evocyeta, tac ca nityam iti, asty etad evam, na tu manaso viṣayapratyabhijñānān nityatvam. dṛṣṭaṃ hi karaṇabhede jñātur ekatvāt pratyabhijñānam: savyadṛṣṭasyetareṇa pratyabhijñānād iti. cakṣurvac ca pradīpāntaradṛṣṭasya pradīpāntareṇa pratyabhijñānam iti. tasmāj jñātur ayaṃ nityatve hetur iti.
yac ca manyeta: “buddher avasthitāyā yathāviṣayaṃ vṛttayo jñānāni niścaranti, vṛttiś ca vṛttimato nānyā” iti, etac ca na, yugapadagrahaṇāt. vṛttivṛttimator ananyatve vṛttimato ’vasthānād vṛttīnām apy avasthānam iti — yānīmāni viṣayagrahaṇāni tāny avatiṣṭhanta iti — yugapad viṣayāṇāṃ grahaṇaṃ prasajyata iti.
apratyabhijñāne ca vināśaprasaṅgaḥ. atīte ca pratyabhijñāne vṛttimān apy atīta ity antaḥkaraṇasya vināśaḥ prasajyate. viparyaye vā nānātvam iti.
avibhu caikaṃ manaḥ paryāyeṇendriyaiḥ saṃyujyata iti kramavṛttitvād ayugapadgrahaṇam indriyārthānām, vṛttivṛttimator nānātvād iti. ekatve prādurbhāvatirobhāvayor abhāva iti.
apratyabhijñānaṃ ca viṣayāntaravyāsaṅgāt. anupalabdhiś ca kasyacid arthasya viṣayāntaravyāsakte manasy upapadyate, vṛttivṛttimator nānātvād. ekatve hy anarthako vyāsaṅga iti.
vibhutve cāntaḥkaraṇasya paryāyeṇendriyaiḥ saṃyogo na, gatyabhāvāt. vyāptānīndriyāṇy antaḥkaraṇeneti prāptyarthasya gamanasyābhāvaḥ. tatra kramavṛttitvasyābhāvād ayugapadgrahaṇānupapattir iti. gatyabhāvāc ca pratiṣiddhaṃ vibhuno ’ntaḥkaraṇasyāyugapadgrahaṇaṃ na liṅgāntareṇānumīyate. yathā cakṣuṣo gatiḥ pratiṣiddhā saṃnikṛṣṭaviprakṛṣṭayos tulyakālagrahaṇāt pāṇicandramasor vyavadhānapratighātenānumīyata iti.
so ’yaṃ nāntaḥkaraṇe vivādaḥ, na tasya nityatve. siddhaṃ hi “antaḥkaraṇaṃ manaḥ, nityaṃ ca” iti. kva tarhi vivādaḥ? tasya vibhutve. tac ca pramāṇato ’nupalabdheḥ pratiṣiddhaṃ prāg iti. ekaṃ cāntaḥkaraṇaṃ nānā cemā jñānātmikā vṛttayaḥ — cakṣurvijñānaṃ ghrāṇavijñānaṃ rūpavijñānaṃ gandhavijñānam iti. etac ca vṛttivṛttimator ekatve ’nupapannam iti.
puruṣo jānīte, nāntaḥkaraṇam iti. etena viṣayāntaravyāsaṅgaḥ pratyuktaḥ. viṣayagrahaṇalakṣaṇo viṣayāntaravyāsaṅgaḥ puruṣasya, nāntaḥkaraṇasyeti. kvacid indriyasaṃnidhiḥ kvacid indriyāsaṃnidhir ity ayaṃ tu vyāsaṅgo ’nujñāyate manasa iti.
ekam antaḥkaraṇam, nānā vṛttaya iti. saty abhede vṛtteḥ sphaṭikānyatvābhimānavat tadanyatvābhimānaḥ. tasyāṃ vṛttau nānātvābhimānaḥ, yathā dravyāntaropahite sphaṭike ’nyatvābhimānaḥ “nīlaḥ, lohitaḥ” iti, evaṃ viṣayāntaropadhānād iti.
na, hetvabhāvāt. sphaṭikānyatvābhimānavad ayaṃ jñāneṣu nānātvābhimāno gauṇaḥ, na punar gandhādyanyatvābhimānavad iti hetur nāsti. hetvabhāvād anupapannam iti.
“samāno hetvabhāvaḥ” iti cet, na, jñānānāṃ krameṇopajanāpāyadarśanāt. krameṇa hīndriyārtheṣu jñānāny upajāyante cāpayanti ceti dṛśyate. tasmād gandhādyanyatvābhimānavad ayaṃ jñāneṣu nānātvābhimāna iti.
sphaṭikānyatvābhimānavat tadanyatvābhimāna ity etad amṛṣyamāṇaḥ kṣaṇikavādy āha: “sphaṭike ’py aparāparotpatteḥ kṣaṇikatvād vyaktīnām ahetuḥ.” sphaṭikasyābhedenāvasthitasyopadhānabhedān nānātvābhimāna ity ayam avidyamānahetuḥ pakṣaḥ. kasmāt? sphaṭike ’py aparāparotpatteḥ — sphaṭike ’pi anyā vyaktaya utpadyante, anyā nirudhyanta iti. katham? kṣaṇikatvād vyaktīnām. kṣaṇaś cālpīyān kālaḥ. kṣaṇasthitikālāḥ kṣaṇikāḥ. kathaṃ punar gamyate “kṣaṇikā vyaktayaḥ” iti? upacayāpacayaprabandhadarśanāc charīrādiṣu. paktinirvṛttasyāhārarasasya śarīre rudhirādibhāvenopacayo ’pacayaś ca prabandhena vartate. upacayāc ca vyaktīnām utpattir apacayāc ca vyaktinirodhaḥ. evaṃ ca saty avayavaparimāṇabhedena vṛddhiḥ śarīrasya kālāntareṇa gṛhyata iti. so ’yaṃ vyaktidharmo vyaktimātre veditavya iti.
niyamahetvabhāvād yathādarśanam abhyanujñā. sarvāsu vyaktiṣūpacayāpacayaprabandhaḥ śarīrādivad iti nāyaṃ niyamaḥ. kasmāt? hetvabhāvāt. nātra pratyakṣam anumānaṃ vā pratipādakam astīti. tasmād yathādarśanam abhyanujñā. yatra yatropacayāpacayaprabandho gṛhyate, tatra tatra vyaktīnām aparāparotpattir upacayāpacayaprabandhadarśanenābhyanujñāyate, yathā śarīrādiṣu. yatra yatra na dṛśyate, tatra tatra pratyākhyāyate, yathā grāvaprabhṛtiṣu. sphaṭike copacayāpacayaprabandho na gṛhyate. tasmād ayuktam “sphaṭike ’py aparāparotpattiḥ” iti. yathā cārkasya kaṭukimnā sarvadravyāṇāṃ kaṭukimānaṃ pratipādayet, tādṛg etad iti.
yaś cāśeṣanirodhenāpūrvotpādaṃ niranvayaṃ dravyasantāne kṣaṇikānāṃ manyate, tasyaitan na, utpattivināśakāraṇopalabdheḥ. utpattikāraṇaṃ tāvad upalabhyate yathāvayavopacayo valmīkādīnām. vināśakāraṇaṃ copalabhyate — avayavavibhāgaḥ kumbhādīnām. yasya tv anapacitāvayavaṃ nirudhyate ’nupacitāvayavaṃ cotpadyate, tasyāśeṣanirodhe niranvaye vāpūrvotpāde na kāraṇam ubhayatrāpy upalabhyata iti.
kṣīravināśakāraṇānupalabdhivad dadhyutpattivac ca tadutpattiḥ. yathānupalabhyamānaṃ kṣīravināśakāraṇaṃ dadhyutpattikāraṇaṃ cābhyanujñāyate, tathā sphaṭike ’py aparāparāsu vyaktiṣu vināśakāraṇaṃ cotpattikāraṇaṃ cānujñeyam iti.
liṅgato grahaṇān nānupalabdhiḥ. kṣīravināśaliṅgaṃ kṣīravināśakāraṇaṃ dadhyutpattiliṅgaṃ ca dadhyutpattikāraṇaṃ gṛhyate. tasmān nānupalabdhiḥ, viparyayas tu sphaṭikādiṣu dravyeṣu.
atra tu kaścit parihāram āha: “na, payasaḥ pariṇāmaguṇāntaraprādurbhāvāt.” “payasaḥ pariṇāmaḥ” ity eka āha, pariṇāmaś ca “avasthitasya dravyasya pūrvadharmanivṛttau dharmāntarotpattiḥ” iti. “guṇāntaraprādurbhāvaḥ” ity apara āha, sa ca “sato dravyasya pūrvaguṇanivṛttau guṇāntaram utpadyate” iti. sa khalv ekapakṣībhāva ivāyam.
atra tu pratiṣedhaḥ: vyūhāntarād dravyāntarotpattidarśanaṃ pūrvadravyanivṛtter anumānam. saṃmūrchanālakṣaṇād avayavavyūhād dravyāntare dadhny utpanne gṛhyamāṇe pūrvaṃ payodravyam avayavavibhāgebhyo nivṛttam ity anumīyate, yathā mṛdavayavānāṃ vyūhāntarād dravyāntare sthālyām utpannāyāṃ pūrvaṃ mṛtpiṇḍadravyaṃ mṛdavayavavibhāgebhyo nivartata iti. mṛdvac cāvayavānvayaḥ payodadhnoḥ, nāśeṣanirodhe niranvayo dravyāntarotpāda iti.
abhyanujñāya ca niḥkāraṇaṃ kṣīravināśam, niḥkāraṇaṃ dadhyutpādam, pratiṣedha ucyate: “kvacid vināśakāraṇānupalabdheḥ kvacic copalabdher anekāntaḥ.” nāyam ekāntaḥ: kṣīradadhivan niḥkāraṇau vināśotpādau sphaṭikādivyaktīnām iti. kasmāt? hetvabhāvāt. nātra hetur asti: akāraṇau vināśotpādau sphaṭikavyaktīnāṃ kṣīradadhivat, na punaḥ “yathā vināśakāraṇābhāvāt kumbhasyāvināśa utpattikāraṇābhāvāc cānutpattiḥ, evaṃ sphaṭikavyaktīnāṃ vināśotpattikāraṇabhāvād vināśotpattibhāvaḥ” iti. niradhiṣṭhānaṃ ca dṛṣṭāntavacanam. gṛhyamāṇayor vināśotpādayoḥ sphaṭikādiṣu syād ayam āśrayavān dṛṣṭāntaḥ: “kṣīravināśakāraṇānupalabdhivad dadhyutpattivac ca” iti. tau tu na gṛhyete. tasmān niradhiṣṭhāno ’yaṃ dṛṣṭānta ukta iti. abhyanujñāya ca sphaṭikasyotpādavināśau yo ’tra sādhakas tasyānujñānād apratiṣedhaḥ: kumbhasya na niḥkāraṇau vināśotpādāv ity abhyanujñeyo ’yaṃ dṛṣṭāntaḥ, tatpratiṣedhasyāśakyatvāt. kṣīradadhivac ca niḥkāraṇau vināśotpādāv iti śakyo ’yaṃ pratiṣeddhuṃ kāraṇato vināśotpattidarśanāt. kṣīradadhnor vināśotpattī paśyatā tatkāraṇam anumeyam. kāryaliṅgaṃ hi kāraṇam iti. [
] upapannam anityā buddhir iti.
idaṃ tu cintyate: “kasyeyam — ātmendriyamano’rthānām — guṇaḥ?” iti. prasiddho ’pi ca khalv ayam arthaḥ “parīkṣāśeṣaṃ vartayiṣyāmi” iti prakriyate. so ’yaṃ buddhau saṃnikarṣotpatteḥ saṃśayo viśeṣasyāgrahaṇād iti. tatrāyaṃ viśeṣaḥ: nendriyārthayoḥ, tadvināśe ’pi jñānāvasthānāt. nendriyāṇām arthānāṃ vā guṇo jñānam, teṣāṃ vināśe ’pi tasyāvasthānāt. bhavati khalv idam indriye ’rthe ca vinaṣṭe jñānam “adrākṣam” iti. na ca jñātari vinaṣṭe jñānaṃ bhavitum arhatīti. anyat khalu vai tad indriyārthasaṃnikarṣajaṃ jñānaṃ yad indriyārthayor vināśe na bhavati, idam anyad ātmamanaḥsaṃnikarṣajam — tasya yukto bhāva iti. smṛtiḥ khalv iyam “adrākṣam” iti pūrvadṛṣṭaviṣayā. na ca jñātari vinaṣṭe pūrvopalabdhe smaraṇaṃ yuktam. na cānyadṛṣṭam anyaḥ smarati. na ca manasi jñātary abhyupagamyamāne śakyam indriyārthayor jñātṛtvaṃ pratipādayitum iti.
astu tarhi manoguṇo jñānam, yugapajjñeyānupalabdheś ca na manasaḥ. yugapajjñānānutpattir antaḥkaraṇasya liṅgam. tatra yugapajjñeyānupalabdhyānumīyate ’ntaḥkaraṇam. na tasya guṇo jñānam. kasya tarhi? jñasya, vaśitvāt. vaśī jñātā, vaśyaṃ karaṇam. jñānaguṇatve vā karaṇabhāvanivṛttiḥ, ghrāṇādisādhanasya ca jñātur gandhādijñānabhāvād anumīyate: “antaḥkaraṇasādhanasya sukhādijñānaṃ smṛtiś ca” iti. tatra yat taj jñānaguṇaṃ manaḥ sa ātmā; yat tat sukhādyupalabdhisādhanam antaḥkaraṇaṃ na tat jñānaguṇam, manas tad iti saṃjñābhedamātram, nārthabheda iti.
yugapajjñeyopalabdheś ca yogina iti cārthaḥ. yogī khalv ṛddhau prādurbhūtāyāṃ vikaraṇadharmā nirmāya sendriyāṇi dehāntarāṇi teṣu yugapaj jñeyāny upalabhate. tac caitad vibhau jñātary upapadyate, nāṇau manasīti.
vibhutve vā manaso nātmaguṇatvapratiṣedha iti — vibhu ca manaḥ karaṇabhūtam iti sarvendriyair yugapat saṃyogāj jñānāny utpadyerann iti.
tad ātmaguṇatve ’pi tulyam — vibhur ātmā sarvendriyaiḥ saṃyukta iti yugapajjñānotpattiprasaṅgaḥ. [
] saṃnikarṣābhāvāt tadanupapattiḥ. gandhādyupalabdher indriyārthasaṃnikarṣavad indriyamanaḥsaṃnikarṣo ’pi kāraṇam, tasya cāyaugapadyam aṇutvān manasaḥ. ayaugapadyād anutpattir yugapajjñānānām ātmaguṇatve ’pīti.
yadi punar “ātmendriyārthasaṃnikarṣamātrād eva gandhādijñānam utpadyate” iti, na, utpattikāraṇānapadeśāt. “ātmendriyārthasaṃnikarṣamātrād gandhādijñānam utpadyate” iti. nātra kāraṇam apadiśyate yenaitad evaṃ pratipadyemahīti.
vināśakāraṇānupalabdheś cāvasthāne tannityatvaprasaṅgaḥ. “tad ātmaguṇatve ’pi tulyam” ity etad anena samuccīyate. dvividho hi vināśahetuḥ: guṇānām āśrayābhāvo virodhī ca guṇaḥ. nityatvād ātmano ’nupapannaḥ pūrvaḥ, virodhī ca buddher guṇo na gṛhyate. tasmād ātmaguṇatve sati buddher nityatvaprasaṅga iti.
anityatvagrahaṇād buddher buddhyantarād virodhaḥ śabdavat. “anityā buddhiḥ” iti — sarvaśarīriṇāṃ hi pratyātmavedanīyam etat. gṛhyate ca buddhisantānaḥ. tatra “buddher buddhyantaraṃ virodhī guṇaḥ” ity anumīyate, yathā śabdasantāne śabdaḥ śabdāntaravirodhī guṇa iti.
asaṃkhyeyeṣu jñānakāriteṣu saṃskāreṣu smṛtihetuṣv ātmasamaveteṣv ātmamanasoś ca saṃnikarṣe samāne smṛtihetau sati na kāraṇasyāyaugapadyam astīti yugapat smṛtayaḥ prādurbhaveyuḥ, yadi buddhir ātmaguṇaḥ syād iti. atra kaścit saṃnikarṣasyāyaugapadyam upapādayiṣyann āha: “jñānasamavetātmapradeśasaṃnikarṣān manasaḥ smṛtyutpatter na yugapad utpattiḥ.” jñānasādhanaḥ saṃskāraḥ “jñānam” ity ucyate. jñānasaṃskṛtair ātmapradeśaiḥ paryāyeṇa manaḥ saṃnikṛṣyate. ātmamanaḥsaṃnikarṣāt smṛtayo ’pi paryāyeṇa bhavantīti.
na, antaḥśarīravṛttitvān manasaḥ. sadehasyātmano manasā saṃyogo vipacyamānakarmāśayasahito jīvanam iṣyate. tatrāsya prāk prāyaṇād antaḥśarīre vartamānasya manasaḥ śarīrād bahir jñānasaṃskṛtair ātmapradeśaiḥ saṃyogo nopapadyata iti.
sādhyatvād ahetuḥ. vipacyamānakarmāśayamātraṃ jīvanam. evaṃ ca sati sādhyam antaḥśarīravṛttitvaṃ manasa iti.
smarataḥ śarīradhāraṇopapatter apratiṣedhaḥ. susmūrṣayā khalv ayaṃ manaḥ praṇidadhānaś cirād api kiṃcid arthaṃ smarati smarataś ca śarīradhāraṇaṃ dṛśyate. ātmamanaḥsaṃnikarṣajaś ca prayatno dvividhaḥ: dhārakaḥ prerakaś ceti. niḥsṛte ca śarīrād bahir manasi dhārakasya prayatnasyābhāvād gurutvāt patanaṃ śarīrasya syāt smarata iti.
na, tadāśugatitvān manasaḥ. āśugati manaḥ. tasya bahiś ca śarīrād ātmapradeśena jñānasaṃskṛtena saṃnikarṣaḥ pratyāgatasya ca prayatnotpādanam ubhayaṃ yujyata iti. utpādya vā dhārakaṃ prayatnaṃ śarīrān niścaraṇaṃ manasaḥ. tatropapannaṃ dhāraṇam iti.
na, smaraṇakālāniyamāt. kiṃcid dhi kṣipraṃ smaryate kiṃcic cireṇa. yadā cireṇa tadā susmūrṣayā manasi dhāryamāṇe sati cintāprabandhe kasyacid evārthasya liṅgabhūtasya cintanam ārādhitaṃ smṛtihetur bhavati. tac caitac ciraniścarite manasi nopapadyate.
śarīrasaṃyogānapekṣaś cātmamanaḥsaṃyogo na smṛtihetuḥ, śarīrasyopabhogāyatanatvāt. upabhogāyatanaṃ puruṣasya jñātuḥ śarīram. na tato niścaritasya manasa ātmanā saṃyogamātraṃ jñānasukhādīnām utpattau kalpate, kḷptau vā śarīravaiyarthyam iti.
ātmapreraṇayadṛcchājñatābhiś ca na saṃyogaviśeṣaḥ. ātmapreraṇena vā manaso bahiḥ śarīrāt saṃyogaviśeṣaḥ syāt, yadṛcchayā vākasmikaḥ, jñatayā vā manasaḥ. sarvathā cānupapattiḥ. katham? smartavyatvāt, icchātaḥ smaraṇajñānāsaṃbhavāc ca. yadi tāvad ātmā “amuṣyārthasya smṛtihetuḥ saṃskāro ’muṣminn ātmapradeśe samavetaḥ, tena manaḥ saṃyujyatām” iti manaḥ prerayati, smṛta evāsāv artho bhavati, na smartavyaḥ. na cātmapratyakṣa ātmapradeśaḥ saṃskāro vā, tatrānupapannā saṃvittir iti. susmūrṣayā cāyaṃ manaḥ praṇidadhānaś cirād api kiṃcid arthaṃ smarati, nākasmāt. jñātṛtvaṃ ca manaso nāsti jñānapratiṣedhād iti.
tac caitad vyāsaktamanasaḥ pādavyathane saṃyogaviśeṣeṇa samānam. yadā khalv ayaṃ vyāsaktamanāḥ kvacid dṛśye śarkarayā kaṇṭakena vā pādavyathanam āpnoti, tadātmamanasoḥ saṃyogaviśeṣa eṣitavyaḥ. dṛṣṭaṃ hi duḥkhaṃ duḥkhasaṃvedanaṃ ceti. tatra cāyaṃ samānaḥ pratiṣedhaḥ. yadṛcchāyāṃ tu viśeṣaḥ: nākasmikī kriyā, nākasmikaḥ saṃyoga iti.
“karmādṛṣṭam upabhogārthaṃ kriyāhetuḥ” iti cet, samānam. karmādṛṣṭaṃ puruṣasthaṃ puruṣopabhogārthaṃ manasi kriyāhetuḥ, evaṃ duḥkhaṃ duḥkhasaṃvedanaṃ ca sidhyati. evaṃ cen manyase, samānaṃ smṛtihetāv api saṃyogaviśeṣe bhavitum arhatīti.
tatra yad uktam “ātmapreraṇayadṛcchājñatābhiś ca na saṃyogaviśeṣaḥ” ity ayam apratiṣedha iti. pūrva eva tu pratiṣedhaḥ: na, antaḥśarīravṛttitvān manasaḥ.
kaḥ khalv idānīm — kāraṇayaugapadyasya saṃbhavāt — yugapadasmaraṇasya hetur iti? praṇidhānaliṅgādijñānānām ayugapadbhāvād yugapadasmaraṇam. yathā khalv ātmamanasoḥ saṃnikarṣaḥ saṃskāraś ca smṛtihetur evaṃ praṇidhānaliṅgādijñānāni. tāni ca na yugapad bhavanti — tatkṛtā smṛtīnāṃ yugapadanutpattir iti.
prātibhavat tu praṇidhānādyanapekṣasmārtayaugapadyaprasaṅgaḥ. yat tu khalv idaṃ prātibham iva jñānaṃ praṇidhānādyanapekṣaṃ smārtam utpadyate, kadācit tasya yugapadutpattiprasaṅgo hetvabhāvāt.
na, sataḥ smṛtihetor asaṃvedanāt prātibhena samānābhimānaḥ. bahvarthaviṣaye vai cintāprabandhe kaścid evārthaḥ kasyacit smṛtihetuḥ. tasya cintanāt tatra smṛtir bhavati. na cāyaṃ smartā sarvaṃ smṛtihetuṃ saṃvedayate: “evaṃ me smṛtir utpannā” iti. asaṃvedanāt “prātibham iva jñānam idaṃ smārtam” ity abhimanyate. na tv asti praṇidhānādyanapekṣaṃ smārtam iti.
“prātibhe tu katham?” iti cet, puruṣakarmaviśeṣād upabhogavan niyamaḥ. prātibham idānīṃ jñānaṃ yugapat kasmān notpadyate? iti. yathopabhogārthaṃ karma na yugapad upabhogaṃ karoti, evaṃ puruṣakarmaviśeṣaḥ pratibhāhetuḥ, na yugapad anekaṃ prātibhaṃ jñānam utpādayati. “hetvabhāvād ayuktam” iti cet, na, karaṇasya pratyayaparyāye sāmarthyāt. “‘upabhogavan niyamaḥ’ ity ayaṃ dṛṣṭāntaḥ, hetus tu nāsti” ity evaṃ cen manyase, na, karaṇasya pratyayaparyāye sāmarthyāt. naikasmiñ jñeye yugapad anekaṃ jñānam utpadyate, na cānekasmin. tad idaṃ dṛṣṭena pratyayaparyāyeṇānumeyam: “karaṇasāmarthyam itthambhūtam” iti, na jñātur vikaraṇadharmaṇaḥ, dehanānātve pratyayayaugapadyād iti.
ayaṃ ca dvitīyaḥ pratiṣedhaḥ: avasthitaśarīrasya cānekajñānasamavāyād ekapradeśe yugapad anekārthasmaraṇaṃ syāt. kvacid evāvasthitaśarīrasya jñātur indriyārthaprabandhe jñānam anekam ekasminn ātmapradeśe samavaiti. tena ca yadā manaḥ saṃyujyate tadā jñātapūrvasyānekārthasya yugapatsmaraṇaṃ prasajyate pradeśasaṃyogaparyāyābhāvād iti. ātmapradeśānām adravyāntaratvād ekārthasamavāyasyāviśeṣe smṛtiyaugapadyapratiṣedhānupapattiḥ.
śabdasantāne tu śrotrādhiṣṭhānapratyāsattyā śabdaśravaṇavat saṃskārapratyāsattyā manasaḥ smṛtyutpatter na yugapadutpattiḥ. pūrva eva tu pratiṣedhaḥ: nānekajñānasamavāyād ekapradeśe yugapatsmṛtiprasaṅga iti.
“puruṣadharmo jñānam, antaḥkaraṇasya tv icchādveṣaprayatnasukhaduḥkhāni dharmāḥ” iti kasyacid darśanam. tat pratiṣidhyate: jñasya, icchādveṣanimittatvād ārambhanivṛttyoḥ. ayaṃ khalu jānīte tāvat: “idaṃ me sukhasādhanam, idaṃ duḥkhasādhanam” iti. jñātvā sukhasādhanam āptum icchati duḥkhasādhanaṃ ca hātum. īpsāprayuktasyāsya ca sukhasādhanāvāptaye samīhāviśeṣa ārambhaḥ. jihāsāprayuktasya ca duḥkhasādhanaparivarjanaṃ nivṛttiḥ. evaṃ jñānecchādveṣaprayatnasukhaduḥkhānām ekaikaśo’bhisaṃbandhaḥ: ekakartṛkatvaṃ jñānena cecchādīnāṃ samānāśrayatvam. tasmāj jñasyecchādveṣaprayatnasukhaduḥkhāni dharmāḥ, nācetanasyeti. ārambhanivṛttyoś ca pratyagātmani dṛṣṭatvāt paratrānumānaṃ veditavyam iti.
atra bhūtacaitanika āha: “talliṅgatvād icchādveṣayoḥ pārthivādyeṣv apratiṣedhaḥ.” ārambhanivṛttiliṅgāv icchādveṣāv iti yasyārambhanivṛttī tasyecchādveṣau, yasya cecchādveṣau tasya jñānam iti prāptam: pārthivāpyataijasavāyavyānāṃ śarīrāṇām ārambhanivṛttidarśanād icchādveṣajñānair yoga iti caitanyam. [
paraśvādiṣv ārambhanivṛttidarśanāc charīracaitanyanivṛttiḥ. ārambhanivṛttidarśanād icchādveṣajñānair yoga iti prāptaṃ tarhi paraśvādeḥ karaṇasya taddarśanāc caitanyam. atha śarīrasyecchādibhir yogaḥ, paraśvādes tu karaṇasyārambhanivṛttī vyabhicarataḥ, na tarhy ayaṃ hetuḥ: pārthivāpyataijasavāyavyānāṃ śarīrāṇām ārambhanivṛttidarśanād icchādibhir yoga iti.
ayaṃ tarhy anyo ’rthaḥ: “talliṅgatvād icchādveṣayoḥ pārthivādyeṣv apratiṣedhaḥ” — pṛthivyādīnāṃ bhūtānām ārambhas tāvat trasasthāvaraśarīreṣu tadavayavavyūhaliṅgaḥ pravṛttiviśeṣaḥ. loṣṭādiṣu ca liṅgābhāvāt pravṛttiviśeṣābhāvo nivṛttiḥ. ārambhanivṛttiliṅgau cecchādveṣāv iti. pārthivādyeṣv aṇuṣu taddarśanād icchādveṣayogaḥ. tadyogāj jñānayoga iti siddhaṃ bhūtacaitanyam iti.
kumbhādiṣv anupalabdher ahetuḥ. kumbhādiṣu mṛdavayavānāṃ vyūhaliṅgaḥ pravṛttiviśeṣa ārambhaḥ. sikatādiṣu ca pravṛttiviśeṣābhāvo nivṛttiḥ. na ca mṛtsikatānām ārambhanivṛttidarśanād icchādveṣajñānair yoga iti. tasmāt “talliṅgatvād icchādveṣayoḥ” ity ahetur iti. [
] niyamāniyamau tu tadviśeṣakau. tayor icchādveṣayor niyamāniyamau viśeṣakau bhedakau. jñasyecchādveṣanimitte pravṛttinivṛttī na svāśraye. kiṃ tarhi? prayojyāśraye. tatra prayujyamāneṣu bhūteṣu pravṛttinivṛttī staḥ, na sarveṣv ity aniyamopapattiḥ. yasya tu jñatvād bhūtānām icchādveṣanimitte ārambhanivṛttī svāśraye, tasya yathā bhūtānāṃ guṇāntaranimittā pravṛttir guṇapratibandhāc ca nivṛttir bhūtamātre bhavati niyamena, evaṃ bhūtamātre jñānecchādveṣanimitte pravṛttinivṛttī svāśraye syātām, na tu bhavataḥ. tasmāt prayojakāśritā jñānecchādveṣaprayatnāḥ, prayojyāśraye tu pravṛttinivṛttī iti.
ekaśarīre ca jñātṛbahutvaṃ niranumānam. bhūtacaitanikasyaikaśarīre bahūni bhūtāni. tāni jñānecchādveṣaprayatnaguṇānīti jñātṛbahutvaṃ prāptam. “om” iti bruvato ’numānaṃ nāsti. yathā śarīrāntareṣu nānā jñātāro buddhyādiguṇavyavasthānāt, evam ekaśarīre ’pi buddhyādivyavasthānumānaṃ syāj jñātṛbahutvasyeti.
dṛṣṭaś cānyaguṇanimittaḥ pravṛttiviśeṣo bhūtānām. so ’numānam anyatrāpi. dṛṣṭaḥ karaṇalakṣaṇeṣu bhūteṣu paraśvādiṣūpādānalakṣaṇeṣu ca mṛtprabhṛtiṣv anyaguṇanimittaḥ pravṛttiviśeṣaḥ. so ’numānam anyatrāpi: trasasthāvaraśarīreṣu tadavayavavyūhaliṅgaḥ pravṛttiviśeṣo bhūtānām anyaguṇanimitta iti. sa ca guṇaḥ prayatnena samānāśrayaḥ saṃskāro dharmādharmasamākhyātaḥ sarvārthaḥ puruṣārthārādhanāya prayojako bhūtānāṃ prayatnavad iti.
ātmāstitvahetubhir ātmanityatvahetubhiś ca bhūtacaitanyapratiṣedhaḥ kṛto veditavya iti.
“nendriyārthayoḥ, tadvināśe ’pi jñānāvasthānāt” iti ca samānaḥ pratiṣedha iti.
kriyāmātraṃ kriyoparamamātraṃ cārambhanivṛttīty abhipretyoktam: “talliṅgatvād icchādveṣayoḥ pārthivādyeṣv apratiṣedhaḥ” iti. anyathā tv ime ārambhanivṛttī vyākhyāte. na ca tathāvidhe pṛthivyādiṣu dṛśyete. tasmād ayuktam “talliṅgatvād icchādveṣayoḥ pārthivādyeṣv apratiṣedhaḥ” iti.
bhūtendriyamanasāṃ samānaḥ pratiṣedhaḥ, manas tūdāharaṇam — yathoktahetutvāt pāratantryāt svakṛtābhyāgamāc ca na manasaḥ. icchādveṣaprayatnasukhaduḥkhajñānāny ātmaliṅgam ity ataḥ prabhṛti yathoktaṃ saṃgṛhyate. tena bhūtendriyamanasāṃ caitanyapratiṣedhaḥ. pāratantryāt: paratantrāṇi bhūtendriyamanāṃsi dhāraṇapreraṇavyūhanakriyāsu prayatnavaśāt pravartante. caitanye punaḥ svatantrāṇi syur iti. svakṛtābhyāgamāc ca: pravṛttir vāgbuddhiśarīrārambha iti. caitanye bhūtendriyamanasām “parakṛtaṃ karma puruṣeṇopabhujyate” iti syāt. acaitanye tu “tatsādhanasya svakṛtakarmaphalopabhogaḥ puruṣasya” ity upapadyate.
athāyaṃ siddhopasaṃgrahaḥ: pariśeṣād yathoktahetūpapatteś ca. ātmano guṇo jñānam iti prakṛtam. pariśeṣo nāma prasaktapratiṣedhe ’nyatrāprasaṅgāc chiṣyamāṇasaṃpratyayaḥ. bhūtendriyamanasāṃ pratiṣedhe dravyāntaraṃ na prasajyate pariśiṣyate cātmā, “tasya guṇo jñānam” iti vijñāyata iti.
“yathoktahetūpapatteś ca” iti: “darśanasparśanābhyām ekārthagrahaṇāt” ityevamādīnām ātmapratipattihetūnām apratiṣedhād iti. pariśeṣajñāpanārthaṃ prakṛtasthāpanārthaṃ ca yathoktahetūpapattivacanam iti.
athavā “upapatteś ca” iti: hetvantaram evedam. nityaḥ khalv ayam ātmāsmiñ śarīre dharmaṃ caritvā kāyasya bhedāt svarge deveṣūpapadyate, adharmaṃ ca caritvā paraṃ dehabhedān narakeṣūpapadyata iti. upapattiḥ — utpattiḥ śarīrāntaraprāptilakṣaṇā — sati sattve nitye cāśrayavatī, buddhiprabandhamātre tu nirātmake nirāśrayā nopapadyata iti.
ekasattvādhiṣṭhānaś cānekaśarīrayogaḥ saṃsāra upapadyate. śarīraprabandhocchedaś cāpavargaḥ — vimuktir iti — upapadyate. buddhisantatimātre tv ekasattvānupapatter na kaścid dīrgham adhvānaṃ saṃdhāvati, na kaścic charīraprabandhād vimucyata iti saṃsārāpavargānupapattir iti.
buddhisantatimātre ca sattvabhedaprasaṅgāt sarvam idaṃ prāṇivyavahārajātam apratisaṃhitam avyāvṛttam apariniṣṭhitaṃ syāt smaraṇābhāvāt — nānyadṛṣṭam anyaḥ smaratīti. smaraṇaṃ ca khalu pūrvajñātasya viṣayasya samānena jñātrā grahaṇam — ajñāsiṣam amuṃ jñeyam artham iti. so ’yam eko jñātā pūrvajñātaṃ viṣayaṃ gṛhṇāti. tac cāsya grahaṇaṃ smaraṇam iti. tad buddhiprabandhamātre nirātmake nopapadyate.
smaraṇaṃ tv ātmano jñasvābhāvyād upapadyata iti. ātmana eva smaraṇam, na buddhisantatimātrasyeti. tuśabdo ’vadhāraṇe. katham? jñasvabhāvatvāt. jña ity asya svabhāvaḥ. so ’yaṃ jñasvabhāvaḥ svo dharmaḥ. ayaṃ khalu jñāsyati, jānāti, ajñāsīd iti trikālaviṣayeṇānekena jñānenaikaḥ saṃbadhyate. tac cāsya pratyātmavedanīyam — jñāsyāmi, jānāmi, ajñāsiṣam iti — vartate. tad yasyāyaṃ svo dharmas tasya smaraṇam, na buddhiprabandhamātrasya nirātmakasyeti.
“smṛtihetūnām ayaugapadyād yugapadasmaraṇam” ity uktam. atha kebhyaḥ smṛtir utpadyate? iti. smṛtiḥ khalu praṇidhānanibandhābhyāsaliṅgalakṣaṇasādṛśyaparigrahāśrayāśritasaṃbandhānantaryaviyogaikakāryavirodhātiśayaprāptivyavadhānasukhaduḥkhecchādveṣabhayārthitvakriyārāgadharmādharmanimittebhyaḥ. susmūrṣayā manaso dhāraṇaṃ praṇidhānam, susmūrṣitaliṅgānucintanaṃ vānusmṛtikāraṇam. nibandhaḥ khalv ekagranthopayamo ’rthānām; ekagranthopayatāḥ khalv arthā anyonyasmṛtihetava ānupūrvyā vetarathā vā bhavantīti. dhāraṇāśāstrakṛto vā prajñāteṣu vastuṣu smartavyānām upanikṣepo nibandha iti. abhyāsas tu samāne viṣaye jñānābhyāvṛttiḥ. abhyāsajanitaḥ saṃskāra ātmaguṇo ’bhyāsaśabdenocyate. sa samānaḥ sarvasmṛtihetur iti. liṅgaṃ punaḥ saṃyogi samavāyy ekārthasamavāyi ceti — dhūmo ’gneḥ, viṣāṇaṃ goḥ, pāṇiḥ pādasya, rūpaṃ sparśasyeti. lakṣaṇaṃ tu paśvavayavasthaṃ gotrasya smṛtihetuḥ — vidānām idam, gargāṇām idam iti. sādṛśyam — citragataṃ pratirūpakaṃ devadattasyetyevamādi. parigrahāt tu svena vā svāmī, svāminā vā svaṃ smaryate. āśrayād grāmaṇyā tadadhīnaṃ smarati, āśritāt tadadhīnena grāmaṇyam iti. saṃbandhād antevāsinā gurum, ṛtvijā yājyam iti. ānantaryād itikaraṇīyeṣv artheṣu. viyogād yena viyujyate taṃ viyogapratisaṃvedī bhṛśaṃ smarati. ekakāryāt kartrantare smṛtiḥ. virodhād vijigīṣamāṇayor anyataradarśanād anyataraḥ smaryate, atiśayād yenātiśaya utpāditaḥ. prāpter yato ’nena kiṃcit prāptaṃ prāptavyaṃ vā bhavati, tam abhīkṣṇaṃ smarati. vyavadhānāt kośādibhir asiprabhṛtīni smaryante. sukhaduḥkhābhyāṃ taddhetuḥ smaryate. icchādveṣābhyāṃ yam icchati yaṃ ca dveṣṭi taṃ smarati, bhayād yato bibheti, arthitvād yenārthī bhojanena vācchādanena vā. kriyāyā rathena rathakāraṃ smarati. rāgād yasyāṃ striyāṃ rakto bhavati tām abhīkṣṇaṃ smarati. dharmāj jātyantarasmaraṇam, iha cādhītaśrutadhāraṇam iti. adharmāt prāganubhūtaduḥkhaduḥkhasādhanasmaraṇam iti. na caiteṣu nimitteṣu yugapat saṃvedanāni bhavantīti yugapadasmaraṇam iti. nidarśanamātraṃ cedaṃ smṛtinimittānām, na parisaṃkhyānam iti.
anityāyāṃ ca buddhāv utpannāpavargitvāt kālāntarāvasthāyitvāc cānityānāṃ saṃśayaḥ: kim utpannāpavargiṇī buddhiḥ śabdavat, āhosvit kālāntarāvasthāyinī kumbhavat? iti. utpannāpavargiṇīti pakṣaḥ parigṛhyate. kasmāt? karmānavasthāyigrahaṇāt. karmaṇo ’navasthāyino grahaṇād iti. kṣiptasyeṣor ā patanāt kriyāsantāno gṛhyate. pratyarthaniyatatvād buddhīnāṃ kriyāsantānavad buddhisantānopapattir iti. avasthitagrahaṇe ca vyavadhīyamānasya pratyakṣanivṛtteḥ. avasthite ca kumbhe gṛhyamāṇe santānenaiva buddhir vartate prāg vyavadhānāt. vyavahite hi pratyakṣaṃ jñānaṃ nivartate. kālāntarāvasthāne tu buddher dṛśyavyavadhāne ’pi pratyakṣam avatiṣṭheteti. smṛtiś cāliṅgaṃ buddhivyavasthāne, saṃskārasya buddhijasya smṛtihetutvāt. sa manyeta: “avatiṣṭhate buddhiḥ, dṛṣṭā hi buddhiviṣaye smṛtiḥ, sā hi buddhāv anityāyāṃ kāraṇābhāvān na syāt” iti, tad idam aliṅgam. kasmāt? buddhijo hi saṃskāro guṇāntaraṃ smṛtihetur na buddhiḥ.
“hetvabhāvād ayuktam” iti cet, na, buddhyavasthāne pratyakṣatvāt smṛtyabhāvaḥ. yāvad avatiṣṭhate buddhiḥ, tāvad asau boddhavyo ’rthaḥ pratyakṣaḥ, pratyakṣe ca smṛtir anupapanneti.
avyaktagrahaṇam anavasthāyitve vidyutsaṃpāte rūpāvyaktagrahaṇavat. yady utpannāpavargiṇī buddhiḥ prāptam avyaktaṃ boddhavyasya grahaṇam. yathā vidyutsaṃpāte vaidyutasya prakāśasyānavasthānād avyaktaṃ rūpasya grahaṇam iti. vyaktaṃ tu dravyāṇāṃ grahaṇam. tasmād ayuktam idam.
hetūpādānāt pratiṣeddhavyābhyanujñā. utpannāpavargiṇī buddhir iti pratiṣeddhavyam, tad evānujñāyate, vidyutsaṃpāte rūpāvyaktagrahaṇavad iti. yatrāvyaktaṃ grahaṇaṃ tatrotpannāpavargiṇī buddhir iti. grahaṇahetuvikalpād grahaṇavikalpaḥ, na buddhivikalpāt. yad idaṃ kvacid avyaktaṃ grahaṇaṃ kvacid vyaktam, ayaṃ vikalpo grahaṇahetuvikalpāt: yatrānavasthito grahaṇahetus tatrāvyaktaṃ grahaṇam, yatrāvasthitas tatra vyaktaṃ grahaṇam, na tu buddher avasthānānavasthānābhyām iti. kasmāt? arthagrahaṇaṃ hi buddhiḥ. yat tad arthagrahaṇam avyaktaṃ vyaktaṃ vā, buddhiḥ seti. viśeṣāgrahaṇe ca sāmānyagrahaṇamātram avyaktaṃ grahaṇam.
tatra viṣayāntare buddhyantarānutpattir nimittābhāvāt. yatra samānadharmayuktaś ca dharmī gṛhyate, viśiṣṭadharmayuktaś ca, tad vyaktaṃ grahaṇam. yatra tu viśeṣeṣv agṛhyamāṇeṣu sāmānyagrahaṇamātraṃ bhavati, tad avyaktaṃ grahaṇam. samānadharmayogāc ca viśiṣṭadharmayogo viṣayāntaram. tatra yad grahaṇaṃ na bhavati, tad grahaṇanimittābhāvāt, na buddher anavasthānād iti. yathāviṣayaṃ ca grahaṇaṃ vyaktam eva pratyarthaniyamād buddhīnām. sāmānyaviṣayaṃ ca grahaṇaṃ svaviṣayaṃ prati vyaktam, viśeṣaviṣayaṃ ca grahaṇaṃ svaviṣayaṃ prati vyaktam, pratyarthaniyatā hi buddhayaḥ. tad idam avyaktagrahaṇaṃ coditaṃ kva viṣaye buddhyanavasthānakāritaṃ syād iti? dharmiṇas tu dharmabhede buddhinānātvasya bhāvābhāvābhyāṃ tadupapattiḥ. dharmiṇaḥ khalv arthasya samānāś ca dharmāḥ, viśeṣāś ca. teṣu pratyarthaniyatā nānābuddhayaḥ. tā ubhayyo yadā dharmiṇi vartante, tadā vyaktaṃ grahaṇaṃ dharmiṇam abhipretya. yadā tu sāmānyagrahaṇamātram, tadā tv avyaktaṃ grahaṇam iti. evam avyaktavyaktayor grahaṇayor upapattir iti.
na cedam – avyaktaṃ grahaṇaṃ buddher boddhavyasya vānavasthāyitvāt – upapadyate. idaṃ hi na, pradīpārciḥsantatyabhivyaktagrahaṇavat tadgrahaṇam anavasthāyitve ’pi. anavasthāyitve ’pi buddhes teṣāṃ dravyāṇāṃ vyaktaṃ grahaṇaṃ pratipattavyam. katham? pradīpārciḥsantatyabhivyaktagrahaṇavat. pradīpārciṣāṃ santatyā vartamānānāṃ grāhyānavasthānaṃ grahaṇānavasthānaṃ ca pratyarthaniyatatvād buddhīnām. yāvanty arcīṃṣi tāvatyo buddhaya iti. dṛśyate cātra vyaktaṃ pradīpārciṣāṃ grahaṇam iti.
cetanā śarīraguṇaḥ, sati śarīre bhāvād asaty abhāvāt. dravye svaguṇaparaguṇopalabdheḥ saṃśayaḥ. sāṃśayikaḥ sati bhāvaḥ. svaguṇaś cāpsu dravatvam upalabhyate paraguṇaś coṣṇatā. tena cetanāyāṃ saṃśayaḥ: “kiṃ śarīraguṇaś cetanā sati śarīre gṛhyate, atha dravyāntaraguṇaḥ?” iti.
na śarīraguṇaś cetanā. kasmāt? yāvaccharīrabhāvitvād rūpādīnām. na rūpādivihīnaṃ śarīraṃ gṛhyate, cetanāhīnaṃ tu gṛhyate, yathoṣṇatāhīnā āpaḥ. tasmān na śarīraguṇaś cetaneti.
“saṃskāravat” iti cet, na, kāraṇānucchedāt. yathāvidhe dravye saṃskāras tathāvidha evoparamaḥ. na, tatra kāraṇocchedād atyantaṃ saṃskārānutpattir bhavati. yathāvidhe tu śarīre cetanā gṛhyate, tathāvidha evātyantoparamaś cetanāyā gṛhyate. tasmāt saṃskāravad ity asamaḥ samādhiḥ.
athāpi śarīrasthaṃ vā cetanotpattikāraṇam syāt, dravyāntarasthaṃ vā. ubhayaṃ cāsaṃbaddhaṃ niyamahetvabhāvāt. śarīrasthena kadācic cetanotpādyate, kadācin na, iti niyamahetur nāsti. dravyāntarasthena ca śarīra eva cetanotpādyate, na loṣṭādiṣu, ity atra ca niyamahetur nāstīti. nirnimittatve ca śarīrasamānajātīye dravye cetanā notpadyate, śarīra evotpadyate, ity atra ca niyamahetur nāstīti.
yac ca manyeta: “sati śyāmādiguṇe dravye śyāmādyuparamo dṛṣṭaḥ, evaṃ cetanoparamaḥ syāt” iti, na, pākajaguṇāntarotpatteḥ. nātyantaṃ rūpoparamo dravyasya. śyāme hi rūpe nivṛtte pākajaṃ guṇāntaraṃ raktaṃ rūpam utpadyate. śarīre tu cetanāmātroparamo ’tyantam iti.
athāpi, pratidvandvisiddheḥ pākajānām apratiṣedhaḥ. yāvatsu dravyeṣu pūrvaguṇapratidvandvisiddhis tāvatsu pākajotpattir dṛśyate, pūrvaguṇaiḥ saha pākajānām anavasthānagrahaṇāt. na tu śarīre cetanāpratidvandvisiddhau sahānavasthāyi guṇāntaraṃ gṛhyate, yenānumīyate: “anena cetanāyā virodhaḥ” iti. tasmād apratiṣiddhā cetanā yāvaccharīraṃ varteta, na tu vartate. tasmān na śarīraguṇa iti.
itaś ca na śarīraguṇaś cetanā: śarīravyāpitvāt. śarīraṃ śarīrāvayavāś ca sarve cetanotpattyā vyāptāḥ, na kvacid anutpattiś cetanāyāḥ. śarīravac charīrāvayavāś cetanā iti prāptaṃ cetanabahutvam. tatra yathā pratiśarīraṃ cetanabahutve sukhaduḥkhajñānānāṃ vyavasthā liṅgam, evam ekaśarīre ’pi syāt — na tu bhavati. tasmān na śarīraguṇaś cetaneti.
yad uktam: “na kvacic charīrāvayave cetanāyā anutpattiḥ” iti — na, keśanakhādiṣv anupalabdheḥ. keśeṣu nakheṣu cānutpattiś cetanāyā ity anupapannaṃ śarīravyāpitvam iti.
tvakparyantatvāc charīrasya keśanakhādiṣv aprasaṅgaḥ. indriyāśrayatvaṃ hi śarīralakṣaṇam. tvakparyanto hi jīvaghanaḥ sukhaduḥkhasaṃvittyāyatanabhūtaḥ śarīram. tasmān na keśādiṣu cetanotpadyate. arthakāritas tu śarīropanibandhaḥ keśādīnām iti.
itaś ca na śarīraguṇaś cetanā: śarīraguṇavaidharmyāt. dvividhaḥ śarīraguṇaḥ — pratyakṣaś cāpratyakṣaś ca: apratyakṣaṃ ca gurutvam, indriyagrāhyāś ca rūpādayaḥ. vidhāntaraṃ tu cetanā — nāpratyakṣā saṃvedyatvāt, nendriyagrāhyā manoviṣayatvāt. tasmād dravyāntaraguṇa iti.
na, rūpādīnām itaretaravaidharmyāt. yathetaretaravidharmāṇo rūpādayo na śarīraguṇatvaṃ jahati, evaṃ rūpādivaidharmyāc cetanā na śarīraguṇatvaṃ hāsyatīti.
aindriyakatvād rūpādīnām apratiṣedhaḥ, apratyakṣatvāc ceti. yathetaretaravidharmāṇo rūpādayo na dvaividhyam ativartante, tathā rūpādivaidharmyāc cetanā na dvaividhyam ativarteta yadi śarīraguṇaḥ syāt — ativartate tu. tasmān na śarīraguṇa iti. bhūtendriyamanasāṃ jñānapratiṣedhāt siddhe saty ārambho viśeṣajñāpanārthaḥ. bahudhā parīkṣyamāṇaṃ tattvaṃ suniścitataraṃ bhavatīti.
parīkṣitā buddhiḥ. manasa idānīṃ parīkṣākramaḥ. tat pratiśarīram ekam. “anekam” iti vicāre jñānāyaugapadyād ekaṃ manaḥ. asti khalu vai jñānāyaugapadyam ekaikasyendriyasya yathāviṣayam, karaṇasyaikapratyayanirvṛttau sāmarthyāt. na tad ekatve manaso liṅgam. yat tu khalv idam indriyāntarāṇāṃ viṣayāntareṣu jñānāyaugapadyam, etal liṅgam. kasmāt? saṃbhavati khalu vai bahuṣu manaḥsv indriyamanaḥsaṃyoge yaugapadyam iti. tena jñānayaugapadyaṃ syāt, na tu bhavati. tasmād viṣayāntareṣu pratyayaparyāyād ekaṃ mana iti.
na, yugapadanekakriyopalabdheḥ. ayaṃ khalv adhyāpako ’dhīte, vrajati, kamaṇḍaluṃ dhārayati, panthānaṃ paśyati, śṛṇoty araṇyajāñ śabdān bibhyat, vyālaliṅgāni ca bubhutsate, smarati ca gantavyaṃ saṃstyāyanam iti. kramasyāgrahaṇād yugapad etāḥ kriyā iti prāptaṃ manasāṃ bahutvam iti.
alātacakradarśanavat tadupalabdhir āśusaṃcārāt. āśusaṃcārād yathālātasya bhramato vidyamānaḥ kramo na dṛśyate — kramasyāgrahaṇād avicchedabuddhyā cakrabuddhir bhavati — tathā buddhīnāṃ kriyāṇāṃ cāśuvṛttitvād vidyamānaḥ kramo na gṛhyate. kramasyāgrahaṇāt “yugapat kriyā bhavanti” ity abhimāno bhavatīti.
kiṃ punaḥ kramasyāgrahaṇād yugapatkriyābhimānaḥ, atha yugapadbhāvād eva yugapadanekakriyopalabdhiḥ? iti. nātra viśeṣapratipattikāraṇam ucyata iti. uktam: “indriyāntarāṇāṃ viṣayāntareṣu paryāyeṇa buddhayo bhavanti” iti. tac cāpratyākhyeyam ātmapratyakṣatvāt. athāpi dṛṣṭaśrutān arthāṃś cintayataḥ krameṇa buddhayo vartante, na yugapat — anenānumātavyam iti. varṇapadavākyabuddhīnāṃ tadarthabuddhīnāṃ cāśuvṛttitvāt kramasyāgrahaṇam. vākyastheṣu khalu varṇeṣūccaratsu prativarṇaṃ tāvac chravaṇaṃ bhavati. śrutaṃ varṇam ekam anekaṃ vā padabhāvena pratisaṃdhatte, pratisaṃdhāya padaṃ vyavasyati, padavyavasāyāt smṛtvā padārthaṃ pratipadyate, padasamūhapratisaṃdhānāc ca vākyaṃ vyavasyati. saṃbaddhāṃś ca padārthān gṛhītvā vākyārthaṃ pratipadyate. na cāsāṃ krameṇa vartamānānāṃ buddhīnām āśuvṛttitvāt kramo gṛhyate. tad etad anumānam anyatra buddhikriyāyaugapadyābhimānasyeti. na cāsti muktasaṃśayā yugapadutpattir buddhīnām, yayā manasāṃ bahutvam ekaśarīre ’numīyeta iti.
yathoktahetutvāc cāṇu. aṇu ca mana ekaṃ ceti dharmasamuccayo jñānāyaugapadyāt. mahattve manasaḥ sarvendriyasaṃyogād yugapadviṣayagrahaṇaṃ syād iti.
manasaḥ khalu bhoḥ sendriyasya śarīre vṛttilābhaḥ, nānyatra śarīrāt. jñātuś ca puruṣasya śarīrāyatanā buddhyādayo viṣayopabhogo jihāsitahānam īpsitāvāptiś ca, sarve ca śarīrāśrayā vyavahārāḥ. tatra khalu vipratipatteḥ saṃśayaḥ: kim ayaṃ puruṣakarmanimittaḥ śarīrasargaḥ, āhosvid bhūtamātrād akarmanimittaḥ? iti. śrūyate khalv atra vipratipattir iti.
tatredaṃ tattvam: pūrvakṛtaphalānubandhāt tadutpattiḥ. pūrvaśarīre yā pravṛttir vāgbuddhiśarīrārambhalakṣaṇā, tat pūrvakṛtam. tasya phalaṃ tajjanitau dharmādharmau. tatphalasyānubandha ātmasamavetasyāvasthānam. tenāvasthitena prayuktebhyo bhūtebhyas tasyotpattiḥ śarīrasya, na svatantrebhyaḥ. yadadhiṣṭhāno ’yam ātmā yad “aham” iti manyamāno yatrābhivyakto yatropabhogatṛṣṇayā viṣayān upalabhamāno dharmādharmau saṃskaroti, tad asya śarīram. tena saṃskāreṇa dharmādharmalakṣaṇena bhūtasahitena patite ’smiñ śarīre niṣpādyate śarīrāntaram. niṣpannasya cāsya pūrvaśarīravat puruṣārthakriyā. puruṣasya ca pūrvaśarīravat pravṛttir iti. karmāpekṣebhyo bhūtebhyaḥ śarīrasarge saty etad upapadyata iti. dṛṣṭā ca puruṣaguṇena prayatnena prayuktebhyo bhūtebhyaḥ puruṣārthakriyāsamarthānāṃ dravyāṇāṃ rathaprabhṛtīnām utpattiḥ. tayānumātavyam: “śarīram api puruṣārthakriyāsamartham utpadyamānaṃ puruṣasya guṇāntarāpekṣebhyo bhūtebhya utpadyate” iti.
atra nāstika āha: “bhūtebhyo mūrtyupādānavat tadupādānam.” yathā karmanirapekṣebhyo bhūtebhyo nirvṛttā mūrtayaḥ sikatāśarkarāpāṣāṇagairikāñjanaprabhṛtayaḥ puruṣārthakāritvād upādīyante, tathā karmanirapekṣebhyo bhūtebhyaḥ śarīram utpannaṃ puruṣārthakāritvād upādīyata iti.
na, sādhyasamatvāt. yathā śarīrotpattir akarmanimittā sādhyā tathā sikatāśarkarāñjanaprabhṛtīnām apy akarmanimittaḥ sargaḥ sādhyaḥ. sādhyasamatvād asādhanam iti. [
] “bhūtebhyo mūrtyupādānavat” iti cānena sāmyam.
na, utpattinimittatvān mātāpitroḥ. viṣamaś cāyam upanyāsaḥ. kasmāt? nirbījā imā mūrtaya utpadyante, bījapūrvikā tu śarīrotpattiḥ. mātāpitṛśabdena ca lohitaretasī bījabhūte gṛhyete. tatra sattvasya ca garbhavāsānubhavanīyaṃ karma mātāpitroś ca putraphalānubhavanīye karmaṇī mātur garbhāśaye śarīrotpattiṃ bhūtebhyaḥ prayojayantīty upapannaṃ bījānuvidhānam iti.
tathāhārasya. “utpattinimittatvāt” iti prakṛtam. bhuktaṃ pītam āhāraḥ. tasya paktinirvṛttaṃ rasadravyaṃ mātuḥ śarīre copacīyate bīje ca garbhāśayasthe bījasamānapākam, mātrayā copacayo bīje yāvadvyūhasamarthaḥ saṃcaya iti. saṃcitaṃ cārbudapeśīmāṃsakaṇḍaraśiraḥpāṇyādinā ca vyūhenendriyādhiṣṭhānalakṣaṇena ca vyūhyate. vyūḍhe ’pi ca garbhe garbhanāḍyāvatāritaṃ rasadravyam upacīyate yāvatprasavasamartham iti. na cāyam annapānasya sthālyādigatasya kalpa iti. etasmāt kāraṇāt karmanimittatvam iti.
prāptau cāniyamāt. na ca sarvo dampatyoḥ saṃprayogo garbhādhānahetur dṛśyate. tatrāsati karmaṇi na bhavati, sati bhavatīty upapanno niyamābhāvaḥ. karmanirapekṣeṣu bhūteṣu śarīrotpattihetuṣu niyamaḥ syāt. na hy atra kāraṇābhāva iti.
athāpi śarīrotpattinimittavat saṃyoganimittaṃ karma. yathā khalv idaṃ śarīram — dhātuprāṇasaṃvāhinīnāṃ nāḍīnāṃ śukrāntānāṃ ca dhātūnāṃ snāyvasthisirāpeśīkaṇḍarāṇāṃ ca śirobāhvantarāṃsasakthnāṃ ca koṣṭhāṅgānāṃ ca vātapittakaphānāṃ ca mukhakaṇṭhahṛdayāmāśayapakvāśayādhaḥśrotasāṃ ca paramaduḥkhasaṃpādyena saṃniveśena vyūḍham — aśakyaṃ pṛthivyādibhiḥ karmanirapekṣair utpādayitum iti karmanimittā śarīrotpattir vijñāyate, evaṃ pratyātmaniyatasya nimittasyābhāvān niratiśayair ātmabhiḥ saṃbandhāt sarvātmanāṃ ca sāmānyaiḥ pṛthivyādibhir utpāditaṃ pṛthivyādigatasya ca niyamahetor abhāvāt sarvātmanāṃ sukhaduḥkhasaṃvittyāyatanaṃ samānaṃ prāptam, yat tu pratyātmaṃ vyavatiṣṭhate tatra tad eva śarīrotpattinimittaṃ karma vyavasthāhetur iti vijñāyate. vipakṣyamāno hi pratyātmaniyataḥ karmāśayo yasminn ātmani vartate, tasyaivopabhogāyatanaṃ śarīram utpādya vyavasthāpayati. tad evam “śarīrotpattinimittavat saṃyoganimittaṃ karma” iti vijñāyate. pratyātmavyavasthānaṃ tu śarīrasyātmanā saṃyogaṃ pracakṣmaha iti.
etenāniyamaḥ pratyuktaḥ. yo ’yam akarmanimitte śarīrasarge saty aniyama ucyate, ayam “śarīrotpattinimittavat saṃyoganimittaṃ karma” ity anena pratyuktaḥ. ko ’sāv aniyamaḥ? yathaikasyātmanaḥ śarīraṃ tathā sarveṣām iti niyamaḥ. anyasyānyathānyasyānyathety aniyamo bhedo vyāvṛttir viśeṣa iti. dṛṣṭā ca janmavyāvṛttiḥ: uccābhijanaṃ nikṛṣṭābhijanam iti, praśastaṃ ninditam iti, vyādhibahulam arogam iti, samagraṃ vikalam iti, pīḍābahulaṃ sukhabahulam iti, puruṣātiśayalakṣaṇopapannaṃ viparītam iti, praśastalakṣaṇaṃ ninditalakṣaṇam iti, paṭvindriyaṃ mṛdvindriyam iti. sūkṣmaś ca bhedo ’parisaṃkhyeyaḥ. so ’yaṃ janmabhedaḥ pratyātmaniyatāt karmabhedād upapadyate. asati hi karmabhede pratyātmaniyate niratiśayitvād ātmanāṃ samānatvāc ca pṛthivyādīnāṃ pṛthivyādigatasya niyamahetor abhāvāt sarvaṃ sarvātmanāṃ prasajyate, na tv idam itthaṃbhūtaṃ janma. tasmān nākarmanimittā śarīrotpattir iti.
upapannaś ca tadviyogaḥ karmakṣayopapatteḥ. karmanimitte śarīrasarge tena śarīreṇātmano viyoga upapannaḥ. kasmāt? karmakṣayopapatteḥ. upapadyate khalu karmakṣayaḥ. samyagdarśanāt prakṣīṇe mohe vītarāgaḥ punarbhavahetuṃ kāyavāgbuddhibhiḥ karma na karotīty uttarasyānupacayaḥ pūrvopacitasya vipākapratisaṃvedanāt prakṣayaḥ. evaṃ punarbhavahetor abhāvāt patite ’smiñ śarīre śarīrāntarānutpatter apratisaṃdhiḥ. akarmanimitte tu śarīrasarge bhūtakṣayānupapattes tadviyogānupapattiḥ.
“tad adṛṣṭakāritam” iti cet, punas tatprasaṅgo ’pavarge. adarśanaṃ khalv adṛṣtam ity ucyate. adarśanakāritā bhūtebhyaḥ śarīrotpattiḥ. na jātv anutpanne śarīre draṣṭā nirāyatano dṛśyaṃ paśyati. tac cāsya dṛśyaṃ dvividham: viṣayāś ca nānātvaṃ cāvyaktātmanoḥ. tadarthaṃ śarīrasargaḥ. “tasminn avasite caritārthāni bhūtāni śarīrāntaraṃ notpādayantīty upapannaḥ śarīraviyogaḥ” ity evaṃ cen manyase, punas tatprasaṅgo ’pavarge — saty apavarge punaḥ śarīrotpattiḥ prasajyate. yā cānutpanne śarīre darśanānutpattir adarśanābhimatā, yā cāpavarge śarīranivṛttau darśanānutpattir adarśanabhūtā, naitayor adarśanayoḥ kaścid viśeṣa ity adarśanasyānivṛtter apavarge punaḥ śarīrotpattiḥ prasajyate.
“caritārthatā viśeṣaḥ” iti cet, na, karaṇākaraṇayor ārambhadarśanāt. “caritārthāni bhūtāni darśanāvasāyān na śarīrāntaram ārabhanta ity ayaṃ viśeṣaḥ” ity evaṃ cen manyase, na, karaṇākaraṇayor ārambhadarśanāt. caritārthānāṃ ca bhūtānāṃ viṣayopalabdhikaraṇāt punaḥ punaḥ śarīrārambho dṛśyate. nānātvadarśanasya cākaraṇān nirarthakaḥ punaḥ punaḥ śarīrārambho dṛśyate. tasmād akarmanimittāyāṃ sṛṣṭau na dṛśyadarśanārthā śarīrotpattiḥ. yuktā tu karmanimitte śarīrasarge darśanārthā śarīrotpattiḥ. karmavipākasaṃvedanaṃ hi darśanam iti.
“tad adṛṣṭakāritam” iti cet — kasyacid darśanam: “adṛṣṭo nāma paramāṇūnāṃ guṇaviśeṣaḥ kriyāhetuḥ. tena preritāḥ paramāṇavaḥ saṃmūrcchitāḥ śarīram utpādayantīti. tan manaḥ samāviśati svaguṇenādṛṣṭena preritam. samanaske śarīre draṣṭur upalabdhir bhavati” iti, etasmin vai darśane guṇānucchedāt punas tatprasaṅgo ’pavarge — apavarge śarīrotpattiprasaṅgaḥ, paramāṇuguṇasyādṛṣṭasyānucchedyatvād iti.
manaḥkarmanimittatvāc ca saṃyogāvyucchedaḥ. manoguṇenādṛṣṭena samāveśite manasi saṃyogavyucchedo na syāt. tatra kiṃkṛtaṃ śarīrād apasarpaṇaṃ manasaḥ? iti. karmāśayakṣaye tu karmāśayāntarād vipakṣyamānād apasarpaṇopapattir iti. “adṛṣṭād evāpasarpaṇam” iti cet — yo ’dṛṣṭaḥ śarīropasarpaṇahetuḥ sa evāpasarpaṇahetur apīti — na, ekasya jīvanaprāyaṇahetutvānupapatteḥ. evaṃ ca saty eko ’dṛṣṭo jīvanaprāyaṇayor hetur iti prāptam. na caitad upapadyata iti.
nityatvaprasaṅgaś ca prāyaṇānupapatteḥ. vipākasaṃvedanāt karmāśayakṣaye śarīrapātaḥ prāyaṇam. karmāśayāntarāc ca punarjanma. bhūtamātrāt tu karmanirapekṣāyāṃ śarīrotpattau kasya kṣayāt śarīrapātaḥ prāyaṇam? iti prāyaṇānupapattiṃ khalu vai nityatvaprasaṅgaṃ vidma iti. yādṛcchike ca prāyaṇe prāyaṇabhedānupapattir iti.
“punas tatprasaṅgo ’pavarge” ity etat samādhitsur āha: “aṇuśyāmatānityatvavat syāt.” yathāṇor anādibhūtā śyāmatāgnisaṃyogena pratiṣiddhā na punar utpadyate, evam adṛṣṭakāritaṃ śarīram apavarge punar notpadyata iti.
na, akṛtābhyāgamaprasaṅgāt. nāyam asti dṛṣṭāntaḥ. kasmāt? akṛtābhyāgamaprasaṅgāt. akṛtaṃ pramāṇato ’nupapannam. abhyāgamo hy upapattir vyavasāyaḥ. etacchraddadhānena pramāṇato ’nupapannaṃ pratipattavyaṃ syād iti. tasmān nāyaṃ dṛṣṭāntaḥ. na ca pratyakṣaṃ na cānumānaṃ kiṃcid upapadyate. tad idaṃ sādhyasamatvaṃ dṛṣṭāntasyābhidhīyata iti.
athavā: “na, akṛtābhyāgamaprasaṅgāt” iti — aṇuśyāmatādṛṣṭāntenākarmanimittāṃ śarīrotpattiṃ samādadhānasyākṛtābhyāgamaprasaṅgaḥ. akṛte sukhaduḥkhahetau karmaṇi puruṣasya sukhaduḥkham abhyāgacchatīti prasajyate. “om” iti bruvataḥ pratyakṣānumānāgamavirodhaḥ.
pratyakṣavirodhas tāvat: bhinnam idaṃ sukhaduḥkhaṃ pratyātmavedanīyatvāt pratyakṣaṃ sarvaśarīriṇām. ko bhedaḥ? tīvraṃ mandam, ciram āśu, nānāprakāram ekaprakāram ityevamādir viśeṣaḥ. na cāsti pratyātmaniyataḥ sukhaduḥkhaviśeṣahetuḥ. na cāsati hetuviśeṣe phalaviśeṣo dṛśyate. karmanimitte tu sukhaduḥkhayoge karmaṇāṃ tīvramandatopapatteḥ karmasaṃnicayānāṃ cāpakarṣotkarṣabhāvāt nānāvidhaikavidhabhāvāc ca karmaṇāṃ sukhaduḥkhabhedopapattiḥ. so ’yaṃ hetubhedābhāvāt — dṛṣṭa eva sukhaduḥkhabhedaḥ — na syād iti pratyakṣavirodhaḥ.
athānumānavirodhaḥ: dṛṣṭaṃ puruṣaguṇavyavasthānāt sukhaduḥkhavyavasthānam: “yaḥ khalu cetanānāṃ sādhananirvartanīyaṃ sukhaṃ buddhvā tad īpsan sādhanāvāptaye yatate, sa sukhena yujyate, na viparītaḥ. yaś ca sādhananirvartanīyaṃ duḥkhaṃ buddhvā taj jihāsuḥ sādhanaparivarjanāya yatate, sa duḥkhena viyujyate, na viparītaḥ. asti cedaṃ prayatnam antareṇa cetanānāṃ sukhaduḥkhavyavasthānam, tenāpi cetanaguṇāntaravyavasthānakṛtena bhavitavyam” ity anumānam. tad akarmanimitte sukhaduḥkhayoge virudhyata iti. tac ca guṇāntaram asaṃvedyatvād adṛṣṭam, vipākakālāniyamāc cāvasthitam, buddhyādayas tu saṃvedyāś cāpavargiṇaś ceti.
athāgamavirodhaḥ: bahu khalv idam ārṣam ṛṣīṇām upadeśajātam anuṣṭhānaparivarjanāśrayam, upadeśaphalaṃ ca śarīriṇāṃ varṇāśramavibhāgenānuṣṭhānaparivarjanalakṣaṇā pravṛttiḥ. tac cobhayam etasyāṃ dṛṣṭau “nāsti karma sucaritaṃ duścaritam; akarmanimittaḥ puruṣāṇāṃ sukhaduḥkhabhogaḥ” iti virudhyate. seyaṃ pāpiṣṭhā mithyādṛṣṭiḥ: “akarmanimittā śarīrasṛṣṭiḥ; akarmanimittaḥ sukhaduḥkhayogaḥ” iti.
- Preliminaries: oṃ namaḥ śivāya || U1D
- śrīgaṇādhipo jayatu || KuS
- śrīgaṇeśāya namaḥ | My2D
- śrīgaṇeśāya namaḥ | 〈athendriyavyatirekaḥ〉 P2D
- om. J1D, J2D, M2D, TML, M3D, V7D, S1S, P4D, C3D, L1D, V2D
- tad ātmādīty TML, M3D
- ātmādīty M2D
- vivicyate U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(²pc)
- om. M2D
- buddhivedanā V7D, KuS(²pc), U1D(pc), V2D
- vedanā My2D(ac)
- mātra C3D, L1D
- tad U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tatsaṃśayaḥ U1D
- vyapadeśasyeti || vyapadeśasyobhayathā S1S
- om. V7D, KuS(²pc), U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- kartṛsaṃbandhābhi TML, M3D
- kartrābhisaṃbandhasyābhi J1D, J2D
- ≈ kartrābhi M2D
- 〈lāpo〉 My2D
- sa ca V7D, KuS(ac), S1S
- pi M2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- prāsādā dhriyanta KuS(ac), S1S
- anyena cānyasya vyapadeśaḥ V7D, KuS(ac), S1S
- anyena vā anyasya vyapadeśaḥ M2D
- anyenānyasya vyapadeśaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(²pc), My2D
- vṛścati pradīpena paśyati U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(²pc), M2D, My2D
- vṛścatīti V7D, KuS(ac), S1S
- sukhaṃ duḥkham V2D
- duḥkhasukham KuS, S1S
- anubhavatīti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, C3D, L1D, P2D, V2D
- atra U1D
- samudāya P4D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- tadvyatiriktasya veti KuS(²pc), U1D
- athānyenāyam anyasya V2D
- anyenānyasya M2D
- darśaneti || darśana S1S
- yāvad U1D
- sparśanenāpi so ’rtho P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- sparśanenāpi sa eva V7D
- ≈ sparśanenāpi sa U1D(²pc)
- † U1D(ac)
- artham U1D(²pc)
- om. M2D
- † U1D(ac)
- asprākṣaṃ U1D(²pc)
- † U1D(ac)
- om. U1D
- sparśanena V7D, KuS, S1S
- † U1D
- om. V7D
- † U1D
- asprākṣaṃ M2D
- cāspārkṣaṃ P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- aspārkṣaṃ V7D, S1S
- † U1D
- cemau TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- na ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- kartṛkau V7D
- caikārthasya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- saṃgṛhītā C3D, L1D, KuS(²pc)
- eka V7D, KuS(ac), S1S, U1D
- om. TML, M3D
- ātmā V7D, KuS(²pc), U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- svasva KuS(ac), S1S, My2D(pc), U1D
- svaṃ M2D
- sva TML, M3D, My2D(ac)
- arhatīti TML, M3D
- viṣayāntara TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D
- svātmakartṛkau pratyayau KuS(²pc), My2D, U1D
- svātmaikakartṛkau pratyayau S1S
- ātmaikakartṛkau pratyayau KuS(ac)
- svātmakartṛkau P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ātmakartṛkau pratyayau V7D
- om. My2D(ac)
- om. M2D
- saṃghātena My2D
- eka My2D
- grahaṇasya prati TML, M3D, M2D
- indriyāntareṇa veti KuS(ac), S1S, P4D
- indriyāntareṇeti TML, M3D
- neti ^ na S1S
- cakṣuṣi hy M2D
- sati ca TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tac V7D
- tasminn V7D, KuS, S1S, V2D
- sati ca TML(pc), M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, V2D
- bhavatīti KuS, S1S
- tasmāt TML, M3D
- vijñāyeta KuS(ac), S1S
- jñāyate M2D
- paśyati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- ghrāṇādiṣv api TML, M3D, M2D
- ≈ ghrāṇaṃ [jighratīti] U1D
- tānīndriyāṇīmāni U1D, P4D, C3D, L1D, P2D
- svasva V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- cetanāni ^ tathā cendriyāṇām iti 4 indriyāṇāṃ S1S
- cetanāni [tathā ca] indriyāṇāṃ KuS
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- cetanena V7D, KuS, S1S, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- 〈cetanena〉² U1D
- saṃdigdhatvād iti ^^ sandigdhatvād S1S
- viṣayasya My2D(ac)
- bhāvaḥ sa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. C3D, L1D
- āho KuS(pc)
- om. V7D, KuS(ac), S1S
- karaṇānāṃ vā V7D, KuS(ac), S1S
- kāratve M2D
- nimittaṃ tad M2D
- etad bhavitum arhatīti M2D
- ≈ etad bhavatīti bhavitum arhati TML, M3D
- bhavitum arhati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V7D, KuS(ac), S1S, My2D, U1D
- tadā KuS(²pc)
- avyavasthānād L1D
- vyavasthānād iti ^^ vyavasthānād S1S
- evārtha KuS(ac), S1S
- vyavasthita KuS, S1S, M2D
- ’nya P2D, P4D
- yat TML, M3D
- om. J1D, J2D
- cetanaḥ sarvataḥ sarva P4D
- sarvajñaś cetanaḥ sarva My2D
- cetanaḥ sarva U1D, V7D
- sthitim atīto P4D, V2D, U1D
- sthitito C3D, L1D, P2D, KuS(²pc)
- abhiprajñānaṃ TML, M3D
- apy ākhyeyam KuS(²pc)
- rasaṃ gandhaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- gṛhītam V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- prativedī P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- śeṣe ’pi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- boddhavyam V7D, KuS(ac), S1S
- rūpaṃ ca TML, M3D, M2D
- ghrātvā ca gandhaṃ U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, TML, M3D, M2D, My2D
- gandhaṃ ca ghrātvā V7D, KuS, S1S
- † P4D
- om. M2D
- saṃśayān V7D, KuS(ac), S1S, U1D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- V7D
- pratyayānāṃ M2D
- † V7D
- ātma V7D, KuS(ac), S1S
- sarva C3D, L1D, P2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- pravarttate V7D, KuS(ac), S1S
- aviṣayaṃ TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. M2D
- vyavasthāṃ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D
- viṣayam TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- jātagrahaṇīyam KuS(²pc), My2D(ac)
- jātaṃ grahaṇīyam V7D, KuS(ac), S1S, V2D
- ≈ naikaikenendriyeṇa V7D
- jña KuS(ac), S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- jñeyāvyavasthā na śakyānu M2D
- jñeyāvyavasthā nānupadaṃ śakyā V7D, KuS, S1S
- jñeyāvyavasthānupadaṃ na śakyā U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- parikrāntum TML, M3D
- indriyam indriya M2D
- caitanye sati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- caitanyam iti M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tad V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bhavati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dehādivyatirikta V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- dehādisaṃghātavyatirikta TML, M3D
- śarīreti śarīra S1S
- dāha U1D
- bhāvat tadabhāvaḥ KuS(ac), S1S
- om. M2D
- śarīrīndriya KuS(ac), S1S
- prāṇibhūtaṃ ca J1D, J2D, M2D
- prāṇibhūta S1S, U1D
- hiṃsāṃ KuS(ac), S1S
- kṛte V2D
- nety M2D
- tasyābhāvagamya KuS(ac), S1S
- om. KuS(ac), S1S
- asaṃghātāt M2D
- saṃbadhāt M2D
- sabandhāt P2D
- vedanāprabaṃdhena V2D
- vedanānubandhe KuS(ac), S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- santa[ti]〈tī〉² KuS
- bhūtāś M2D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- prabaṃdhā M2D
- bādhaṃte M2D
- bādhyate KuS(ac), S1S
- dehādeḥ M2D
- saṅghātasyānyatvād TML, M3D
- saṅghātasyānyatvādhiṣṭhānatvāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- saṃghāte sthānānyatvādhiṣṭhānatvāt M2D
- ṣṭhito KuS(ac), S1S
- karaṇo TML, M3D
- pratyākhyāyata TML, M3D
- om. My2D
- om. TML, M3D
- ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- nānyena KuS(ac), S1S
- nānena V7D
- na M2D
- saty abhede KuS(ac), S1S, TML, M3D
- † V7D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † V7D
- tu C3D, P2D
- nimittā KuS, S1S
- † V7D
- sa tatra M2D
- vimukty TML, M3D
- arthe L1D
- na syāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D
- syāt My2D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dehādisaṅghāta V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- tad iti tad S1S
- om. P4D
- ≈ nityena TML, M3D
- dahyeta TML, M3D
- ātmanaś ca KuS, S1S
- † V7D
- nityo M2D
- arhati TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- bhavati U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- † V7D
- viphalā L1D, S1S
- niṣphalā TML, M3D, C3D, KuS
- nupapannā My2D
- † V7D
- saty TML, M3D
- tv V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- om. My2D
- ’nupapanneti V7D, KuS, S1S, U1D(pc), P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- sānupapanneti U1D(ac)
- (sā) niḥphalā My2D
- neti ^^ na S1S
- om. P4D
- sattvasya vadhāt M2D
- ≈ sattvavadho P4D
- api tv V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- svaviṣayopa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. KuS(pc)
- lakṣaṇa S1S
- om. P2D(ac)
- lakṣaṇo vā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- hiṃsā My2D
- U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- pratisaṃ TML, M3D, M2D, My2D
- saṃprati S1S
- † V7D
- tasyādhi L1D, U1D
- śarīrasya ca M2D
- śarīrasya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- svaviṣayopa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, My2D
- cendriyāṇāṃ J1D, J2D, M2D, TML, M3D
- sātmakapradāhe ’pi tannityatvāt L1D, S1S
- tadabhāvaḥ sātmakapradāhe ’pi tannityatvāt U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- tadabhāvaḥ syāt pradāhe ’pi tannityatvāt TML, M3D
- † V7D
- om. TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ca KuS, S1S, C3D, M2D
- † V7D
- ca tat L1D, U1D
- om. L1D, S1S, U1D, V2D
- † V7D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- † V7D
- vā TML, M3D, KuS, P4D, C3D, P2D, V2D
- vā hiṃsā My2D
- om. L1D, M2D, S1S, U1D
- † V7D
- kalpāntaram anyad KuS, S1S, L1D, U1D
- † V7D
- śeṣād TML, M3D
- kāryāśrayasya KuS(ac), L1D
- kartṛvadhād iti kāryāśrayo V7D, KuS(pc), U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- kartur vadhād iti kāryāśrayo KuS(ac), S1S
- tatra U1D, P4D, C3D, L1D, P2D
- tatra yat KuS, V2D
- † V7D
- S1S
- saṃ U1D
- tasyādhiṣṭhānam āśrayaḥ U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- tasyādhiṣṭhānamātrāśrayaḥ L1D, S1S
- † V7D
- yad S1S
- bhavati tat S1S
- ’nyad iti P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D(ac)
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- nimittā hi U1D(pc), P4D, C3D, P2D, V2D, KuS(²pc), My2D
- nimittatvāt TML, M3D
- saṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- M2D
- om. TML, M3D
- tam KuS, L1D, U1D, V2D
- copa S1S
- na nityatvenātmocchedaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- na nityatvenātmana ucchedaḥ S1S
- † V7D
- na tad S1S, V2D
- † V7D
- sātmake pi TML, M3D
- om. U1D, W2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- etad ayuktaṃ M2D
- etan nopapadyate My2D
- ≈ TML, M3D
- savyeti savya S1S
- dṛṣṭasyetara TML, M3D
- pūrvāpara My2D
- vijñānayor V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D
- om. S1S
- jñāne V2D
- yam aham adrākṣaṃ tam J1D, J2D, M2D
- paśyāmi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- † V7D
- dṛṣṭasyetareṇāpi KuS, S1S, U1D, L1D, V2D
- † V7D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- jñānāt V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- indriye M2D
- † V7D
- tu V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- smaratīti KuS(ac), S1S
- † V7D
- jñānupa C3D, KuS, My2D, V2D
- † V7D
- asti TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- neti ^^ naikasmin S1S
- na ekam KuS(ac), S1S, P4D, L1D, V2D
- † V7D
- om. TML, M3D, M2D
- tasyānte gṛhyamāṇe TML, M3D
- dhānaṃ L1D, U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- madhya TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dīrghasya dravyasyeti TML, M3D, My2D
- dīrghasyeva U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- ≈ dīrghavaṃśasyeva S1S
- dīrghasya vaṃśasyeva V2D
- † V7D
- eketi ^ eka S1S
- coddhṛte U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, J1D, M2D
- uddhṛte KuS, S1S
- † V7D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(pc)
- avayavavināśe ’py J1D, J2D
- om. KuS(ac), M2D, My2D
- avayavanāśe ’pīti ^ avayavavināśe S1S
- † V7D
- dvitīyāvināśād KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- dvitīyasyāvināśād M2D
- † V7D
- om. M2D
- † V7D
- om. KuS(ac), S1S, L1D, U1D
- † V7D
- chinnāsūpa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dṛṣṭānteti dṛṣṭānta S1S
- dravyasya C3D, KuS
- kāryam TML, M3D
- tv avayaviṣu TML, M3D, M2D
- avayaviṣu KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † V7D
- kāraṇāni vibhaktāni V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- yeṣāṃ tu S1S
- te tv My2D
- evāva M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. S1S, U1D, V2D
- mṛtasya hi TML, M3D
- om. P4D, C3D, L1D, P2D, KuS, M2D, My2D
- † V7D
- om. M2D
- vyavahite TML, M3D
- cakṣuṣaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- sthāne TML, M3D, My2D, V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D
- sthāna S1S, V2D
- om. My2D
- bhavatīti J1D, J2D, M2D, My2D
- ghātāv anumīyete vibhinnāv iti U1D(²pc), C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- ghātāv ato ’vasīyate dvāv iti M2D
- † V7D
- avapīḍāc TML, M3D
- nikarṣa My2D
- gṛhyate tac caikatve virudhyate U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- gṛhyata etac caikatve virudhyate M2D
- lakṣyate tac caikatve virudhyate S1S
- † V7D
- atra pīḍana M2D
- cābhinna TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- iva gṛhyate M2D
- iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- vyavadhānānupapattir iti TML, M3D, M2D
- dṛṣṭānteti dṛṣṭānta S1S
- ca KuS, S1S
- † V7D
- TML, M3D, M2D, V7D, S1S, U1D, L1D
- om. TML, M3D, M2D, My2D
- indriyeti S1S
- amla V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- parigṛhīta TML, M3D
- gṛhīta V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- gṛhītatadrasa U1D
- carya L1D
- indriyāntareṇa My2D
- gardha TML, M3D, J2D(pc), M2D, U1D
- nānya[d] M2D
- na hy anya V7D, S1S
- smarati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- neti na S1S
- tadātmeti || tad S1S
- † M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † M2D
- guṇatve sati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † M2D
- syād evam asti TML, M3D
- evaṃ sati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- evam asti M2D
- smṛtir ity M2D
- upapadyate TML, M3D, M2D, My2D(pc), V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- smarati TML, M3D, V7D, S1S, U1D, L1D
- caitanye tu KuS, M2D, U1D, V2D
- apratisandhāne KuS
- sandhāne V7D
- sthānānupa L1D, M2D
- om. S1S
- darśīti L1D, U1D
- darśana TML, M3D
- † S1S
- nimittatve darśanena M2D
- nimittadarśanena TML, M3D
- anusmaratīti L1D, U1D
- anusmarati V7D
- † S1S
- darśi[noḥ]〈naḥ〉 tadātmaguṇasadbhāvād apratiṣedhaḥ M2D
- darśanapratisaṃdhānāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ca sati sadbhāvānupa M2D
- cānupa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sarve prāṇabhṛtāṃ M2D
- prāṇabhṛtāṃ My2D
- aparīti apari S1S
- viṣayam idam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- seyaṃ V7D, S1S
- agṛhyamāṇārthe M2D
- om. TML, M3D
- om. KuS(ac), L1D, P4D
- etasyā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- tasyā TML, M3D
- om. V7D, S1S, U1D, P4D, L1D
- om. TML, M3D
- artham ajñāsiṣam amum artham TML, M3D
- asāv artho M2D
- asau mayā〈rtho〉² KuS
- mayāsāv artho S1S
- asminn V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- jñānaṃ TML, M3D, M2D, My2D(ac)
- mama jñānam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tad P4D
- jñāpakaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- jñānapratipādakaṃ TML, M3D
- khalu V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- jñeyaṃ jñānaṃ V7D, S1S
- om. TML, M3D
- om. TML, M3D
- om. V7D
- tatra M2D
- ekasminn arthe V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- kartṛkāṇi V7D, S1S, TML, M3D, V2D(pc)
- kartṛkāṇi na nānākartṛkāṇi nākartṛkāṇi. kiṃ tarhi? ekakartṛkāṇi U1D(ac), P4D, C3D, P2D, V2D(ac), KuS(²pc), My2D
- kartṛkāṇi na nānākartṛkāṇi. kiṃ tarhi? ekakartṛkāṇi KuS(ac), L1D, U1D(pc)
- amum V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- imam TML, M3D
- om. My2D
- etarhi TML, M3D, My2D(pc)
- etarhi vai P4D
- paśyāmīti TML, M3D, M2D, My2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sva M2D, V2D
- tathā S1S
- jñāne dve V2D
- etarhi TML, M3D, M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. M2D
- ekārtha TML, M3D
- evārtha V7D, S1S, L1D, U1D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- † M2D
- ekam eko V7D, S1S
- ≈ L1D
- ≈ U1D
- † M2D
- budhyamāno M2D
- cintyamāno S1S
- abhidyamāno L1D, U1D, V7D
- nākartṛkaḥ KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- sa TML, M3D
- kartṛkaḥ V7D, KuS, P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- kartṛko ’pi S1S
- jñākartṛkaḥ L1D
- † TML, M3D
- kiṃ tarhi ekakartṛkaḥ V7D, S1S, My2D
- kiṃ tarhi ekakartṛka iti U1D(²pc), P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- iti L1D, U1D(ac)
- om. M2D
- viṣayo V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- viṣayo yaḥ S1S
- khyāyamāno V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- pratijñāto V2D
- viṣayatvād iti TML, M3D, M2D, My2D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- smartavyamātrārtha V7D, S1S
- smartavyamātra U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- viṣayaṃ vā U1D(²pc)
- pratisaṃdhānavat TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- smṛtīti || smṛti S1S
- om. M2D
- jñāsyāmi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- jānāmi V7D, S1S, U1D, L1D, V2D
- amum arthaṃ vijānāmi P4D, C3D, P2D, KuS, My2D
- ajñāsiṣam V7D, S1S, L1D, U1D
- amum artham ajñāsiṣam P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- ajñātvādhyavasyājñāsiṣam S1S
- ajñātvādhyavasyaty ajñāsiṣam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- kālaviśiṣṭāṃ suṣmūrṣām aviśiṣṭāṃ TML, M3D
- ≈ suṣmūrṣāviśiṣṭāṃ trikālaviśiṣṭāṃ M2D
- om. V7D, S1S
- dhatta iti My2D
- V7D, S1S
- mātre tu TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- utpadya P4D, V2D
- sa nāsty V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- eko ’pi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- viśiṣṭa L1D, U1D
- vānu M2D, My2D, S1S
- jñānānām TML, M3D
- 〈ahaṃ〉 My2D
- om. P4D
- cotpadyate TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- 〈ta〉to My2D
- om. My2D(ac)
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS(ac)
- yasya ca TML, M3D
- om. KuS(²pc), M2D, My2D
- dehāntare pra V7D, KuS(ac), S1S, TML, M3D
- na pratisaṃdhānaṃ P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- pratisaṃdhānaṃ na L1D, M2D, My2D, U1D
- neti || nātma S1S
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- TML, M3D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sad S1S
- ekārthasya My2D
- om. V7D, S1S
- patti My2D
- om. U1D
- bhavo yataḥ P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- bhavāt TML, M3D, L1D, U1D
- dehendriyamanobuddhisaṃghātān na vyatirikta TML, M3D, M2D, My2D
- na śarīrendriyamanobuddhisaṃghātavyatirikta P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- na śarīrendriyamanovyatirikta L1D, U1D, V7D
- na śarīrendriyavyatirikta S1S
- ātmā L1D, U1D, V7D
- jñātur iti || jñātur S1S
- utpadyante V7D, KuS, S1S
- spṛśati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- viṣaya L1D, U1D
- manyeta P2D
- om. V7D, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- saṃjñābhyanujñāyate TML, M3D, My2D, KuS, P4D, C3D, P2D, V2D
- saṃjñāpy anujñāyate U1D
- saṃjñā tv abhyanujñāyate M2D
- † V7D, S1S, L1D
- sādhanasaṃjñātvam M2D
- sādhanaṃ tv P4D, C3D, L1D, P2D, KuS, My2D
- sādhanam V7D, S1S, U1D, P4D, L1D
- abhyanu TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nārthe visaṃvāda J1D, J2D
- nātmani vivāda L1D, U1D
- nārthabheda TML, M3D
- pratyākhyāne veti || pratyākhyāne S1S
- vilopaprasaṅgaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- manaḥ M2D
- rūpādiviṣaya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † M2D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- na bhavantīti V7D, S1S, TML, M3D, L1D
- na bhavanti U1D
- † M2D
- vilopaḥ V7D, KuS, C3D, My2D, P4D
- viṣayalopaḥ L1D, P2D, U1D
- † M2D
- niyama iti || niyamas tu S1S
- so V7D
- om. My2D
- tu sarva V7D, S1S
- niyamo V7D, S1S, U1D(pc), V2D
- om. TML, M3D, My2D, KuS, U1D(ac), P4D, C3D, L1D, P2D
- nānu L1D
- atra nānu U1D
- astīti na TML, M3D
- padyāmaha iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- karaṇāntarabhāvaḥ TML, M3D
- karaṇāntarasadbhāvaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- karaṇāntarasaṃbhavaḥ V7D, S1S
- na gandho V7D
- cakṣurghrāṇābhyāṃ ca TML, M3D, M2D
- evaṃ cakṣurghrāṇābhyāṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- śeṣeṣv api V7D, S1S, L1D, U1D
- bhavitavyam iti TML, M3D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † M2D
- karaṇaṃ TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † M2D
- taj TML, M3D
- om. My2D
- tasyendriyam indriyaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tasyendriya P4D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- em.; upapadyante J1D, J2D
- utpadyanta iti TML, M3D, M2D, My2D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- jāyanta iti V7D, S1S
- nātma J1D, J2D(ac)
- saṃbhavād iti tad V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- utānityaḥ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- iti kutaḥ saṃśayaḥ TML, M3D, My2D(pc), V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cānityaṃ TML, M3D
- cārtha S1S
- sadbhāve TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D
- śayāni TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vṛtter V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- ātmasad V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- bhāve KuS, M2D
- eva TML, M3D
- dehabhedāt prāg M2D
- prāg dehabhedād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- dehabhedād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kutaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- pūrveti || pūrvābhyasta S1S
- anusaṃdhānāj M2D
- śokabhaya J1D(ac), J2D(ac)
- pattiḥ KuS(ac)
- saṃpratipadyate TML, M3D, M2D, S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nānyathā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pūrvābhyastam V7D, S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- nānyathā V7D, KuS, S1S, My2D
- sidhyatīty U1D
- tad TML, M3D, M2D
- tasmād V7D, S1S
- etasmād V2D
- śarīrabhedād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- padmādiṣv iti || padmādiṣu S1S
- yathānityeṣu padmādiṣu L1D, U1D
- om. L1D, M2D, My2D(pc), U1D(pc), V2D, V7D
- prabodhasaṃmīlanaṃ U1D(ac), P4D, C3D, P2D, KuS(²pc), My2D(ac)
- prabodhasaṃmīlana TML, M3D
- prabodhaḥ saṃmīlanaṃ ca KuS(ac), S1S
- anityātmano L1D, U1D
- pattivikāraḥ TML, M3D, P4D
- pattiḥ L1D, U1D
- pattiś ca V7D, S1S
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- hetvabhāvād iti || hetvabhāvād S1S
- padmādi J1D, J2D, M2D
- bodhana V7D, S1S, M2D
- harṣabhayaśoka TML, M3D, My2D
- pattir vikāra J1D, J2D
- sādhana KuS
- baddhārthakam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- om. KuS, M2D
- ucyeta S1S
- dṛṣṭāntāc ceti || dṛṣṭāntāc ca S1S
- om. C3D, My2D(ac)
- sā smṛty My2D
- anusaṃ P4D
- ātmani M2D
- seyaṃ V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- sā ceyaṃ S1S
- padmādiṣu prabodha My2D
- padmādi V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dṛṣṭāntena na V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- nivartate KuS, M2D
- nivarteta S1S
- nivartyeta S1S
- nivartate P4D, C3D, P2D, KuS, M2D, My2D
- jātasyāpi S1S
- kriyājātāś U1D, P4D, L1D, P2D, V2D
- kriyājātaś C3D, KuS
- padmakriyājāś TML, M3D
- padma S1S
- vibhāgaḥ saṃyogaḥ C3D, KuS
- saṃyogavibhāgāḥ S1S, U1D
- yogavibhāgāḥ P4D, L1D, P2D, V7D
- padmaprabodha S1S
- cānumeyaḥ C3D, KuS
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- atha nirnimittāḥ V7D
- athānimittaḥ TML, M3D, M2D
- padmādi TML, M3D, L1D, U1D
- vikārā V7D
- om. S1S
- om. P4D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- om. KuS
- S1S
- om. TML, M3D
- noṣṇeti || noṣṇa S1S
- varṣa C3D, L1D(ac), P2D
- TML, M3D, M2D, V7D
- noṣṇādiṣu M2D
- cābhāvāt J1D, J2D, M2D, V7D
- nānānimittāḥ M2D
- na nimittahīnāḥ V7D, S1S
- bhūtānugrahaṇa P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bhūtānugraheṇa KuS, S1S, U1D
- padmādīnāṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(²pc)
- om. TML, M3D
- prabodhasaṃmīlanavikārāḥ V7D, KuS, S1S, My2D(²pc), U1D
- prabodhasaṃmīlanavikārā iti U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, TML, M3D, My2D
- evaṃ harṣādayo V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(²pc)
- ’pi My2D
- ’pi vikārā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sanimittā S1S
- bhavitum V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- arhantīti L1D, S1S, U1D
- ca S1S
- pūrvābhyaste smṛtyanubandhān P4D
- pūrvābhyastasmaraṇān V7D
- pūrvābhyastād S1S
- anyanimittam S1S
- nirodhe M2D
- na ca TML, M3D
- om. P4D
- nimittāntareṇa M2D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML(ac)
- pretyeti pretyāhārābhyāsa S1S
- kṛta M2D
- nimittāt TML, M3D
- stanābhilāṣāt TML, M3D
- nāntareṇābhyāsaṃ V7D, S1S
- nāntareṇābhyāsāhāram TML, M3D
- saṃsmaraṇānu M2D
- na tu L1D, U1D
- pūrvaśarīram antareṇābhyāso M2D
- pūrvaśarīram antareṇāsau P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- pūrvaśarīrābhyāsam antareṇāsau L1D, U1D
- pūrvābhyāsam antareṇāsau V7D, S1S
- mātrasyotpadyata V2D
- mātrasyopajāyate V7D, S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- abhūt pūrvaṃ My2D
- bhūtapūrvaṃ TML, M3D, M2D, V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ’sti pūrvaṃ S1S
- yatrātmanāhāro V7D
- yenāmunāhāro S1S
- om. TML, M3D
- abhilaṣati TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- yasmān P4D
- dehabhedād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ayasa iti ^^ ayaso S1S
- om. M2D
- abhilaṣati U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. M2D
- sarpaṃ KuS
- gamanaṃ V7D, S1S, L1D, M2D, U1D
- sannimittam M2D
- ≈nimittahīnam V7D, S1S
- atha nimittavat V7D, S1S
- anyatra L1D
- neti ^ nānyatra S1S
- yadi hi TML, M3D
- yadi tu V7D
- cātra M2D
- niyāmakaṃ TML, M3D
- niyame V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- asti TML, M3D, S1S
- om. TML, M3D
- kena nimittenopalabhyata V7D, S1S
- om. TML, M3D
- kriyeti kriyā S1S
- om. V7D, S1S
- pravṛttyabhāvāt bālasya ca niyatam upasarpaṇakarmopalabhyate M2D
- pravṛttyabhāvaḥ bālasyāpi niyatam upasarpaṇakarmopalabhyate J2D(²pc), My2D
- pravṛttyabhāvaḥ bālasyāpi niyatam upasarpaṇakriyopalabhyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, S1S
- upasarpatīti TML, M3D
- om. TML, M3D
- yamaḥ KuS(²ac), U1D
- arhati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- tatra kāraṇam M2D
- eveti TML, M3D
- na M2D
- dṛṣṭaṃ M2D
- dṛṣṭo hi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D
- ātmā kasmāt TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vītarāgeti vītarāga S1S
- darśanāc ca TML, M3D
- arthaḥ upapadyate M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- om. U1D, P4D, C3D, P2D, KuS
- anyasmiñ TML, M3D, M2D, My2D, KuS, P4D, P2D
- pūrvasmiñ V7D, S1S, U1D, L1D, V2D
- † C3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- notpadyate L1D, S1S, V2D
- om. TML, M3D, My2D
- † M2D
- śarīreṇānu TML, M3D
- † M2D
- anu V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † M2D
- teṣu teṣu V7D, KuS, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † M2D
- viṣayeṣu rajyate My2D
- † M2D
- tathā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † M2D
- janmanoḥ U1D(²pc), P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. J1D(ac), L1D, U1D(ac)
- † M2D
- pūrvatarasya ca TML, M3D
- pūrva〈tara〉śarīrasya U1D
- ādinānādiś TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † M2D
- om. My2D
- jāyate S1S
- pūrva U1D, P4D, C3D, L1D, V2D, KuS
- janitacittoparāgasya etasya rāgo S1S
- saguṇeti ^^ saguṇa S1S
- om. TML, M3D
- yathā cotpatti V7D, S1S, L1D, U1D
- kāraṇād TML, M3D
- tathā cotpatti V7D, S1S, L1D, U1D
- kutaścid utpadyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, V2D, M2D
- om. P2D
- tatrāyam My2D
- nidarśanārthaṃ My2D
- neti na S1S
- guṇadravyotpattivat S1S
- tad V7D, S1S, L1D, U1D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- ca saṃbhavati TML, M3D
- om. TML, M3D, My2D(ac)
- om. S1S
- viṣayānucintanam TML, M3D, M2D
- viṣayānucintanayoniḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bhūtaviṣaya M2D
- bhūtārtha U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- bhūtānu V7D, S1S
- cintane V7D
- kṛto rāga V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- karaṇā ca TML, M3D, M2D, My2D
- karaṇā tu P2D
- karaṇāt tu V7D, KuS, S1S, V2D
- karaṇānāṃ tu L1D, U1D
- † C3D, P4D
- bhavatīti L1D, M2D, U1D
- bha + + TML
- bha ¯ M3D
- om. TML, M3D
- tadutpādaḥ M2D
- na ca My2D
- tad M2D, My2D
- utpattir iti P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- † TML, M3D
- om. M2D
- karmopādadīta My2D
- upādīyate U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- upādadīta V7D, S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nānyasmiñ S1S
- janmani V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tanmayatvād iti ^ tanmayatvād S1S
- om. M2D
- om. S1S
- † M2D
- om. My2D
- † M2D
- bhūtas TML, M3D
- † M2D
- ucyata iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ucyate My2D
- † M2D
- jātīti jāti S1S
- om. P2D
- om. M2D
- om. My2D, S1S
- † M2D
- nimittaṃ V7D, S1S
- † M2D
- ātmyāt U1D
- ā[rthyā]tmyāt L1D
- † M2D
- vijñāyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † TML, M3D, M2D
- tasmād tad L1D, U1D, V7D
- ayam anādiś M2D
- TML, M3D
- om. My2D(ac)
- duḥkhopabhogādhi M2D, My2D
- duḥkhādhi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- parīkṣyaṃ My2D
- prakṛti śarīraṃ M2D
- prakṛtikam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- uta V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. U1D
- jātaḥ M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † TML, M3D
- jānīta V7D, S1S, L1D
- † TML, M3D
- om. TML, M3D
- tatredaṃ TML, M3D
- atra M2D, My2D
- tu P4D
- pārthivam iti ^ pārthiva S1S
- pārthivaṃ śarīram TML, M3D
- guṇāntaropalabdheḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- guṇāntaropalabdheḥ pratipattiḥ M2D
- tatra mānuṣaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- guṇāntaropalabdheḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. KuS, M2D
- † TML, M3D
- agandhavattvāt J1D, J2D
- agandhavattvāc ca V7D, S1S, L1D, U1D
- syād iti TML, M3D, M2D, My2D
- asaṃpṛktayā V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- asaṃskṛtayā S1S
- pṛthivyā prārabdhaṃ My2D
- pṛthivyā M2D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- ceṣṭendriyāśraya TML, M3D
- V7D, S1S, L1D, U1D
- kalpata V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † TML, M3D
- om. M2D
- † TML, M3D
- śarīraṃ bhavati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D(pc)
- tataḥ V7D
- om. V7D, S1S, L1D, M2D, U1D(ac)
- ≈ avipratiṣiddhaḥ TML, M3D
- na pratiṣiddhaḥ V7D, S1S
- na niṣiddha U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- āpyeti ^ āpya S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- lokāntare V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- M2D
- api V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- niḥsaṃśayo TML, M3D, KuS, U1D, V2D
- yogam V7D, S1S
- itīme L1D, U1D, V7D
- iti S1S
- ime TML, M3D
- saṃdigdhā hetava TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- saṃdigdhā iti V7D, S1S, L1D, U1D
- om. L1D, P4D, S1S, U1D
- yogāder aprati TML, M3D
- yogāprati U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- M2D
- asparśam arūpaṃ J1D, J2D
- om. My2D
- om. TML, M3D
- pārthivaṃ śarīraṃ M2D
- guṇāntaropalabdheḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- śrutīti śruti S1S
- gacchatād TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- gacchatu M2D
- ityādi My2D
- om. M2D
- pṛthivī P2D
- diśaḥ śrotram pṛthivīṃ TML, M3D
- pṛthivyāṃ L1D, U1D
- om. TML, M3D, M2D
- vikāra P4D
- om. V7D, S1S, V2D
- sūryaṃ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- atra P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- ca S1S
- om. M2D
- † TML, M3D
- pṛthivīṃ vai TML, M3D
- pṛthivīṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. C3D, KuS
- om. P2D(ac)
- vikāra M2D
- om. My2D
- jātīyakānām V7D
- † TML, M3D
- bhinnajātīyānām TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ekakāryārambhānupapattir TML, M3D, M2D, My2D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ekakāryānupapattir V7D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- athedānīm indriyāṇi V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- athendriyāṇi P4D
- V7D, S1S, L1D, M2D, My2D, U1D
- kṛṣṇasāre iti ^^ kṛṣṇasāre S1S
- vyatiricya copalambhāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- vyatiricya copalambhāc ca M2D
- hate M2D
- cānupalabdhir iti P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- tv anupalabdhiḥ S1S
- ’nupalabdhiḥ TML, M3D
- om. TML, M3D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(²pc), M2D, My2D
- lambho V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- † TML, M3D
- dharmopalabdheḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- † TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. P4D, V2D
- mahad iti ^ na mahad S1S
- vā TML, M3D
- copalabhyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, M2D, My2D
- copalakṣyate V2D
- parvatādi TML, M3D
- nyagrodhaparvatādi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ceti S1S
- om. My2D
- aṇutaram V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- aṇutamaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vā TML, M3D
- ca gṛhyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- upalakṣyamānaṃ S1S
- cakṣuṣo bhautikatvaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tad eva vyāpakam TML, M3D
- tāvad eva vyāpnoti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sarva V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ≈ ity uktaṃ S1S
- om. J1D, J2D
- na hi mahadaṇu M2D
- nāṇumahad S1S
- mahadaṇu TML, M3D
- aśakyaṃ TML, M3D
- pratipādayitum V7D, S1S
- raśmīti raśmy S1S
- sannikarṣāt S1S
- om. V7D, S1S
- raśmer arthasya ca TML, M3D, My2D, KuS, P4D, C3D, P2D, V2D
- raśmyoś cārthasya ca M2D
- raśmyarthasya V7D, S1S, L1D, U1D
- arthasya ca M2D
- arthasyeti V7D, S1S, L1D, U1D
- om. TML, M3D
- meye M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- tadanupalabdher iti ^ tadanupalabdher S1S
- ≈ mahattvāneka TML, M3D
- mahattvād aneka U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- dravyatvād V7D, KuS, S1S, TML, M3D
- rūpavattvāc U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- om. V7D, KuS, S1S, My2D(ac)
- pradīpavat V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cakṣuṣo C3D, KuS, M2D, My2D, V2D
- om. S1S
- neti ^ nānumīyamānasya S1S
- om. P4D
- abhāva TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pratiṣedhārthenāvaraṇena liṅgenānu TML, M3D, My2D, KuS(pc), P4D, C3D, P2D, V2D
- pratiṣedhenāvaraṇena liṅgenānu KuS(ac), L1D, U1D
- pratiṣedhakenāvaraṇena liṅgenānu V7D, S1S
- om. S1S
- asyābhāvatāṃ TML, M3D
- bhāgasya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- dravyeti ^ dravya S1S
- copalabdhiniyamaḥ TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D
- viviktāvayavam KuS, S1S
- vibhaktāvayavam L1D, P4D
- āpya V7D
- om. S1S
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kalpete TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS(ac)
- taijasa M2D
- om. V7D
- sparśas tasyoṣṇa L1D, U1D, V7D
- sparśas tejasa uṣṇa TML, M3D
- kalpete TML, M3D, M2D, KuS, U1D, P4D, L1D, V2D(pc)
- V7D, S1S, P4D
- dravye dravye My2D
- dravyeṇa M2D, V2D
- dravya TML, M3D
- U1D, C3D, L1D, P2D, KuS
- yatra C3D, P2D, U1D
- yad yad KuS
- rūpaṃ ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dṛśyate TML, M3D
- upalabhyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- yatkṛtā V7D, S1S, L1D, M2D
- yatkartṛkā TML, M3D
- tad V7D, S1S, L1D
- [‥]〈ya〉d U1D
- ca dravyasya V7D, KuS, S1S, U1D(²pc), P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- 〈ta〉d L1D
- sa ca V7D, S1S, L1D, U1D
- dharmo ’yam P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- udbhavaḥ KuS(ac), S1S, TML, M3D, M2D
- om. S1S
- anudbhūtarūpasparśaś J1D, J2D
- ca V7D, S1S, M2D, My2D
- om. TML, M3D
- om. TML, M3D, M2D
- nopalakṣyata L1D, U1D
- om. J1D, J2D, KuS(ac)
- L1D
- sparśarūpaṃ J1D, J2D
- pratyakṣaṃ U1D, P4D, C3D, P2D, KuS, My2D
- ca pratyakṣaṃ ca V7D, S1S
- ca pratyakṣaṃ V2D
- † L1D
- tejo yathā U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- yathā V7D, S1S
- † L1D
- pratyakṣaṃ ca yathā V7D, S1S
- ca pratyakṣaṃ yathā U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- ≈ apratyakṣaṃ ca V7D
- yathābādi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- sparśo ’pratyakṣaś V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- raśmir iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- karmeti karmakāritaś S1S
- yathā TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ≈ yathā hi M2D
- bhūtaḥ kalpate S1S
- kalpyate V7D, KuS, C3D, P4D
- prakalpyate S1S
- vyūḍhānīti TML, M3D
- prāptyarthaṃ L1D(ac), U1D
- sparśābhivyaktiś S1S
- kḷpty TML, M3D
- artha iti TML, M3D
- om. TML, M3D
- pi My2D
- pratighātād āvaraṇopa TML, M3D, My2D
- pra[tī]〈ti〉pādyāvaraṇopa M2D
- sasparśa TML, M3D
- dravyāṇāṃ ca TML, M3D, M2D, My2D
- iti yāvat TML, M3D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- mūlam S1S
- avyabhicārāt tu M2D, My2D, V7D
- avyabhicārād iti avyabhicārāt tu S1S
- avyabhicārārtham TML, M3D
- pratighāto TML, M3D, M2D, My2D
- bhautiko TML, M3D
- cāvaraṇopalambhād V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- yady āvaraṇopalambhād S1S
- pratighātaḥ TML, M3D, M2D, My2D
- sa hi My2D
- om. TML, M3D
- dharmo ’sau TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- bhautikaṃ TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(ac)
- pratighāta TML, M3D, M2D, My2D
- dharmakaṃ dṛṣṭam P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. V7D, S1S, P4D
- apratighātas TML, M3D
- om. U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- om. TML, M3D
- manyate P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- pratighātād TML, M3D
- om. C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- bhautikānīndriyāṇīti My2D
- apratighātād TML, M3D, KuS, M2D, My2D
- abhautikānīti prāptam V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- abhautikānīti prāptam tad S1S
- cāpratighātaḥ KuS, S1S, TML, M3D, M2D, My2D
- kāceti kācābhra S1S
- om. M2D
- sphaṭikāntaritopalabdher iti TML, M3D, M2D
- sphaṭikādyantaritopalabdher iti My2D
- ayuktam TML, M3D
- asmāt TML, M3D
- kasmāt yasmād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- prakāśāt U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- pāvakasya TML, M3D, M2D, V7D
- ’pratighātaḥ TML, M3D
- om. C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- cānupalabdheḥ L1D, U1D
- madhyandineti madhyandinolkā S1S
- dravyeṇa TML, M3D
- C3D, P2D, KuS, M2D, My2D
- copalabdhiḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- om. TML, M3D
- U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- madhyandina ulkā V7D, S1S, TML, M3D, M2D
- āditya TML, M3D, M2D, My2D, KuS, U1D, P4D, C3D, P2D, V2D
- ādityena V7D, S1S, L1D
- mahad V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- mahato TML, M3D
- dravyatvād TML, M3D, My2D, U1D
- dravyavattvād V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- rūpaviśeṣāc copalabdhiḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- rūpopalabdhir My2D
- ity J1D, J2D
- cākhyātam V7D, S1S, L1D, U1D
- P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- rūpasparśa KuS, M2D
- rūpasya TML, M3D
- V7D, S1S, L1D, U1D
- ≈ pratyakṣeṇānupalabdhir My2D
- pratyakṣato ’nupalabdher J1D, J2D, TML, M3D
- atyanteti atyantānupalabdhiḥ S1S
- abhāva TML, M3D
- kāraṇam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D
- prakāśān My2D(ac)
- om. My2D
- tasyaitat syāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tasyaitat [..] My2D
- neti na S1S
- rātrāv anumānato py M2D
- ’nupalabdhir L1D, U1D
- om. S1S
- ≈ na caivaṃ My2D
- cakṣuṣo U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- upapatter upāyo ’yaṃ M2D
- bāhyeti bāhya S1S
- na bāhya TML, M3D
- bāhya V7D, S1S, L1D, U1D
- viṣaya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D(pc)
- ’nupalabdheḥ V7D, S1S, TML, M3D, M2D, My2D(ac)
- om. My2D
- om. TML, M3D, M2D
- satyāṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- āśraya P4D
- dravyasya cakṣuṣāgrahaṇaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- rūpāśrayadravyasyānupalabdhir TML, M3D, U1D
- rūpāśrayasyānupalabdhir S1S
- om. V7D, S1S
- tad S1S
- cākṣuṣasyāpi TML, M3D
- om. My2D
- abhivyaktau ceti abhivyaktau S1S
- tā〈tparyā〉²rthaḥ L1D
- tadviṣaye TML, M3D
- tadviṣayo hy My2D(pc)
- vyabhicārāt V7D, S1S
- anudbhūtarūpavattvāc My2D(pc), V2D
- anudbhūtatvāc TML, M3D, My2D(ac)
- om. My2D(ac), V7D
- om. V7D, S1S, U1D, C3D, L1D
- naktaṃcareti naktaṃ S1S
- nidarśanāc TML, M3D
- nayanaraśmidarśanāc KuS, P2D, U1D
- tu V7D, S1S
- ca naktaṃ U1D
- hi naktaṃ P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D(pc)
- om. M2D, My2D(ac)
- daṃśaprabhṛtīnāṃ naktaṃ M2D
- ≈ daṃśādīnāṃ naktaṃ TML, M3D
- śeṣasyānumānam TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- bhedād P4D
- † TML, M3D, S1S(ac)
- ≈ dharmamātrabhedaṃ L1D, P4D, U1D
- darśanād iti TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sannikarṣasya ca S1S
- karaṇatvānupapattiḥ U1D, C3D, L1D, P2D, KuS
- yasmāt TML, M3D
- aprāpteti aprāpta S1S
- sphaṭikāntaritopalabdhe P4D
- om. TML, M3D
- pratihataṃ dṛṣṭam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- na vyavahitaṃ V7D, S1S
- avyavahitena C3D, L1D, KuS, U1D
- om. S1S
- grahaṇe TML, M3D
- om. S1S
- vyavahitenāsya M2D
- ceyaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- paṭalāntaritopalabdhiḥ TML, M3D, My2D
- ≈ tasmāj jñāyate U1D
- aprāpta S1S
- kārīṇīndriyāṇi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- evābhautikāni V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- evābhautikānīti TML, M3D, S1S
- abhautikāni M2D
- om. KuS(ac), S1S, P4D
- kuḍyādyantaritānupa J1D, J2D
- kuḍyeti ^ kuḍyādyantaritānupa S1S
- na kuḍyāntaritānupa KuS(pc), P2D, U1D
- † C3D
- om. KuS(ac), S1S
- kuḍyādibhir antaritānupa TML, M3D
- kuḍyāntaritasyānupa U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- kuḍyādyantaritasyārthasyānupa V7D, S1S
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- ’pi tu kācābhra V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ’pi cābhra My2D
- paṭalasphaṭikāntaritopalabdhir TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- apratīghātād iti apratīghātāt S1S
- apratighātāt TML, M3D, KuS, M2D, My2D
- karṣotpattiḥ My2D, S1S
- na ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kācābhra TML, M3D
- V7D, KuS, S1S, M2D, P4D
- nāyana M2D(ac)
- nayana V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D(pc)
- om. TML, M3D, My2D
- om. TML, M3D
- sa hy V7D, S1S, L1D, M2D, U1D
- † TML, M3D
- saṃnikṛṣyeta S1S
- † TML, M3D
- yaś V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- tu My2D
- bhautikasyāsty apratighātaḥ TML, M3D, M2D, My2D
- bhautikasyāpratīghātaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. P2D, V2D
- tan na āditya KuS, P2D
- tatra nādityeti nāditya S1S
- dāhye ’py TML, M3D
- om. KuS, S1S, V2D
- † P4D
- dāhye ’py M2D, My2D(pc), S1S, V2D
- om. TML, M3D
- yathāvākya U1D
- bheda iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vārthabheda L1D
- vākyārthabheda U1D
- cārthaḥ M2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D
- ādityasya M2D
- kuḍyādiṣu V7D, S1S
- tenāpratighātāt TML, M3D
- ’vighātāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sthodakaṃ S1S
- pacati TML, M3D
- om. My2D
- guṇasyoṣṇasya C3D, L1D, P2D, KuS
- tena ca TML, M3D, My2D, KuS, P4D, C3D, P2D, V2D
- tena V7D, S1S, L1D, M2D, U1D
- sparśasyābhibhava TML, M3D
- om. My2D
- apratighātaḥ TML, M3D, M2D, My2D, KuS, C3D, P2D, V2D
- apratighātāt TML, M3D, M2D, My2D, KuS, S1S, V2D(ac)
- prāptam asya S1S
- grahaṇam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- prakāśeṇa grahaṇam S1S
- bhājana TML, M3D
- om. M2D, My2D(ac)
- agner yena TML, M3D
- om. M2D
- prāptau tu U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- dāhena prāpya TML, M3D, M2D
- dahyeta nāprāpya My2D
- om. My2D(ac)
- om. S1S
- avyūhyamānāvayavena TML, M3D, My2D, V7D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- avyūhyanānāvayavena M2D
- vyavadhāyakena dravyeṇa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- sarvato KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D
- sparśavato TML, M3D
- dravyasyāvaṣṭambhaḥ KuS, S1S
- om. P4D
- om. J1D, J2D
- om. My2D(ac)
- niṣaktānām V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- śītasya TML, M3D
- śītasparśa P4D, V2D
- cendriyeṇāsaṃnikṛṣṭa M2D
- dravyasya sparśasyopalabdhiḥ L1D
- dravyasparśopalabdhiḥ M2D
- dravyasyopalabdhiḥ KuS, S1S
- prasyanda S1S
- paridravau M2D
- sravau My2D
- ta〈d a〉²tra My2D
- paṭa〈la〉²sphaṭikādibhir My2D
- nāyana V7D, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vibhidyārthena saha V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- na || na S1S
- itaretaradharmaprasaṅgāt kācābhra S1S
- paṭalavad V7D, S1S, P4D
- † TML, M3D, M2D
- apratighātaḥ TML, M3D, KuS, My2D, P4D
- † M2D
- pratighāta TML, M3D, KuS, My2D, P4D
- om. V7D, S1S
- om. KuS
- tu U1D
- om. P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- ādarśeti || ādarśodakayoḥ S1S
- na ādarśodakayoḥ TML, M3D
- viśeṣaḥ sa TML, M3D
- vā sva L1D, U1D
- yathādarśa KuS, P2D, P4D
- parāvṛttasya U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. V7D, S1S
- om. TML, M3D
- ādarśarūpopaghāte V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. TML, M3D, My2D
- apratibimbagrahaṇaṃ TML, M3D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- avi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ṣedhaś J1D, J2D
- om. My2D(ac)
- om. M2D
- pratighāto TML, M3D, M2D, My2D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- P4D
- om. TML, M3D
- dṛṣṭeti || dṛṣṭānumitānāṃ S1S
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- pramāṇasya tadviṣayatvāt TML, M3D
- pramāṇasya tattvāt M2D
- om. S1S
- om. S1S
- dṛṣṭānumitārthāḥ ≈ M2D, My2D
- evaṃ bhavatīti TML, M3D, M2D
- evaṃ mā bhavateti V7D
- evaṃ na bhavateti KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- maivaṃ bhūd iti TML, M3D
- sparśo TML, M3D
- cakṣuṣo TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- bhavatv iti V7D, S1S, My2D(ac)
- udakāpratipattivad vā TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, U1D
- anubhavati TML, M3D
- sva V7D, S1S, TML, M3D, My2D
- svo dharma iti V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- svadharma iti S1S
- pratipadyante TML, M3D
- pratipadyanta iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- tathā V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D, M2D
- viṣayakaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pramāṇam iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- deśitau V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- darśitau S1S
- paṭalavad V7D
- ≈ avighāto M2D
- apratīghāto V7D, S1S, L1D, U1D
- ≈ avighāto M2D
- apratīghāto V7D, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- na dṛṣṭānumitā KuS, L1D, P4D, U1D
- nādṛṣṭānumitā P2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. My2D(ac)
- pratīghātāpratīghātayor V7D, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pratīghātāpratighātayor S1S
- om. M2D
- pratighāto P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- pratighāta iti TML, M3D
- vānumīyate M2D
- anumīyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- apratighāta TML, M3D, M2D, My2D, KuS, P4D, C3D, P2D, V2D
- avighāta V7D, S1S
- om. L1D, U1D
- ekam idam P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- ekam L1D, U1D
- bahūnīndriyāṇīti TML, M3D
- bahūnīndriyāṇi vā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- sthāneti || sthānānyatve S1S
- sthānād vācyaḥ TML, M3D
- bahūni dravyāṇi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bahūnīndriyāṇi M2D
- ’vayavī TML, M3D, My2D
- ’vayavī ceti V7D, KuS, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tenendriyeṣv api My2D
- ekam TML, M3D
- om. S1S
- tvag iti tvag S1S
- avyatirekāt tvag ekam indriyam ity āha kasmāt TML, M3D
- avyatirekāt tvag ekam indriyam ity āha kasmāt avyatirekāt V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- avyatirekāt tvag ekam indriyam āha kasmāt avyatirekāt U1D
- na hi M2D
- adhiṣṭhānaṃ V7D, S1S
- aprāptaṃ My2D
- na prāptam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- saṃbhavati S1S
- om. TML, M3D, U1D
- om. S1S
- ekendriyaṃ M2D
- nendriyārthāntarānupalabdheḥ TML, M3D
- ≈ neti || nendriyāntarārthānupalabdheḥ S1S
- satyāṃ tvaci U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- na U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- tasmāt S1S
- ≈ V7D
- indriyāntaram V7D, KuS, S1S
- apy asti iti S1S
- sparśagrahaṇavad TML, M3D
- na tvag ekam indriyam M2D, M3D, My2D
- ≈ TML
- na tvag My2D(ac), V2D, V7D
- na tvag iti na tvag S1S
- dhūmopalabdhiḥ M2D
- yathā ca V7D, S1S, L1D
- tvaco ’vayava V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- cakṣuṣi TML, M3D
- kaścic cakṣuṣi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- saṃnikṛṣṭo V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ’vayava TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- viśeṣā V7D, KuS, S1S, U1D, L1D, My2D
- viśeṣo P4D, C3D, P2D, V2D
- grāhakas P4D, C3D, P2D, V2D
- andhādibhir na gṛhyante TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vyāhatatvād V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- vyāhatatvād iti vyāhatatvād S1S
- dhūmopalabdhivad rūpādyupalabdhiḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. TML, M3D
- dhūmopalabdhir M2D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- ≈ teṣāṃ bhāve M2D
- tadupaghāte U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- ’bhāvāt V7D, S1S, M2D
- om. TML, M3D
- vyāhata TML, M3D
- om. S1S
- cāsyāvyatireka iti My2D
- caiteṣu TML, M3D
- satsu U1D, P4D, C3D, L1D, V2D
- om. TML, M3D, V7D
- neti || na S1S
- manasā yuktaḥ J1D, J2D
- manasā saṃyujyate M2D, My2D(²pc)
- manasā saṃbadhyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- arthaiḥ M2D
- sannikarṣeṣv TML, M3D
- om. M2D
- viṣaya L1D, U1D
- viṣayakam P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- caryeṇa S1S
- ca L1D, My2D, U1D
- om. M2D
- vipratīti || vipratipratiṣedhāc S1S
- vā J1D, J2D
- tvag ekā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- na V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- indriyam ekam S1S
- sparśādīnāṃ ca KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- sparśānāṃ TML, M3D
- rūpādīnām U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS, M2D, My2D
- rūpādīnām api V7D, S1S, V2D
- prāptānāṃ grahaṇam V7D, S1S
- prāptānāṃ grahaṇam iti KuS, L1D, U1D, V2D
- aprāptānāṃ grahaṇaṃ TML, M3D
- † C3D
- om. TML, M3D
- sāma M2D
- prāpyāprāpya KuS, U1D
- āvaraṇeti 〈āvaraṇānupapatter〉 S1S
- tadāvaraṇānupapatteḥ TML, M3D
- viṣayamātrasya P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- manyate J1D, J2D
- sati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- mātra TML, M3D
- vyavahitasyāvyavahitasya KuS, S1S, My2D, U1D
- rūpānupalabdhyupalabdhyoḥ TML, M3D
- syād iti J1D, J2D, My2D(ac)
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- gṛhyate rūpam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. TML, M3D
- om. S1S
- ekatvapratiṣedhāc KuS, U1D
- siddheḥ M2D
- indriyārtheti indriyārtha S1S
- ≈ tat tu P2D
- sparśanendriyeṇa M2D, My2D
- sparśanaṃ sparśagrahaṇaprayojanam anumīyate sparśenendriyeṇa TML, M3D
- grahe L1D, P4D, U1D
- om. TML, M3D, S1S
- rūpasparśagrahaṇe My2D
- tābhyām eva na gandho V7D, S1S, U1D, P4D, L1D, P2D, V2D
- tābhyām eva gandho na C3D, KuS
- grahaṇe ca My2D
- grahaṇe V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tair eva na V7D
- om. J1D, J2D
- caturṇāṃ grahaṇe ca na My2D
- na ca caturṇāṃ grahaṇe L1D, P4D, U1D
- na caturṇāṃ grahaṇe V7D, KuS, S1S, C3D, P2D, V2D
- om. J1D, J2D
- prayojanaṃ syād itaretara M2D
- grahaṇaprayojanasyetaretara TML, M3D
- om. TML, M3D
- pañcendriyāṇi J1D, J2D
- pañcaivendriyāṇīti V7D, S1S
- pañcaivendriyāṇi U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- pañcendriyāṇīti sidhyati TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- arthānāṃ P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. TML, M3D, V7D
- chītoṣṇānuṣṇāśītā iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- rūpāṇi tu TML, M3D
- haritādīnīti J1D, J2D
- kaṭukādayaḥ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- varṇātmānaś ca TML, M3D
- bhinnāḥ dhvanimātrāś ceti My2D
- dhvanimātrāś ca bhinnāḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. U1D
- om. J1D, J2D
- gandhatveti gandhatvādy S1S
- om. V7D, S1S
- om. My2D
- gandhādigrahaṇāni V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- S1S
- prayojayanti V7D, U1D, P4D, L1D, V2D, My2D
- na prayojayanti C3D, P2D, KuS
- ’numānayukto V7D, S1S, M2D
- deśamātraṃ J1D, J2D
- āśritya My2D, V7D
- bhavān pratiṣedhati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- bhavān pratiṣedhata iti M2D(vl)
- bhavān niṣedhati My2D
- bhavān pratiṣedhatīti TML, M3D
- svasva S1S
- om. L1D, M2D, U1D
- om. V2D
- om. V7D, S1S, V2D
- gṛhyamāṇena V7D, S1S, V2D
- śīta V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- sparśenoṣṇasyānuṣṇāśītasya vā sparśasya V7D, S1S, V2D
- sparśe noṣṇasparśasyānuṣṇāśītasya vā TML, M3D
- sparśe noṣṇasyānuṣṇāśītasya vā C3D, KuS
- na prayojayati V7D, KuS, S1S, V2D
- sādhyatvād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- śītasparśo V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- tenetarāv TML, M3D
- KuS
- grahaṇasaṃgrāhakaṃ M2D
- indriyāṇāṃ tadā S1S
- viṣayatveti viṣayatvāvyatirekād S1S
- svasāmānyena J1D, J2D, M2D
- gandhādayo ’pi TML, M3D
- ≈ neti na S1S
- kṛtaviṣayavyavasthā V7D, S1S
- anumīyante anumīyante TML, M3D, My2D, V7D, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- anumīyante KuS, P4D
- ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. M2D
- pañcadhā V7D, S1S, L1D
- om. TML, M3D, M2D, U1D
- om. TML, M3D
- indriyāntara TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- asaṃbaddham V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. M2D
- pañcatvādibhiḥ J1D, J2D
- buddher eva lakṣaṇāni buddhilakṣaṇāni M2D
- grahaṇatva TML, M3D
- kṛtaṃ S1S
- pañcendriyāṇi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- ghrāṇam gandhagrahaṇaliṅgam TML, M3D
- rasanam rasanagrahaṇaliṅgam TML, M3D
- karṇādhiṣṭhānaṃ TML, M3D
- gandharasarūpasparśa U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- gandharasasparśa S1S
- om. TML, M3D
- † KuS
- liṅgam TML, M3D
- viniḥsṛtya V7D, KuS, S1S
- bahurūpādhikaraṇāni TML, M3D
- sparśanādīni hy indriyāṇi My2D
- sparśādīnīndriyaṇi tu L1D, U1D
- sparśādīnīndriyāṇi V7D, KuS, S1S
- vṛttyā tu V7D, KuS, S1S, J1D, J2D, My2D
- śabdasya ca M2D
- śrotra U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, TML, M3D, M2D
- khalv api TML, M3D
- sā ca V7D, KuS, S1S, My2D
- pañcadhā U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- grahaṇenānumeyāni U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- niḥsṛtaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ≈ niḥsṛtya M2D
- ≈ sṛtaṃ TML, M3D
- tu L1D, P4D, U1D(ac)
- khalu My2D
- om. U1D(pc), C3D, P2D, V2D, KuS
- ≈ TML, M3D
- mātravibhutvānumeyam J1D, J2D
- mātrānubhavānumeyam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D(²pc)
- śabda KuS
- pracakṣate U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- imāni pṛthivy M2D
- jñāyeta S1S
- vijñāyate TML, M3D, M2D, My2D
- prakṛtīnīti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bhūteti bhūta S1S
- viśeṣaguṇopalabdhes My2D
- viśeṣopalabdhes KuS
- tādārthyam TML, M3D
- om. TML, M3D
- bhūtānāṃ bāhyānāṃ My2D
- bāhyādīnāṃ bhūtānāṃ C3D, L1D, P2D, KuS
- vāyvādīnāṃ bhūtānāṃ P4D, U1D
- bhūtaguṇa M2D
- sparśābhivyañjakaḥ V7D, S1S, My2D
- dravyasya TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vyañjakam iti My2D
- S1S(ac)
- viśeṣopalabdher L1D(pc), U1D
- viśeṣopalaṃbha My2D
- prakṛtīnīndriyāṇīti TML, M3D
- nāvyaktaprakṛtīni J1D, J2D
- om. TML, M3D
- ādīnāṃ guṇā TML, M3D
- upadiṣṭam C3D, P2D, KuS
- uktam TML, M3D
- cāneka TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- gandheti gandha S1S
- pūrvapūrvam KuS, L1D, U1D
- vipariṇāmaḥ M3D, M2D, My2D, V7D, C3D, P2D, V2D
- kathaṃ tarhi TML, M3D, U1D
- kathaṃ punaḥ M2D
- taraśabda TML, M3D
- arthanirdeśaḥ S1S
- nirdeśa uttara iti | tad etat | M2D
- svatantra U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- asvatantra S1S
- apradhānam TML, M3D
- viniyoga TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- śabda M2D
- parārthābhidhānavijñānam TML, M3D
- om. My2D(ac)
- ’pi TML, M3D
- niyukteṣu U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. My2D(ac)
- yo ’nyas U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- tad V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D, My2D(ac)
- neti na S1S
- niyogaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- yogaḥ KuS
- om. M2D
- ye V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- tena TML, M3D, J1D(ac)
- upalabhyanta iti J1D, J2D, My2D(ac)
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- om. L1D, U1D
- tarhi M2D
- ekaika〈t〉venottarottara V2D
- ekaikasyottarottara TML, M3D
- ≈ ekaikasyeti ekaikasyottarottara S1S
- ≈ ekaikasyaivottara KuS
- om. My2D(ac)
- guṇa ity My2D
- vānupa L1D, U1D
- ≈ rūparasa My2D
- saṃsargāc cāneka V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- saṃsargād iti || saṃsargāc cāneka S1S
- om. P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- saṃsargāc ca U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- pṛthivyā U1D
- na prāpnoti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vāyur ekaguṇa S1S
- om. M2D
- uttarottareṇa V7D, S1S, U1D, L1D, P2D, M2D, My2D
- saṃsargān V7D, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- etad V2D
- neti na S1S
- ≈ kṛtabhāṣyāṃ trisūtrīṃ S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- mahattvāneka TML, M3D
- U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- ≈ mahattvād aneka V2D
- † V7D
- dravyatvād TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- rūpābhāvād iti My2D
- taijasavac ca TML, M3D, M2D
- taijasavat tu V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, V2D
- pārthivāpya S1S
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- bhūtāntaropakṛtaṃ TML, M3D
- pratyakṣaṃ TML, M3D
- om. V7D
- ucyatām U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- pratyakṣa ekavidha āpyo madhura eva My2D, V7D
- pratyakṣa ekas tv āpyo madhura eva M2D
- ≈ pratyakṣaḥ āpyo madhura eva V2D
- ekavidhaḥ pratyakṣaḥ āpyo madhura eva S1S
- āpyo madhura eva U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- ’bhivyañjakam TML, M3D
- vidhatve ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pārthivaṃ haritalohitapītādyanekavidhaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- 〈rūpaṃ〉² My2D
- aprakāśakam TML, M3D, My2D, V7D, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- aprakāśam KuS
- caika S1S
- upalabhyata U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. My2D
- om. TML, M3D
- vā pārthivataijasayoḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- pārthivataijasayor vā TML, M3D
- ≈ M2D
- ’nuṣṇaśītaḥ C3D, P2D
- anuṣṇaśīta C3D, P2D
- saṃsparśe saty upapadyata V7D
- saṃsargeṇopapadyata U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- atha KuS
- pārthiva M2D
- cāpyaṃ J1D, J2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tathāguṇyam U1D
- tathāguṇabhūtam My2D(pc)
- tathābhūtam V7D, KuS, P4D, C3D, P2D, V2D, My2D(ac)
- kārya TML, M3D
- kāraṇā M2D
- om. M2D
- kārya TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kāryā M2D
- taijasavāyavyayor TML, M3D, M2D
- taijasavāyavyayor dravyayoḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- kāraṇe dravye C3D, P2D, V2D, KuS
- kāraṇadravye L1D, P4D, U1D
- guṇavyavasthānumānam V7D, S1S, M2D, My2D(²pc)
- vyavasthānumānam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- dṛṣṭaṃ ca vivekāt TML, M3D
- pārthiva TML, M3D
- viyuktaṃ TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cāparābhyām M2D, My2D, U1D
- ≈ M2D
- tadekaika TML, M3D
- caikaika V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- guṇo TML, M3D
- ca My2D
- om. V7D, S1S, U1D, P4D, L1D, V2D, M2D
- om. M2D
- aparaṃ pareṇety etad iti P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- paraṃ pareṇeti M2D
- om. M2D
- gṛhyate TML, M3D, My2D, S1S
- gṛhyata iti V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † M2D
- eva KuS
- om. My2D, S1S
- † M2D
- pratipadyemahi U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- paraṃ U1D
- tad bhūta My2D
- veditavyam iti My2D
- sāmpratam apy aparaṃ V7D, S1S
- sāmpratam api M2D
- viṣṭatvam M2D
- om. J1D, J2D
- viṣṭatvaṃ ca U1D
- tu TML, M3D
- om. My2D
- niyame M2D
- vāyavya P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- sparśābhibhavād M2D, My2D
- agrahaṇam iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- caitenaiva P4D
- tad eva M2D
- om. TML, M3D
- viruddha S1S
- de[‥]〈śi〉taṃ My2D
- tat samādhīyate V7D, S1S, L1D, U1D
- samādhatte M2D
- pūrvapūrva C3D, KuS, U1D
- pūrvam iti pūrvaṃ pūrvaṃ S1S
- om. V2D
- ca M2D
- tat V2D
- om. My2D(ac)
- My2D(ac)
- ≈ grāhakatvam S1S
- vyañjanaṃ M2D
- om. U1D
- vyañjakatvaṃ ≈ TML, M3D, V2D(vl)
- gandha KuS
- rasanādīti TML, M3D
- rasanādiṣv apīti V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- rasādiṣv apīti S1S
- ≈ rasanādīny apīti M2D
- yoge M2D
- ghrāṇādi TML, M3D
- ghrāṇādibhir indriyaiḥ M2D
- gandhādiguṇa M2D
- ≈ gandhādiguṇāntara TML, M3D
- prasajyata iti TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. My2D(ac)
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vāyavyāni dravyāṇīndriyāṇi J1D, J2D, M2D
- tadvyavasthānam iti || tadvyavasthānaṃ S1S
- om. M2D
- saṃsargaḥ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- prakarṣo M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- yathā viṣayo TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- yathā ca M2D
- kriyāsamarthāni puruṣasaṃskāravaśād V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(²pc)
- kriyāsamarthāni puruṣasaṃskāropagrahād M2D
- saṃbandhīni puruṣārthasaṃskārāveśād S1S
- om. My2D(ac)
- na ca M2D
- grahaṇārthānīti M2D
- grahaṇasamartham ekam iti TML, M3D
- grahaṇasamarthānīti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- saguṇānām iti saguṇānām S1S
- svaguṇaiḥ saha P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- bāhya My2D
- api V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- iti TML, M3D, My2D
- om. M2D
- ghrāṇa S1S
- grāhyasya L1D
- iti tataḥ ko doṣaḥ ity J1D, J2D, M2D
- om. TML, M3D
- tata KuS
- ≈ tenaiveti tenaiva S1S
- om. M2D
- na svaguṇopalabdhir V7D, S1S, My2D, V2D
- na guṇopalabdhir U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- brūte V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bāhya KuS
- iti TML, M3D
- pravṛtti V7D
- om. S1S
- hetutvābhāva TML, M3D, M2D
- ≈ neti na S1S
- indriyāṇi V7D, S1S, M2D
- tan M2D
- bhavati TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, S1S
- ≈ tad iti tad S1S
- guṇena saha J1D, J2D
- saguṇakam S1S
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- ca M2D
- śabda U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. TML, M3D
- mantavyam V7D, S1S
- cet M2D
- śravaṇam TML, M3D
- badhirādyabhāvaḥ TML, M3D, M2D, My2D(ac)
- badhiratvābhāvaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- bhāve ca My2D
- astīdaṃ M2D
- ākāśaḥ V7D, S1S
- om. V7D, S1S, My2D
- viśiṣyate M2D
- conj.; iti tṛtīyasyādhyāyasyādyam āhnikam J1D, J2D
- iti vātsyāyanīye bhāṣye tṛtīyasyādyam āhnikam L1D, U1D
- iti iti vātsyāyanīye bhāṣye tṛtīyasyādyam āhnikam P4D
- iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyasyādhyāyasyādyam āhnikam C3D
- iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyasyādhyāyasya prathamam āhnikam TML, M3D
- iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyādhyāyasyādyam āhnikam KuS, S1S
- iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyasyādyam āhnikam My2D, V7D
- iti śrīvātsyāyanīye bhāṣye tṛtīyasyādyam āhnikam P2D, V2D
- iti śrīvātsyāyanīyanyāyabhāṣye tṛtīyādhyāyasya prathamāhnikam iti M2D
- nityānityeti S1S
- karmeti ^ karmākāśa S1S
- asparśavattvaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- karmākāśābhyāṃ TML, M3D
- om. TML, M3D
- viśeṣadharmaś TML, M3D
- dharmavattvam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. M2D
- tasyāṃ buddhau V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. KuS
- anupapannaḥ V7D, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D
- saṃśaya iti V7D, S1S, L1D, U1D
- vedanīyā buddhir anityā TML, M3D, M2D
- iti sukhādivat J1D, J2D
- om. S1S
- amum arthaṃ jñāsyāmi J1D, J2D, M2D
- om. P4D
- ≈ copajananāpāyāv S1S
- copajanāpāyam TML, M3D
- ≈ traikālyābhi My2D
- vyaktiḥ TML, M3D
- vyaktiḥ saṃbhavati itaś ca traikālyavyakter anityā buddhir iti M2D
- vyaktiḥ saṃbhavati tatas traikālyavyakter anityā buddhir iti My2D(²pc)
- vyaktiḥ saṃbhavati tatas traikālyavyakter anityā buddhir ity etat siddham My2D(ac)
- vyaktiḥ | tataś ca traikālyavyakter anityā buddhir ity etat siddham V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vyaktiḥ | ataś ca traikālyavyakter anityā buddhir ity etat siddham U1D
- caitat My2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- prakṛtyānupapattir M2D
- om. J1D, J2D(ac), M2D
- hi S1S
- om. M2D
- om. My2D(ac)
- prapaśyantaḥ J1D, J2D
- paśyeta M2D
- evaṃ pravadanti M2D
- evaṃ tu M2D
- om. KuS
- viṣayapratyabhijñānād iti M2D
- viṣayeti viṣayapratyabhijñānāt S1S
- om. TML, M3D
- om. C3D, P2D
- samānārtha M2D
- pratisaṃdhijñānaṃ TML, M3D, M2D
- pratisaṃdhānam V7D, S1S
- ≈ tasyā M2D
- om. TML, M3D
- avasthitāyāṃ buddhau My2D
- cāvasthitāyā buddher V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- avasthitāyā buddher TML, M3D, M2D
- nānā tu buddhir TML, M3D
- nānātve tu buddhi U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- nānārtheṣu buddhi My2D
- pratyabhijñānānutpattiḥ TML, M3D
- jñātam V7D, KuS, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- jñātam artham M2D
- jñānam TML, M3D, P4D, S1S
- sādhyasamatvād iti sādhyasamatvād S1S
- ’nupapattiḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ’dhyavasāya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- pūrvajñātam arthaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- pratyabhijānāti V7D, S1S, U1D, P4D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- tasyaiva tasmād V7D, S1S, M2D(pc)
- tasyaitasmād J1D, J2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D(ac), My2D
- om. V7D, S1S
- TML, M3D, M2D
- rūpa TML, M3D, L1D, U1D
- vacanaṃ TML, M3D, L1D, U1D
- vaktavyaṃ V7D, S1S
- svarūpam TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D, My2D(ac)
- karaṇasyety upagamyate M2D
- karaṇasyābhyupagamyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cetanasya tadānīṃ M2D
- svarūpam P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- jñānaṃ tattvaṃ M2D
- jñāne TML, M3D, L1D
- ca tatvena M2D
- om. TML, M3D
- vartamāne TML, M3D
- vartamānenāyaṃ V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vartamānenāyaṃ puruṣaś S1S
- cetanaṃ M2D
- om. TML, M3D
- cetayatīti M2D
- na jñānād iti jñānād arthāntarāvacanam S1S
- jānāti TML, M3D, M2D, V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. J1D, J2D
- om. M2D
- gamyate P4D
- paśyati budhyate V7D, S1S
- artha iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cet boddhā TML, M3D
- om. M2D
- puruṣo jānīte My2D
- satyam etat TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- evaṃ ca jñānaṃ puruṣarūpam evaṃ TML, M3D
- cābhyupagame V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- siddham bhavati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- na tu J1D, J2D
- pratipuruṣaṃ iti pratipuruṣaṃ S1S
- pratiṣedhe TML, M3D
- kaścit V7D, S1S, M2D
- ko pi L1D, U1D
- pratijānāti V2D
- jānīte L1D, U1D
- paśyati M2D, My2D
- draṣṭā ceti V7D
- itaradharmā TML, M3D
- atra TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- śabdā iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- atra V7D
- jānātīty J1D, J2D, M2D, My2D
- atrārtho na bhidyate tatrobhayoś TML, M3D, KuS
- artho na bhidyate tatrobhayoś My2D
- atrobhayoś M2D
- ’neneti TML, M3D, My2D
- evocyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- astv V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D, M2D, My2D
- ca My2D
- cakṣurvat pradīpavac U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- manyate P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- viṣaya L1D, M2D
- vṛttāyā V7D
- vartamānāyā S1S
- buddhayo M2D
- om. TML, M3D
- tac ca V7D, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS
- neti na S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. My2D
- avatiṣṭhanti V2D
- viṣaya S1S
- apratyabhijñāne ceti apratyabhijñāne ca S1S
- prasaṅgāt TML, M3D
- karaṇasya nāśaḥ prasajyate S1S
- karaṇavināśaprasaṃga iti My2D
- ca U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- om. V7D, S1S, TML, M3D
- avibhutve caikaṃ V7D, S1S
- avibhu tv ekaṃ M2D
- tac caikaṃ TML, M3D
- mana iti My2D
- antaḥkaraṇam TML, M3D
- saṃprayujyate U1D
- om. U1D
- yugapadagrahaṇam J1D, J2D
- nānātvam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ekatve ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ekatve tu M2D, My2D
- apratyabhijñānaṃ ceti apratyabhijñānaṃ ca S1S
- apratyabhijñānaṃ M2D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- apratyabhijñānam anupalabdhiś J1D(²pc), J2D, M2D, My2D
- apratyabhijñānam anupalabdhiḥ anupalabdhiś P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- nānātvād ity L1D, U1D
- ’py anarthako S1S
- ’narthako L1D, U1D
- vāntaḥ P4D
- saṃyoga iti KuS
- prāptānīndriyāṇy V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- arthaṃ U1D
- gamanasyābhāvāt My2D
- tat L1D, U1D
- vṛttitvābhāvād U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. J1D, J2D
- liṅgāntareṇānumīyata iti V7D, S1S, L1D, U1D
- saṃnikṛṣṭāsaṃnikṛṣṭayos My2D
- vyavadhānena U1D
- pratīghātenānumīyata V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. J1D, J2D, My2D
- mano ’ntaḥkaraṇaṃ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kutas V7D, S1S
- ’nupapatteḥ M2D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nānā caitā jñānātmikā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nānānyā M2D
- jñānaṃ TML, M3D, P2D
- jñānam TML, M3D
- tac TML, M3D
- vṛtti C3D, KuS(ac), U1D(ac)
- om. KuS
- viṣayāṃtareṇa M2D
- om. M2D
- om. V7D
- † M2D
- viṣayāntara KuS, S1S, U1D, C3D, P2D, My2D
- † M2D, V7D
- puruṣasya vyāsaṃgo M2D
- kenacid P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D(²pc)
- indriye TML, M3D
- indriyeṇa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- kenacid P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D(²pc)
- asaṃnidhir V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- na saṃnidhiḥ TML, M3D
- om. M2D, My2D
- manaso ’nujñāyata J1D, J2D, M2D
- ’nujñāta TML, M3D
- manasa V7D, S1S
- vṛtter idam ucyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- sphaṭiketi sphaṭikānyatvābhimānavat S1S
- ≈ tasya P4D
- dravyopa M2D
- hita V7D, S1S, L1D, U1D
- sphaṭikadravye L1D, U1D
- ’nyathābhimāno S1S
- om. V7D, S1S, My2D(ac)
- viṣayāntaropadhānād vṛttau nānātvābhimāna M2D
- neti na S1S
- ≈ jñānānyatvābhimāno TML, M3D
- om. TML, M3D, M2D, My2D
- gandhatvādyanyatvābhimānavad V7D, S1S
- na jñānānām iti jñānānāṃ S1S
- hīndriyārthe M2D
- jāyante KuS
- apayanti My2D
- dṛśyante TML, M3D, M2D
- om. M2D
- jñāna My2D
- om. KuS
- atha sphaṭikānyatvābhimānavad M2D, My2D
- sphaṭikānyatvābhimāna iva S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ayam ahetukaḥ pakṣaḥ kasmāt M2D
- sphaṭika iti sphaṭike S1S
- sphaṭikasyābhede ’va M2D
- hetukaḥ TML, M3D, M2D, V7D, S1S, U1D, L1D
- om. M2D
- ≈ tv alpīyān My2D
- sthitikāḥ U1D, P4D, C3D, P2D, KuS, My2D
- gamyante M2D
- jñāyate KuS, S1S
- paktir U1D, V7D
- nirvṛttasyāhārasya TML, M3D, My2D, P4D
- vṛttasyāhārarasasya U1D, V7D
- śarīra KuS, P2D
- † C3D
- rasarudhirādi U1D, P4D, C3D, L1D, V2D, TML, M3D, M2D, My2D
- bhāvenopacayaś cāpacayaś M2D, My2D, P4D
- ≈ bhāvāt upacayaś cāpacayaś TML, M3D
- pravartate P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D
- pravartete My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- utpādaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS, S1S, M2D
- pariṇāma C3D, P2D, TML, M3D, V7D
- bhedād TML, M3D
- śarīre TML, M3D
- kālāntare U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. V7D
- vyaktiviśeṣadharmo V7D, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS
- vyaktiviśeṣa S1S
- viśiṣyata S1S
- niyamahetv iti niyamahetvabhāvād S1S
- padārthānāṃ sarvāsu KuS
- sarva TML, M3D
- śarīravad TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- niyama iti My2D
- abhyanujñāyate TML, M3D
- dṛśyate TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tatra L1D, U1D
- upacayāpacayaprabandhenābhyanujñāyate My2D
- om. P4D
- ’py upa V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ṣūpa U1D
- dṛśyate TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- aparāparotpatter TML, M3D, My2D
- yathārkasya My2D
- āpādayet V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- niranvaya TML, M3D
- santāna V7D
- santāneṣu TML, M3D
- kṣaṇikatāṃ U1D
- ’vayavopacayo TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ghaṭādīnāṃ avayavavibhāgaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- tasyāviśeṣa L1D, U1D
- cāpūrvotpāde P4D, L1D, V2D, My2D
- ≈ ’pūrvotpāde + TML, M3D
- kṣīreti kṣīravināśa S1S
- kṣīravināśe U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- upapattiḥ KuS, P2D, TML
- ≈ upalabdhiḥ My2D
- cānujñāyate J1D, J2D, M2D, My2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- utpatti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS, S1S
- liṅgata iti liṅgato S1S
- liṅgāt TML, M3D
- dadhyutpattikāraṇaṃ ca P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- †kāraṇaṃ ca TML, M3D
- dadhyutpattikāraṇaṃ V7D, S1S, M2D, My2D
- ato nānupalabdhiḥ V7D, U1D, C3D, L1D, P2D
- tena nānupalabdhiḥ KuS, S1S, V2D
- sphaṭikādi My2D
- dravyeṣu aparāparotpattau vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anutpattir eveti V7D, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dravyeṣu aparāparotpattau vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anuvṛttir eva KuS
- dravyeṣu aparāparotpattau vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anutpattir eva S1S
- dravyeṣu aparāparotpattau vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anupapattir eveti TML, M3D, M2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- parīhāram U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- neti na S1S
- pariṇāme J1D(pc), J2D
- pariṇāmo TML, M3D, M2D, U1D
- pariṇāmo na vināśa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- cāvasthita TML, M3D
- āhuḥ KuS
- guṇāntaraprādurbhāvaś ca V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, V2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, P2D, P4D
- dravya V7D
- āpadyata V7D, S1S
- iva P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- eva TML, M3D
- iti S1S
- om. L1D, U1D, V7D
- om. V2D
- vyūhāntarād iti vyūhāntarād S1S
- saṃmūrchana TML, M3D, M2D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- saṃyogaviśeṣamūrchanā V7D, S1S
- viśeṣadarśanād S1S
- dadhyutpattau gṛhyamāṇe TML, M3D
- dadhny utpadyamāṇe V7D, S1S
- dadhyavayaviny upagṛhyamāṇe M2D
- gṛhyamāṇe KuS
- pūrva P4D
- vinaṣṭam J1D, J2D
- om. M2D, My2D
- vyūhāt U1D
- dravyāntara TML, M3D
- pūrva V7D, U1D, C3D, L1D, V2D
- piṇḍo dravyaṃ My2D
- piṇḍaṃ L1D, U1D
- niranvaye J1D, J2D, M2D
- dravyāntarotpādo ghaṭata V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- dravyāntarotpādo ghaṭita L1D
- anujñāya L1D, My2D, U1D
- om. S1S
- niṣkāraṇaṃ V7D, KuS, S1S
- niṣkāraṇa TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dadhyutpādaṃ ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ca dadhyutpādaṃ M2D, My2D
- ucyata iti V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kvacid iti kvacid S1S
- tp. see note on iti in l. 4 below V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- niṣkāraṇau KuS, S1S, TML, M3D
- sphaṭikādiṣu TML, M3D, M2D
- ≈ sphaṭika V7D
- iti nāyam ekānta iti see tp. in note on nāyam ekāntaḥ in l. 3 above V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- iti nāyam ekāntaḥ My2D
- om. U1D
- pādau ca U1D, P4D, L1D, V2D
- sphaṭikādi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- sphaṭikādiṣu M2D
- om. C3D, KuS
- kāraṇabhāvāt V7D, KuS, S1S, U1D, L1D, V2D
- kumbhasya vināśaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, L1D, V2D
- kāraṇabhāvāc V7D, KuS, S1S, U1D, V2D
- cotpattir V7D, KuS, S1S, U1D, P4D
- iti evaṃ J1D, J2D
- sphaṭikādi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- kāraṇābhāvād TML, M3D, M2D, My2D, KuS, U1D, P4D, L1D, P2D(pc)
- niradhiṣṭhānam iti || niradhiṣṭhānaṃ S1S
- om. L1D, U1D
- upalabdhivac C3D, KuS
- dvau TML, M3D
- tu sphaṭike na M2D
- om. TML, M3D, M2D, V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- spaṭikasyotpatti My2D
- tasyābhyanujñānād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- kumbhasyeva My2D
- kumbhavan V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- niṣkāraṇau KuS, S1S, TML, M3D, C3D
- vināśotpādau sphaṭikādīnām U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vināśotpādau sphaṭikādivyaktīnām V7D, KuS, S1S, My2D
- anujñeyo J1D, J2D
- om. My2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pratiṣedhakatvāśakyatvāt M2D
- pratiṣeddhum aśakyatvāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tu V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- om. TML, M3D
- niṣkāraṇau KuS, S1S, TML, M3D, C3D
- vināśotpādau TML, M3D
- om. M2D
- upapannam ity TML, M3D
- buddhir anityā S1S
- vicintyate TML, M3D
- kasyeyaṃ buddhir V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, M2D, My2D
- † TML, M3D
- nirvartayiṣyāmīti V7D, S1S
- pravartayāmīti U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- saṃnikarṣopapatteḥ TML, M3D
- om. KuS
- om. C3D
- nendriyeti nendriyārthayos S1S
- jñānasyāvasthānāt TML, M3D
- ’pi jñānasya bhāvāt M2D, My2D, V2D(2pc)
- jñānasya bhāvāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D(ac)
- om. TML, M3D
- arhati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- caitad P4D, C3D, V2D, KuS
- saṃnikarṣaja S1S
- indriyārtha TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- naṅkṣyati KuS, S1S
- idam punar M2D
- ≈ saṃnikarṣa ātmamanaḥsaṃnikarṣajaṃ L1D
- saṃnikarṣe ātmamanasoḥ saṃnikarṣajaṃ U1D
- om. My2D
- vijñātari V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- naṣṭe KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- em.; pūrvopalabdheḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pūrvopalabdhi TML, M3D
- pūrbopalabdhārtha M2D
- pūrvopalambha My2D
- pūrvopalabdhārthasya J1D, J2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- tatra yugapad iti yugapaj S1S
- jñeyānupalabdhir V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- antaṣkaraṇasya U1D, L1D, P2D, V2D
- manaso My2D
- om. M2D
- jñeyānupalabdhyā yad anumīyate J1D(²pc), J2D, My2D, TML, M3D, V7D, U1D, P4D, L1D, P2D, V2D
- jñānānupalabdhyā yad anumīyate S1S
- jñānānupalabdhyā yat samadhigataṃ M2D
- antaṣkaraṇam L1D, U1D, V2D
- mano M2D
- anyasya M2D
- karaṇam iti My2D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- gandhādiṣu L1D, U1D
- bhāvo TML, M3D
- sādhanatve ’sya ca M2D
- vijñānaṃ S1S
- yat tu L1D, S1S, U1D
- yat P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. C3D, KuS
- ā〈tmā〉 KuS
- tu V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- jñeyānupa U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- labdhiś My2D(ac), P2D
- dharmāṇi S1S
- sendriyāṇi nirmāya S1S
- śarīrāntarāṇi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- śarīrāṇi M2D
- teṣu teṣu P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- teṣu ca V7D, S1S, L1D, U1D
- jñeyam M2D
- yugapad utpadyate M2D
- manaso jñānasya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ca manas tad antaḥ V7D, KuS, L1D, U1D
- ca manas tat S1S
- ceti J1D, J2D
- tasya sarvendriyair V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- yugapaj jñānāny TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- V7D, S1S
- L1D, P4D, U1D
- prasaṅga iti TML, M3D
- C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- indriyair manasaḥ saṃnikarṣābhāvāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(2pc)
- anutpattiḥ TML, M3D, M2D, My2D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D(2pc)
- upalabdhāv TML, M3D
- hīndriyārtha U1D
- tadanutpattir C3D
- guṇatva iti TML, M3D
- mātrād gandhādijñānam utpadyate V7D, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- mātrād gandhādijñānam utpadyeta KuS
- mātraṃ kāraṇam utpadyate U1D
- ≈ notpattīti na S1S
- kāraṇānupadeśāt TML, M3D, M2D
- nātrotpatti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- apadiśyeta S1S
- yenaitad eva V7D
- yenaitad KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vināśe M2D
- kāraṇānupapatteś TML, M3D, M2D
- cāvasthānāt TML, M3D
- ca M2D
- om. TML, M3D
- om. TML, M3D, S1S(ac)
- nāśa S1S
- nāśe My2D
- guṇanāśa V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- āśrayābhāvaś ca TML, M3D
- guṇa iti M2D
- om. V2D
- guṇaḥ samānādhikaraṇo TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- anityatveti anityatva S1S
- grahād U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- antara TML, M3D, M2D
- nirodhaḥ My2D
- vināśaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- anityā buddhir iti sarvaśarīriṇāṃ TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- śabdasya śabdāntaraṃ virodhī guṇaḥ M2D
- tena J1D, J2D, M2D
- śabdasya śabdāntaraṃ M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ātmasamaveteṣu satsv J1D, J2D
- om. M2D
- kāraṇasya yaugapadyam TML, M3D
- om. S1S
- tatra V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- samupapādayiṣyann V7D
- upapipādayiṣyann TML, M3D
- jñāneti jñāna S1S
- pravṛttiḥ TML, M3D
- utpattir iti J1D, J2D
- om. M2D, U1D, V7D
- sādhana TML, M3D, M2D
- pradeśaiḥ saha J2D(²pc)
- ≈ nāntar iti nāntaḥ S1S
- manaḥ TML, M3D
- tasya TML, M3D
- om. My2D
- sādhyatvād iti || sādhyatvād S1S
- om. KuS(ac), My2D
- smarata iti || smarataḥ S1S
- ātmasusmūrṣayā S1S
- api smarati My2D
- om. KuS, L1D, U1D
- kaṃcid J1D(pc), J2D(pc)
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, TML, M3D, M2D, My2D
- kathaṃcid V7D, S1S
- om. My2D
- om. TML, M3D
- dvidho V7D
- vidhārakaḥ My2D
- ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. M2D
- śarīrasya patanaṃ syāt TML, M3D, M2D, My2D
- patanaṃ syāt śarīrasya V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- patanaṃ śarīrasya S1S
- neti na S1S
- tadāśu TML, M3D
- gatir manasaḥ S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- pratyāgasya M2D
- om. V7D, S1S
- ubhaya〈ta〉ḥ sṛjyata U1D
- dhāraka TML, M3D
- niḥsaraṇaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- atas tatropapannaṃ dhāraṇam V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- tatra tatropapannaṃ dhāraṇam S1S
- tatra tatropapannaṃ śarīradhāraṇam M2D
- neti na S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- smarati My2D
- om. M2D
- tadātma S1S
- manasi susmūrṣayā My2D
- cintāprabandhe sati KuS, L1D, P4D
- cintyaprabandhe sati U1D
- arthasya V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, P2D, V2D
- arthasyā P4D
- a[r]〈ṃ〉dhasya L1D
- smartavyārthaliṅga J1D, J2D
- āracitaṃ U1D
- bhavatīti KuS
- tatraitac V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ciraṃ TML, M3D, M2D
- nopapadyata iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cātmanaḥ C3D, P2D(ac), KuS
- ātmamanaḥ V7D, S1S, L1D
- ātmanaḥ U1D
- śarīrasya bhogāyatanatvāt P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- bhogāyatanaṃ KuS
- na ca TML, M3D
- om. My2D
- ātma KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- mātraṃ na My2D
- kalpyate C3D
- om. S1S
- śarīrasya TML, M3D
- ātmeti ātma S1S
- preraṇayā S1S
- om. TML, M3D, M2D
- vākasmāt TML, M3D
- vākasmikatayā U1D(pc), P4D, L1D, P2D, KuS, My2D
- smartavyād C3D
- ≈ saṃskāravattā tena M2D(pc)
- † M2D(ac)
- me manaḥ J1D(²pc), J2D
- tadā smṛta V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. C3D
- deśaḥ V7D
- tatrānupapannā pratyakṣeṇa V7D, S1S, My2D
- tatrānupapannātmapratyakṣeṇa P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- tatrānupapannam ātmapratyakṣeṇa U1D
- smṛtir iti nāpi yadṛchayā M2D
- jñatvaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- etac ca TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vyāsakteti vyāsakta S1S
- vyathanena V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- manaḥsaṃyoga My2D
- hy V7D, S1S
- deśe KuS, P4D
- dṛśye ’rthe J1D, J2D
- prāpnoti My2D
- tadātmamanasaḥ J1D, J2D, M2D
- tadātmamanaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tadā manaḥ V7D, KuS, S1S, My2D
- om. TML, M3D, S1S
- vedanaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tatrāyaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- yadṛcchayā TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- upabhogārtha TML, M3D, U1D
- manasaḥ TML, M3D
- vedanaṃ TML, M3D, P4D
- sidhyatīty V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- samānam etat M2D
- om. My2D
- viśeṣa evam TML, M3D
- viśeṣo V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- arhati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- preraṇā V2D
- kas tarhi pratiṣedhaḥ ucyate M2D
- pūrvas TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pravṛttitvān TML, M3D
- manasa iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- yaugapadya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- saṃbhave TML, M3D, M2D, My2D
- sadbhāve V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- asmaraṇa M2D
- praṇidhāneti praṇidhāna S1S
- ayugapatsmaraṇaṃ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. KuS
- praṇidhānaṃ C3D, P2D
- liṅga L1D
- tat tat M2D
- kṛta M2D
- ayugapadutpattir TML, M3D
- prātibheva tu P4D
- prātibheti prātibhavat tat S1S
- prātibhavat L1D
- praṇidhānādyanapekṣe smārte TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- praṇidhānānapekṣe smārte M2D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- syāt tad TML, M3D
- upapadyate TML, M3D, KuS
- abhāvad iti TML, M3D, M2D
- bhāvāt P4D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. M2D, My2D(ac)
- kasyacid eva My2D
- om. TML, M3D
- tasyānucintanāt TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tasya V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- jñasya P4D
- sarva TML, M3D, My2D(²pc)
- om. My2D(ac)
- smṛter P4D
- saṃvedayeta P4D
- vedayate V7D, S1S
- vedayeta L1D, U1D
- om. M2D
- om. KuS
- prāṇidhānād L1D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- puruṣeti puruṣa S1S
- idaṃ My2D, V2D
- nopapadyate TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- na yugapad bhogaṃ My2D(²pc)
- yugapad upabhogaṃ na V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ity evaṃ J1D, J2D
- prātibha J1D, J2D, M2D
- utpādayatīti J1D, J2D, M2D
- hetvabhāvād iti hetvabhāvād S1S
- hetvabhāva M2D
- ayuktam etad KuS, L1D, U1D
- om. TML, M3D, M2D
- tan na TML, M3D
- asti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- aneka L1D
- utpadyata iti J1D, J2D
- 〈karaṇasya〉² My2D
- na tu KuS
- dharmiṇo TML, M3D, KuS, L1D, U1D
- dvitīya V7D
- vyavasthita ≈ L1D, U1D
- śarīrasyāneka KuS
- deśe My2D
- deśe ’vasthita ≈ L1D, U1D
- prabandhena V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- prabandhena na U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- pūrvasyānekasyārthasya TML, M3D
- pūrvasyānekasya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ≈ pūrvasyārthasya M2D
- prasajyeta L1D, U1D
- pradeśasya KuS, U1D
- asattvād M2D
- om. S1S
- grahaṇavat My2D
- upapatter J1D, J2D, M2D, TML, M3D
- om. M2D
- anutpattiḥ M2D
- upapattiḥ TML
- utpattiprasaṅgaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. My2D
- ≈ yan na aneka My2D
- deśe J1D, J2D, My2D
- om. My2D
- yat puruṣa C3D, KuS
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D(ac)
- S1S
- duḥkhādi TML, M3D
- jñasyeti jñasyecchā S1S
- om. C3D, P2D, V2D
- idaṃ me TML, M3D, M2D, My2D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, S1S
- jñātaṃ C3D, P2D, KuS
- jānan My2D
- jñānāt P4D
- om. My2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- hātum icchati TML, M3D, KuS, U1D(pc)
- icchā V7D, S1S, U1D(ac), P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- prāptum icchā KuS, U1D(pc)
- ≈ prayuktasya M2D
- yuktasya TML, M3D
- ≈ M2D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sukhasādhanasyāptaye TML, M3D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sādhanasya S1S
- prayatna C3D, P2D, V2D, KuS
- prayatnadveṣa L1D, P4D, U1D
- ekenā TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- api saṃbandhaḥ TML, M3D
- kartṛtvaṃ C3D, P2D, V2D
- kartṛkatvāt TML, M3D
- jñānenechādīnāṃ My2D
- jñānecchāpravṛttīnāṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- samāśrayatvaṃ TML, M3D
- samānāśrayatvaṃ ca U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. S1S
- atra tu TML, M3D
- talliṅgatvād iti talliṅgatvād S1S
- liṅgād TML, M3D, M2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vāyavīyānāṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- † M2D
- om. My2D
- śarīre KuS
- śarīrasya V7D
- † S1S
- iti bruvataḥ TML, M3D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- karaṇasyārambhanivṛtti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D(pc)
- kāraṇasyārambhanivṛtti V2D(ac)
- caitanyam iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS, M2D
- ubhayaṃ KuS
- vāyavīyānāṃ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- icchādveṣajñānair V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- anyārthas S1S
- rāga M2D
- tu C3D
- om. P2D
- trasatsthāvaraśarīreṣu L1D, V2D
- trasa〈tsu 〉sthāvaraśarīreṣu U1D
- tatrasthaḥ pareṣu TML, M3D
- sa sthāvaraśarīreṣu C3D, P2D
- liṅga TML, M3D, V7D
- viśeṣa ārambhaḥ J1D, J2D
- om. C3D, P2D, V2D
- icchā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- pārthivāpyeṣv KuS
- artheṣu V7D, KuS, S1S
- yoḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. J1D, J2D
- kumbhādiṣv iti ^^ kumbhādiṣv S1S
- anupapatter TML, M3D, M2D
- kumbhādi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- liṅga TML, M3D, V7D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- sikatādīnām M2D
- dveṣaprayatna U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. U1D
- niyameti niyamāniyamau S1S
- ca V7D, S1S
- om. M2D
- ārambha TML, M3D
- om. S1S
- nivṛttiniyamopapattiḥ TML, M3D
- tu jñānād C3D, P2D, KuS
- ≈ taj jñātvā TML, M3D
- abhūtānām L1D
- jñātānām TML, M3D
- pravṛtti My2D
- tasya niyamaḥ syāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ’sya niyamaḥ syāt M2D
- guṇāntara J1D, J2D
- om. KuS
- kasmāt TML, M3D
- iti siddham V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ekaśarīra iti ekaśarīre S1S
- tu U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. M2D
- om. KuS
- jñātṛbhūta TML, M3D
- prāptam iti M2D
- om. U1D
- pramāṇaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- mānaṃ M2D
- nānāśarīreṣu V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nānāśarīrāntareṣu S1S
- om. M2D
- om. TML, M3D, My2D
- ādiguṇa S1S
- vyavasthānād anumānaṃ TML, M3D
- cānyānya P4D, C3D, P2D
- so ’py S1S
- lakṣaṇeṣu ca M2D
- om. L1D, U1D
- bhū U1D
- nimitta L1D, U1D
- anyatrāpi trasat TML, M3D, L1D, M2D, U1D, V2D
- anyatrāpi ca trasa KuS
- anyatrāpi sa C3D
- liṅga TML, M3D, My2D
- om. V2D
- samāśrayaḥ V7D
- puruṣārthasādhanāya P2D
- puruṣārādhanāya U1D
- nityatve KuS, M2D(ac)
- kṛto veditavyaḥ TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kṛto bhavatīti veditavyaṃ My2D
- om. My2D
- mātraṃ hi TML, M3D
- ca pravṛtti C3D, KuS
- om. S1S
- om. V7D, KuS, U1D(ac), P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ākhyāte U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- tathā TML, M3D
- dṛśyate TML, M3D
- om. S1S
- om. S1S
- tūdāharaṇamātram V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- yathokteti yathoktahetutvāt S1S
- svakṛtābhyāgamanāc V7D, S1S
- akṛtābhyāgamāc U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D(²pc)
- 〈prayatna〉² U1D
- ātmano V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- tataḥ prabhṛti My2D
- om. TML, M3D
- yathoktavat gṛhyate TML, M3D
- paratantrāṇi hi TML, M3D
- svakṛtābhyāgamanāc S1S
- akṛtābhyāgamāc U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D(²pc)
- taiḥ kṛtaṃ M2D
- puruṣeṇa bhujyata KuS, S1S, C3D, My2D
- acaitanyena TML, M3D
- acaitanye punas S1S
- upapadyata iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pariśeṣāc ceti pariśeṣād S1S
- ātma U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- prakaraṇam TML, M3D, M2D
- niṣedhe P4D
- chiṣyamāṇe TML, M3D
- KuS, M2D, My2D, U1D(ac)
- jñānapratiṣedhe J1D, J2D
- caitanyapratiṣedhe M2D
- dravyāntaraṃ anyaṃ TML, M3D, M2D
- śiṣyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- tad M2D
- hi jñāyata KuS, S1S, C3D, P2D, V2D, M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- grahaṇam S1S
- om. M2D(pc)
- † M2D(ac)
- sthāpanādijñānārthaṃ U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D(pc)
- † M2D(ac), S1S
- athopapatteś S1S
- om. KuS
- idam S1S
- ātmā yasmād ekasmin V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ≈ātmā yad ekasmin My2D(²pc)
- kāya U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- devasyopapadyate V7D
- deveṣūtpadyate J1D, J2D, My2D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- kṛtvā M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- S1S
- sā sati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. TML, M3D
- bandhocchedaś M2D
- muktir V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V2D(ac)
- santāna U1D
- mātratve M2D
- mātreṣu tv eka TML, M3D
- sattvānupapattiḥ M2D
- dhāvati My2D
- kva TML, M3D
- bandhād TML, M3D
- mucyata V7D, S1S
- santāna S1S
- mātratve M2D
- om. S1S
- bhedāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- om. M2D
- apariniṣṭhitaṃ ca TML, M3D, M2D, My2D, V7D, U1D, L1D
- apariniṣṭhaṃ ca KuS
- tat smaraṇābhāvāt V7D, S1S
- tataḥ smaraṇābhāvāt U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- jñānasya V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ahaṃ My2D
- arthaṃ jñeyam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pūrvaṃ jñātaṃ TML, M3D, M2D
- tam L1D, U1D
- arthaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- yac S1S
- om. TML, M3D
- om. S1S
- eva ca M2D
- bhāvāt M2D
- etasya sva M2D
- ātma U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- ayaṃ tu TML, M3D
- viśeṣeṇaitenānekena TML, M3D
- jñānena V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- cāsya trikālaviṣayaṃ jñānaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cāsya trikālaviṣayaṃ My2D(²pc)
- om. TML, M3D
- om. C3D
- praṇidhāneti praṇidhāna S1S
- nibandhanābhyāsa TML, M3D, S1S
- liṅgacintanaṃ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- vārtha V7D, S1S, U1D, P4D, L1D
- cārtha C3D, P2D, V2D, KuS
- om. M2D
- nibandhanaṃ TML, M3D
- hy TML, M3D
- anyonyaṃ TML, M3D
- ānupūrvyeṇetarathā V7D, KuS, S1S, U1D, L1D, V2D, M2D, My2D
- ānupūrvyetarathā P4D, C3D, P2D
- bhavanti M2D
- dhāraṇaśāstrakṛtā M2D, U1D
- dhāraṇāśāstrato TML, M3D
- om. L1D, U1D
- smartavyārtha S1S
- upaniḥkṣepo U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- upakṣepo V7D
- prakṣepo S1S
- nibandhanam TML, M3D
- jñānānām abhyāvṛttiḥ P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- janita TML, M3D
- śabdenocyata iti My2D(ac), S1S
- sa ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. TML, M3D
- samānaḥ smṛtihetur My2D
- smṛtihetuḥ samāna V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- samavāyi virodhi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- veti P4D
- ca TML, M3D, My2D
- tadyathā dhūmo J1D, J2D
- yathā dhūmo M2D
- saṃyogī yathā dhūmo V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- gor viṣāṇam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pāṇiḥ pādasyeti J1D, J2D
- parṇaḥ pādapasya TML, M3D
- sparśasya, abhūtaṃ bhūtasyeti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sparśasyābhūtaṃ bhūtasya ceti My2D
- ca My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vastv TML, M3D
- paśvādy S1S
- gataṃ U1D
- so ’rthasya TML, M3D
- om. S1S
- darbhāṇāṃ TML, M3D
- sādṛśyāt tu J1D, J2D
- pratirūpaṃ My2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D
- saṃsmarati U1D, P4D, L1D, P2D, V2D
- antevāsinā yuktaṃ L1D
- guruṃ smarati U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- viprayujyate V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tad V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- viprayoga V7D, S1S
- kāryatvāt J1D, J2D
- kāryāt kartrantaradarśanāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- kāryāt kartuḥ M2D
- anyataraṃ smarati J1D, J2D
- ≈ utpāditas tam atiśayadarśanāt smarati M2D
- yato yena KuS
- āptavyaṃ vā KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, M2D, My2D(ac)
- om. TML, M3D
- abhīṣṭaṃ My2D
- om. My2D(²pc)
- † My2D(ac)
- tam abhīkṣṇaṃ J1D, J2D, M2D
- bibheti taṃ smarati J1D, J2D
- yenārthena TML, M3D
- bhojanenācchādanena V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. My2D
- om. M2D
- vādhīta M2D, P4D
- jātitaḥ TML, M3D
- śrutāvadhāraṇam V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ≈śrutasmaraṇam My2D
- śrutaṃ dhārayāmi TML, M3D
- om. S1S
- anubhūtaṃ My2D
- duḥkha TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- sādhanaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- TML, M3D
- smaraṇaṃ TML, M3D
- smarati V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- nidarśanaṃ TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- hetūnāṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- na parisaṃkhyā TML, M3D
- aparisaṃkhyānam V7D
- aparisaṃkhyānād My2D
- aparisaṅkhyeyatvād S1S
- om. My2D
- kālāntarāvasthānāc U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- ca nityānāṃ U1D
- nityānāṃ L1D(ac)
- āho V2D
- kālāntarasthāyinī U1D
- kathaṃ KuS
- tasmāt M2D
- karmeti karmānavasthāyi S1S
- kṣiprasyeṣor P4D
- niyatatvāc ca TML, M3D
- niyamāc ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- santānabuddhisantānopapattir L1D, M2D, U1D(ac)
- avyava L1D, U1D
- hita U1D
- om. My2D
- gṛhyamāṇena KuS
- om. V7D
- avyavadhānāt P4D, L1D, P2D
- tena vyavahite V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- grāhya TML, M3D
- om. L1D, U1D
- avatiṣṭheta My2D
- ca liṅgam TML, M3D
- avasthāne V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- anavasthāne TML, M3D
- atha TML, M3D, M2D
- yaś ca P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. M2D
- viṣaya V7D
- ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- ≈ nedaṃ liṅgaṃ TML, M3D
- ≈ tac ca na M2D
- na smṛtihetur S1S
- buddhir iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cet tan na TML, M3D
- ced V7D, KuS, S1S, U1D, L1D, My2D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D
- † M2D
- avasthānāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- vyavasthānāt TML, M3D
- pratyakṣatve TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- smṛter anupapattir iti M2D
- avyakteti avyakta S1S
- anavasthāyitvād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- rūpādyavyakta U1D
- yad M2D
- rūpa U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- rūpeṇa M2D
- vyaktaṃ TML, M3D, V2D
- dravyādīnāṃ S1S
- om. M2D
- etad iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- tad iti TML, M3D
- hetūpādānād iti hetūpādānāt S1S
- notpannāpavargiṇī TML, M3D
- evābhyanujñāyate P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- etad abhyanujñāyate TML, M3D
- ekadābhyanujñāyate M2D
- ekatrābhyanujñāyate L1D, U1D
- ekadhābhyanujñāyate S1S
- † V7D
- yatrāvyakta TML, M3D, M2D, V2D
- grahaṇe V2D
- vikalpāt tu S1S
- buddhihetu V2D
- om. M2D
- avyaktaṃ kvacid vyaktaṃ grahaṇam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vyaktaṃ kvacid avyaktaṃ grahaṇam S1S
- avyaktaṃ grahaṇam KuS
- om. V7D
- ity ayaṃ M2D, My2D
- yatrāvasthito U1D
- tatrāvyakta TML, M3D, M2D
- tatra vyaktaṃ U1D
- yatra vyavasthitaḥ TML, M3D
- yatrānavasthitas U1D
- tatrāvyaktaṃ U1D
- tatra vyakta TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- na tad M2D
- anavasthānāvasthānābhyām TML, M3D
- arthagrahaṇamātraṃ TML, M3D
- om. L1D, U1D
- mātreṇa TML, M3D
- avyakta TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- grahaṇam ity ucyate TML, M3D
- viśeṣāntare buddhyantarānupapattir J1D, J2D
- om. S1S
- viśeṣa TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vyakta TML, M3D, My2D
- viśeṣe ’gṛhyamāṇe V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- avyakta TML, M3D
- grahaṇam iti My2D
- TML, M3D, KuS
- vyaktaṃ grahaṇaṃ J1D, J2D
- agrahaṇaṃ My2D
- om. My2D
- om. My2D
- nimittāṃtarābhāvāt na My2D
- nimittābhāvāt P4D
- avasthānād P4D
- viṣayamati TML, M3D
- niyatatvāc ca U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. TML, M3D
- om. KuS
- vyaktam eva My2D
- avyaktaṃ KuS
- avyaktaṃ V7D, S1S, M2D
- deśitaṃ V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. S1S
- kvacid V7D, S1S, TML, M3D
- ca My2D(²pc)
- tattadbhāvābhāvābhyāṃ M2D
- om. P4D
- viśiṣṭāś TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- viṣayā U1D
- viṣayatā L1D
- om. TML, M3D
- ubhayathā M2D
- yadi dharmiṇi P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. TML, M3D
- vyakta My2D
- om. S1S
- graha L1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- † M2D
- avyakta TML, M3D, My2D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- evaṃ dharmiṇam abhipretya KuS, S1S, C3D, P2D, V2D(²pc)
- om. L1D
- evaṃ dharmiṇam abhipretya evaṃ L1D, U1D, V7D
- vyaktāvyaktayor V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. L1D, U1D
- vedam P4D, C3D, P2D, KuS
- avyakta TML, M3D
- cānavasthāyitvād TML, M3D, M2D, S1S, V2D
- upapadyata iti TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- upapatter M2D
- na pradīpārcir iti na pradīpārciḥ S1S
- ≈ na dīpārciḥ M2D
- pradīpārciḥ TML, M3D, My2D, U1D
- grahaṇaṃ buddhir boddhavyasya V2D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- buddheḥ svaṃ TML, M3D
- om. S1S
- grahaṇaṃ vyaktaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pratipattavyam iti My2D
- om. M2D
- dīpārciḥ M2D
- grāhyānavasthānaṃ grāhakānavasthānaṃ My2D(ac)
- ≈ grāhyāṇām anavasthānaṃ grahaṇānavasthānaṃ M2D
- grahaṇānavasthānaṃ grāhyānavasthānaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- pratyarthaṃ M2D
- pradīpārcīṃṣi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ca M2D
- ≈ vyaktaṃ grahaṇaṃ pradīpārciṣām My2D
- pradīpārciṣāṃ vyaktaṃ grahaṇam J1D, J2D
- om. M2D
- asati cābhāvād iti TML, M3D, My2D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- asati cābhāvād iti kutaḥ saṃśayaḥ V7D, S1S
- iti asyottaraṃ M2D
- dravya iti || dravye S1S
- guṇo ’psu U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- upalakṣyate S1S
- tad upalabhyate TML, M3D
- ataś cetanāyāṃ TML, M3D
- cetanāyāṃ V7D, S1S, V2D
- tenāyaṃ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS, My2D(ac)
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- athavā S1S
- yāvad iti yāvac charīra S1S
- yāvaddravya M2D
- na kadācid J1D, J2D, M2D
- hīnaṃ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D
- yathauṣṇya TML, M3D
- cetanā M2D
- saṃskāreti saṃskāravad iti cet S1S
- vidha L1D, U1D
- atyantā U1D
- saṃskārānupapattir V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vidha L1D, U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cetanāyāṃ M2D
- asamādhiḥ S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- ubhayasthaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- vāsaṃbaddhaṃ J1D, J2D(ac)
- ca nāsti kasmāt TML, M3D
- vā tan na kasmāt V7D, S1S, My2D, V2D
- vā tan na U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- vā na tāvat śarīrasthaṃ kasmān M2D
- niyameti niyama S1S
- om. M2D, S1S, V2D
- cetanotpadyate TML, M3D
- om. V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, My2D
- kadācic ca J1D, J2D
- niyame V2D
- atra na niyama P2D
- nāstīti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, V2D, My2D
- asti P2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, C3D, L1D
- śarīre TML, M3D
- śarīrasyaiva M2D
- om. M2D, S1S, V2D
- cetanotpadyate TML, M3D
- om. V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, My2D
- atrāpi My2D
- atra TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- niyamahetur nāsti TML, M3D
- na niyamahetur astīti U1D, P4D, C3D, L1D, V2D, KuS
- nirhetukatve M2D
- anyatra vṛttitve TML, M3D
- ubhayasya nimittatve P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- ubhayasthanimittatve My2D
- ubhayatas tannimittatve L1D, U1D
- om. TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- jātīye ca V7D, S1S, L1D, U1D
- jātīye vā M2D
- jātīya TML, M3D
- śarīra eva cotpadyate V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- śarīre cotpadyata TML, M3D
- atra TML, M3D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- niyame P4D, S1S
- yadi TML, M3D
- manyate S1S
- neti na S1S
- nātyanta U1D, P4D, L1D, P2D, M2D
- rūpoparamo ’sti My2D
- śyāmādirūpa TML, M3D
- śyāme rūpe P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- syāt M2D
- nivṛttau TML, M3D
- pākadravya TML, M3D
- om. S1S
- rakta V7D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- rūpāntaram S1S
- om. My2D
- upapadyate C3D, P2D, V2D
- anyathāpi TML, M3D
- om. M2D
- pratidvandvīti pratidvandvi S1S
- jānām apratiṣedhāt TML, M3D
- jaguṇotpattir TML, M3D
- avasthānasyāgrahaṇāt TML, M3D, My2D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- anavasthānasya grahaṇāt M2D
- ca U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- śarīra TML, M3D, L1D, M2D, U1D
- yenānumīyetānena TML, M3D, M2D
- yenānumīyata etena V7D, S1S
- yenānumīyate tena L1D, U1D
- yenānumīyeta tena P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- apratiṣedhāc TML, M3D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- vartate KuS(ac), S1S, M2D
- guṇaś cetaneti U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D, My2D
- śarīreti śarīravyāpitvāt S1S
- śarīravyāpitvāt P4D
- om. V7D
- vyāptā iti P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- anupapattiś V2D
- śarīrāvayavāś V7D, S1S, P4D
- cetanā TML, M3D, KuS(ac)
- cetanā TML, M3D, S1S
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- tan na bhavati TML, M3D
- om. U1D
- iti sā C3D, P2D(pc), KuS
- neti na S1S
- anupapatteḥ S1S
- keśe P4D
- nakhādiṣu V7D, KuS, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- anupapannaṃ cetanāyāḥ J1D, J2D
- tvag iti tvakparyantatvāc S1S
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- śarīrasya TML, M3D
- paryantaṃ TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- jīvamanaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- jīvataḥ TML, M3D
- saṃtaty M2D
- bhūtaṃ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- keśanakhādiṣu M2D
- śarīropabandhaḥ My2D
- śarīreti śarīra S1S
- sa dvividhaḥ TML, M3D
- dvividhaś ca C3D
- om. TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- apratyakṣaś U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S
- grāhyaś ca rūpādiḥ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pratyakṣā My2D(ac)
- svasaṃvedyatvāt TML, M3D
- na bāhyendriya TML, M3D
- neti na S1S
- rūpādibhir V7D
- † KuS, S1S
- śarīraguṇatvaṃ na V7D, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D(²pc)
- † KuS, S1S
- syād iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ca tan My2D
- pratiṣedhe TML, M3D
- jñāpanārtham C3D
- parīkṣyamāṇe L1D
- tattvaṃ niścitataraṃ M2D, My2D
- niścitaṃ tattvaṃ TML, M3D
- bhavati V7D
- buddhir indriyāṇi ca parīkṣitāni S1S
- om. TML, M3D
- tat kiṃ C3D
- sarvaśarīram V7D, KuS, S1S
- ekam anekam iti vicāraḥ TML, M3D
- anekam ekaṃ veti S1S
- ≈ ekam anekaṃ veti vicāre V7D
- jñānāyaugapadyād iti || jñānāyaugapadyād S1S
- om. TML, M3D
- om. U1D, P4D, L1D, V2D
- om. My2D
- sāmarthyaṃ syāt TML, M3D
- om. P2D, S1S
- vai My2D
- om. TML, M3D
- indriyāṇāṃ TML, M3D
- jñānāyaugapadyam iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tal KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D
- indriyārtha My2D
- saṃyoga TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- viṣayeṣu V7D, KuS, S1S
- viṣaye U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- manaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- neti na S1S
- om. M2D
- vrajati M2D
- ≈ araṇyajīvaja P4D
- araṇyaṃ jānīte TML, M3D
- bibheti TML, M3D, U1D
- vyālāl TML, M3D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, TML, M3D, M2D, My2D
- om. M2D, My2D
- gantavya TML, M3D
- styāyanam L1D
- sthānam TML, M3D
- eva tāḥ U1D
- anekāḥ TML, M3D
- manaso V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, My2D
- alāteti alāta S1S
- cakravat TML, M3D
- alātasya TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- alātacakrasya M2D
- saṃbhramato C3D, P2D
- gṛhyate TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- cakravad U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bhavatīti U1D
- kriyāyāṃ M2D
- om. M2D
- bhavati U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- punar atra TML, M3D
- pratipatteḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. P4D, C3D, P2D, V2D
- tathā TML, M3D
- arthān vai M2D
- tenānumātavyaṃ TML, M3D
- tenādhunānumantavyam M2D
- om. TML, M3D
- om. TML, M3D, J1D(ac), V2D(ac), V7D
- kathaṃ vākya V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- kasmād vākya M2D
- varṇeṣu dhvanatsu M2D
- grahaṇaṃ V7D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- sa pratisaṃdhatte KuS, L1D, U1D
- vyavasāya TML, M3D
- vyavasāyena V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- smṛtyā TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- smṛtyā ca My2D
- samūhe V7D
- vyavaharati TML, M3D
- 〈tat〉²saṃbaddhāṃś V2D
- cāsau U1D
- om. My2D
- vināśitvāt My2D
- ≈ gṛhyaḥ P2D
- anyatrāpi M2D
- atantraṃ KuS
- muktasaṃśayaṃ C3D, P2D
- yuktiḥ saṃśayād U1D
- yathā TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, C3D, L1D, V2D
- manaso L1D, My2D, U1D
- numīyata iti TML, M3D
- om. S1S
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D(pc)
- yathokteti yathokta S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ’yaugapadyāt M2D
- manaso mahattve J1D, J2D
- sarvendriyaiḥ M2D
- sarvatraiva My2D
- viṣaye L1D, U1D, V7D
- TML, M3D
- sva M2D
- ādayo guṇā J1D(²pc)
- J2D, M2D
- viṣayopabhogāḥ TML, M3D, L1D, U1D
- īpsitābhyāgamaś TML, M3D
- īpsitaprāptiś M2D
- om. TML, M3D
- ≈ khalu viṣaye J1D, J2D
- puruṣasya TML, M3D
- āho V7D, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D
- athavā U1D
- pūrveti pūrva S1S
- karma M2D
- phalānusandhānāt TML, M3D
- om. V7D
- pūrvaṃ P2D
- śarīrair yā V2D
- śarīreṇa L1D, U1D
- śarīre TML, M3D
- pūrvaṃ L1D
- kṛtaṃ karmoktam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D(²pc)
- janmani vṛttau dharmādharmau TML, M3D
- janitau dharmādharmau karmoktaṃ V7D, S1S, My2D(ac)
- ≈ M2D
- U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. V7D, S1S, TML, M3D, M2D
- tasyātma TML, M3D, M2D
- tenāvasthitau TML, M3D
- tena U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- tasya śarīrasyotpattiḥ L1D, My2D(²pc), U1D
- tantrebhya iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- adhiṣṭhito S1S
- ātmāyam P4D, C3D, L1D, P2D, KuS, M2D
- abhimanyamāno S1S
- manyamāno L1D, U1D, V7D
- yatrābhiyukto V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- tṛṣṇāyā V2D(ac)
- tṛṣṇayā pariplute TML, M3D
- ≈ saṃskārāv arjayati My2D(pc)
- sahite patite TML, M3D
- sahitena L1D, M2D, U1D
- tasmin M2D
- śarīrāntaraṃ niṣpādyate V7D, S1S, L1D, U1D
- ≈ śarīram uttaraṃ niṣpādyate M2D
- uttaraṃ niṣpādyate KuS
- uttaraṃ niṣpadyate P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- ’nyaṃ niṣpadyate TML, M3D
- om. V7D
- tasya U1D
- śarīrasya M2D
- om. L1D, S1S, U1D
- upapādyata P4D
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- srak U1D
- tathānumātavyaṃ C3D, P2D, KuS
- samartham utpadyate M2D
- saṃbandham V7D
- bhūtebhya iti bhūtebhyo S1S
- om. V2D
- om. V7D
- pāṣāṇaśarkarā V7D, S1S, L1D, U1D
- pāṣāṇa V2D
- neti na S1S
- nimittāt L1D
- śarkarā TML, M3D
- śarkarāpāṣāṇagairikāñjana P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- śarkarāpāṣāṇāñjana L1D, S1S, U1D
- ≈ śarkarāgairikāñjana M2D
- † V7D
- om. S1S
- om. L1D, P4D, S1S
- om. TML, M3D
- upādānavat tad P4D, C3D, V2D, KuS, My2D
- utpādanavat tad P2D
- upādānam TML, M3D, L1D, U1D
- † V7D
- vānena P4D
- samānam iti S1S
- neti notpatti S1S
- ’yam My2D(ac)
- om. P4D, C3D, P2D, V2D
- nābīja U1D
- om. U1D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- sarva S1S
- om. KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, M2D, My2D
- garbhāśraye C3D, L1D, P2D
- tatheti tathāhārasya S1S
- bhukta TML, M3D, M2D, V2D
- mātṛ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- copapadyate M2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D(ac)
- P4D, C3D, P2D, KuS, M2D, My2D
- pāka TML, M3D
- V7D, S1S
- L1D, U1D, V2D
- mātraṃ L1D, U1D
- bījasya M2D
- yo TML, M3D
- saṃcayataś TML, M3D
- cārbudaḥ vā TML, M3D
- ca budbuda KuS, S1S
- peśī vā TML, M3D
- māṃsapeśī V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- kaṇḍarā M2D
- kalalakaṇḍara V7D, S1S, P4D, L1D, P2D, V2D, My2D
- kalalakaṇḍarā KuS
- kalalakaḍara C3D
- kalalakaṇḍula U1D
- TML, M3D
- pāṇipādādinā ca KuS, L1D, U1D
- bhedena U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- vyūhyete TML, M3D
- vyūhe KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D(pc)
- upanīyate V7D
- yāvat tat My2D
- cedam L1D, U1D
- kalpata V7D, S1S, L1D, M2D, My2D, U1D
- kalpyata P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- etat S1S
- nimittatvaṃ śarīrasya vijñāyata V7D, KuS, S1S, C3D, P2D, V2D, My2D(²pc)
- nimittatvam iti śarīrasya vijñāyata L1D, U1D
- nimittaṃ śarīrasya vijñāyata My2D(pc), P4D
- om. KuS
- prāptau ceti prāptau S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- saṃyogo TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- gṛhyate S1S
- sati ca V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- anupapanno U1D, P4D, P2D, V2D, KuS
- anupapanna L1D
- niyamābhāva iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- nirapekṣeṣu tu J1D, J2D
- aniyamaḥ U1D
- śarīrotpattīti śarīrotpatti S1S
- tatsaṃyoga M2D
- saṃyogotpatti KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- nimitte karma L1D
- nimitte karmāśaye U1D
- śuklāntānāṃ TML, M3D
- dhātūnāṃ ca P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- dhātūnāṃ V7D, S1S, L1D, M2D, U1D
- tvag L1D(ac), U1D
- śirā V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- kalalakaṇḍarāṇāṃ P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- kalalakaṇḍurānāṃ U1D
- śiśna S1S
- om. M2D
- conj.; bāhvantarāsthi TML, M3D, M2D
- bāhvantarāṇām J1D, J2D
- bāhūdarāṇāṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- ca sakthnāṃ S1S
- ma(tt)ānta U1D
- koṣṭhagānāṃ P4D, C3D, P2D, KuS
- om. V7D, S1S
- om. TML, M3D, V7D
- śaṅkha TML, M3D
- ≈ hṛdayāmāśayāpakvāśayādhaḥ L1D
- hṛdāmāśayapakvāśayādhaḥ My2D
- hṛdayānām āmāśayapakvāśayādhaḥ TML, M3D, KuS, P4D
- srotasāṃ TML, M3D
- V7D, KuS, S1S
- My2D, P2D, V2D
- saṃpādanīyena V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- sanniveśaviśeṣeṇa M2D
- vyūhanam V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D
- vyūhitam L1D, My2D
- vyūhitum U1D
- nirapekṣair eva U1D
- śarīrotpattir iti TML, M3D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- saṃbaddhaṃ TML, M3D
- samānaiḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- utpāditaṃ śarīraṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- saṃvi〈tti〉²sādhanaṃ U1D
- om. TML, M3D, M2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. My2D
- vipacyamāno V7D, S1S, M2D, My2D
- paripacyamāno U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- karmayogo V7D, S1S
- karmāśayayogo L1D, U1D
- tasyopabhogāyatanaṃ M2D
- tasyopabhogāyatana My2D
- utpādyate M2D
- eva V7D, S1S, L1D, M2D, U1D
- saṃyogotpatti My2D
- vyavasthāpanaṃ My2D
- vyavasthāṃ TML, M3D, M2D
- pracakṣata TML, M3D
- pracayasaṃsarga L1D, U1D
- om. J1D, J2D
- eteneti etenāniyamaḥ S1S
- so U1D
- nimittaḥ M2D
- nimitta L1D, U1D
- ma[nye]〈te〉 U1D
- niyama M2D, U1D(pc)
- ity ucyate U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- yoga M2D
- saṃyogotpatti U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- etena TML, M3D
- anenāniyamaḥ V7D, S1S, P2D
- kas tāvad ayaṃ niyamaḥ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- aniyamaḥ TML, M3D
- om. U1D, P4D, L1D, V2D
- anyasyānyathety KuS
- niyamo TML, M3D, M2D
- dṛṣṭāpi TML, M3D
- uccābhijano V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- nikṛṣṭābhijana U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- nīcābhijana V7D, S1S, M2D, My2D
- vyākulam S1S
- L1D, U1D
- guhyaś S1S
- tu bhedo ’parisaṃkhyeyaḥ guhyaś cāparimeyo bhedaḥ V7D
- ca bhedo ’parimeyaḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- cāparimeyo bhedaḥ S1S
- om. V7D
- utpadyate L1D, U1D
- tu My2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- niyater M2D
- gatasya ca J1D, J2D, M2D
- om. KuS, S1S
- prasajyeta P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, M2D
- bhūta C3D(pc), P2D, V2D
- tasmāt karma KuS, My2D
- upapanna iti upapannaś S1S
- nimitta TML, M3D, C3D, V2D
- saṃsarge TML, M3D
- saṃyoge S1S
- utpannaḥ L1D, U1D
- prakṣīṇa TML, M3D, KuS
- saṃkṣīṇe M2D
- hetukarma TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- em.; vāṅmanobhiḥ TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- manovāgbuddhibhiḥ J1D, J2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- pūrvopacayasya KuS
- pūrvotpannasya My2D
- prasava U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- śarīre punaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- śarīrāṃtarānutpattir L1D
- śarīrāntarānupapatter P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- śarīrānupapatter TML, M3D
- saṃsarge TML, M3D
- viyogānupapattir iti TML, M3D, M2D, My2D(²pc), V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- punar iti punas S1S
- adṛṣṭa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- om. M2D
- ca M2D
- viṣayaś U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- ca anānātvaṃ S1S
- cātmānātmanos TML, M3D, L1D, U1D, V7D
- cātmanas S1S
- arthaḥ TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- saṃsargaḥ TML, M3D
- om. V7D, S1S
- na śarīrāntaram utpādayantīty V7D, S1S, My2D
- na śarīram utpādayantīty C3D, P2D, KuS
- na śarīram upapādayantīty L1D
- om. P4D
- om. U1D, V2D
- tatas tatprasaṃyogo M2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D
- prasajyata iti V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- yānutpanne L1D, U1D
- darśanānupapattiḥ M2D
- darśanānupapattir M2D
- kvacid P4D, C3D, L1D, P2D, KuS
- śarīrotpattiprasaṅga iti TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. U1D
- caritārthāni vai M2D
- darśanāvasānān L1D, P2D, KuS
- evaṃ S1S
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tad M2D
- ucyate TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. KuS
- bhūtānāṃ U1D, P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- om. V7D, S1S, L1D, M2D
- om. My2D, P4D
- darśanasyākaraṇān TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nirarthaka U1D
- punaḥ śarīrāraṃbho TML, M3D
- śarīrārambhaḥ punaḥ punar U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(ac)
- bhūtasṛṣṭau P4D, C3D, P2D, V2D, KuS, My2D
- dṛśyadarśanārthā J1D, J2D
- yuktā yuktā U1D(²pc), P4D, C3D, P2D, V2D, KuS
- asmākaṃ TML, M3D
- nimitta M2D
- sarge TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- vipākaḥ P2D
- pratisaṃvedanaṃ TML, M3D
- tu My2D, P4D
- om. U1D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS
- om. TML, M3D
- adṛṣṭaṃ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- nāmāyam aṇūnāṃ M2D
- utpādayanti TML, M3D, M2D
- ≈ tatra U1D
- svena My2D
- guṇair nādṛṣṭena TML, M3D
- prerite KuS, U1D
- samanaska My2D
- draṣṭr TML, M3D
- bhavati V7D, S1S, L1D(ac)
- om. J1D, J2D, My2D
- om. TML, M3D
- tu punas V7D, S1S
- apavarge ’pi TML, M3D
- śarīrotpattiḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- guṇasyādṛṣṭasyānucchedād S1S
- ≈ guṇasyānucchedyatvād My2D(ac)
- mana iti manaḥ S1S
- ≈ na manaḥ TML, M3D
- om. My2D
- saṃyogānucchedaḥ U1D, C3D, L1D, V2D
- saṃyogādyuchedo L1D, U1D
- tac ca C3D, P2D, V2D
- om. TML, M3D
- karmāntarād U1D
- apekṣyamāṇād TML, M3D
- vipacyamānād V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V7D
- jīva My2D
- om. KuS, S1S, TML, M3D, M2D, My2D
- adṛṣṭaṃ P4D, C3D, P2D(ac), KuS
- om. TML, M3D
- jīva My2D
- prayāṇayor KuS
- prayāṇa TML, M3D
- naitad U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nityatveti || nityatva S1S
- karmāśayakṣaye tu M2D
- prayāṇaṃ V2D(ac)
- karmāśayāc L1D, U1D
- om. M2D, P2D
- nirapekṣāt V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- [prayā]〈prāya〉ṇam V2D
- prāyaṇānupapatteḥ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, TML, M3D, My2D
- om. L1D, U1D
- vidmaḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- brūmaḥ iti M2D
- tu V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. C3D
- aṇv iti aṇu S1S
- śyāmatānityatvavad etat U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(²pc)
- yathāṇoḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- śyāmatā nityāgni V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- saṃyoga My2D
- pratividdhā C3D, P2D, KuS(²pc)
- pratiṣedhān M2D
- pratibaddhā L1D, U1D
- om. KuS(ac), S1S, TML, M3D
- utpadyata iti M2D
- neti nākṛtābhyāgama S1S
- na syād atra TML, M3D
- ≈ abhyāgamo hi TML, M3D
- abhyāgamo ’bhyupapattir M2D
- tasyābhyāgamo ’bhyupapattir V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- pratipattavyaṃ My2D
- mantavyam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- mantavyaṃ syāt V7D, KuS, S1S
- om. TML, M3D
- kasmān TML, M3D
- na cāyaṃ TML, M3D, M2D
- na V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. TML, M3D
- pratyakṣaḥ TML, M3D
- nānumānaṃ KuS(ac), S1S, My2D
- om. M2D
- upapadyata iti M2D
- ucyata iti TML, M3D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- dṛṣṭāntasya sādhyasamatvam abhidhīyata U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- om. V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- bhoktuḥ TML, M3D
- puruṣasya bhoktuḥ M2D
- sukhaṃ TML, M3D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- āgacchatīti TML, M3D
- prasajyeta V7D, S1S, U1D, C3D, L1D, P2D
- pratyakṣānumāna C3D
- ≈ vedanīyaṃ yac ca khalu M2D
- om. M2D
- śarīriṇām iti KuS, S1S
- prakārakam L1D
- caivam KuS, S1S
- ādi M2D, S1S
- KuS, S1S, L1D, U1D
- hetur viśeṣaḥ TML, M3D, My2D, V7D, S1S, U1D
- hetuviśeṣaḥ P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, M2D
- punaḥ TML, M3D, M2D
- om. L1D, U1D, V7D
- duḥkhasaṃyoge KuS, S1S
- duḥkhayor hetau TML, M3D
- karma L1D, U1D
- tīvre KuS(ac), S1S
- saṃcayānāṃ P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- cotkarṣāpakarṣa V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- utkarṣāpakarṣa My2D
- vidhatābhāvāc C3D, P2D
- hetubhāva S1S
- adṛṣṭa KuS(ac), S1S
- om. M2D
- om. TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tathānumāna U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(pc)
- dṛṣṭaṃ hi V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, My2D
- om. V7D, KuS(ac), S1S
- cetanāvān TML, M3D, M2D, My2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- īpsus M2D
- āpti V7D, KuS(ac), S1S, U1D, L1D, V2D
- īpsan tad āpti V2D
- om. U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS, My2D
- sādhanāptaye V7D, S1S, TML, M3D
- tatsādhanāvāptaye M2D
- prayatate V7D, KuS(²pc), U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, M2D, My2D
- pravartate KuS(ac), S1S, TML, M3D
- om. TML, M3D, M2D
- viparīto na KuS, S1S
- † TML, M3D, M2D
- varjanāya KuS(ac), S1S
- prayatate V7D, KuS, S1S, My2D
- † TML, M3D, M2D
- sa ca L1D, U1D
- † TML, M3D, M2D
- parityajyate V7D, KuS, S1S, U1D, L1D
- tyajyate P4D, C3D, P2D, V2D
- † TML, M3D, M2D
- yatnam V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- tenāpi ca KuS
- vyavasthā P4D, C3D, P2D, M2D, My2D
- tad etad P4D, C3D, P2D, V2D, My2D
- saṃyoge KuS, S1S
- bhoge TML, M3D
- vyavasthitaṃ V7D, KuS(ac), S1S
- cāvyavasthitam U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D, KuS(²pc)
- om. V7D, KuS(ac), S1S
- svasaṃvedyāś cāpavargiṇaś KuS, V2D
- svasaṃvedyāpavargiṇaḥ V7D, S1S
- ≈ ca KuS
- om. V7D, S1S, L1D, U1D
- āptānām TML, M3D
- om. M2D
- nṛṇām M2D
- āptopadeśajātam M2D
- lakṣaṇā pravṛttiḥ parivarjanalakṣaṇā nivṛttiḥ V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- asyāṃ V7D, S1S
- duścaritaṃ vā TML, M3D, M2D, V7D, KuS, S1S, U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, V2D
- nimittaṃ M2D
- duḥkhopabhoga My2D
- duḥkhayoga TML, M3D, V7D, KuS, S1S, P4D, C3D, P2D, V2D
- duḥkhaprayoga L1D, U1D
- duḥkhaṃ M2D
- pāpiṣṭhānāṃ U1D, P4D, C3D, L1D, P2D, KuS(pc), My2D
- om. KuS
- duḥkhaprayoga L1D, U1D
- duḥkhabhoga TML, M3D
- duḥkhopabhoga My2D
- gṛhyate tvacā U1D(2pc)
- pūrvoktasya pramāṇasyānugrahakaṃ tarkam āha sūtrakāraḥ śarīreti J2D(2pc)
- prāṇibhūtam itivadan mṛtaśarīraṃ nivartayati | taddāhe pātakābhāvat J2D(2pc)
- nanu prāṇihiṃsākṛtam apūrvam adharmākhyaṃ cetanāśabdavācyaṃ bauddhair abhyupagatam evety āśaṃkya phalato ’bhāvaṃ darśayati | tatphaleneti J2D(2pc)
- ātmanaḥ J2D(2pc)
- prāmāṇikaṃ J2D(2pc)
- kāryaṃ U1D(2pc)
- kathaṃ tarhy upapadyate yadi kāraṇavibhāgān nāvatiṣṭhate M2D
- ≈ dhatte amum arthaṃ smarāmi smariṣyāmy asmārṣam asmṛtvāpy amum arthaṃ cirām asmṛtvā susmūrṣamāṇa smarāmīti TML, M3D
- ≈mano hi sarvaviṣayam iti J2D(ac)
- ≈ pare tv āhuḥ J2D(2pc)
- teṣāṃ dharmopalabdhiḥ J2D(2pc)
- garbhādhāneṣṭau J2D(2pc)
- sṛjāmi J1D
- aṃtakāleṣṭau J2D(2pc)
- 〈nānarūpaḥ〉 J1D
- 〈viśvarūpo nānār.arūpaḥ〉² J2D
- [balavatsajātīyagrahaṇakṛtam agrahaṇam abhibhavaḥ] U1D
- bhautikatvasiddhyarthaṃ prāpyakāritvaṃ sādhayati. aupodghātikī saṃgatiḥ pūrvaprakaraṇena saha. aprāpyagrahaṇe saṃnikarṣasya jñānajanakatvaṃ na syāt. tataḥ pratyakṣatānupapattiḥ. tadupapattyartham api prāpyakāritvaṃ sādhayati. evaṃ tenāpi prakaraṇena saha aupodghātikī saṃgatiḥ. M2D
- 〈paraḥ〉² J2D
- 〈uttaraṃ〉² J2D
- prativākyaṃ cārthabhedaḥ iti L1D, S1S
- prativākyaṃ vākyārthabhedaḥ KuS, U1D
- grahaṇam V7D
- 〈paraḥ〉² J2D
- 〈aṃdhakāre〉² J2D
- 〈uttaraṃ〉² J2D
- 〈karmmabhūtāni〉² J2D
- 〈apradhānaṃ〉² J2D
- 〈tarappratyayasya〉² J2D
- ≈ tasyopary uktebhyaḥ M2D
- 〈≈ tatś ca traikālyavyakter anityā buddhir iti || pā(kṣā)ṃtaraṃ〉² J2D
- 〈naiyatyaṃ bhinnaviṣayatvam iti yāvat | pratijñane ṃ[kī]gīkāre〉² J2D
- indriyāṇām C1E(vl)
- ≈ nāntaḥkaraṇam antaḥkaraṇasādhanaś cārthān ātmopalabhate iti yuktaṃ M2D(see NV 381, l. 14f.)
- 〈‥ ‥ ‥ ‥nā‥ ‥bhimāno nīlapītādivi‥ma(ḥ) ‥r.vādi(nāṃ) sa‥ta(ḥ) sa‥ (.ika)‥ sthira(sye)ty anu‥(bhivā)‥da‥ na punar nīlādidra(vyo pa)‥(n.na) nīlā(di)‥(d abhinnaṃ sphaṭikadravya)manaḥ (pra)‥ ‥(dī)tya‥(t.) ‥(bhinna)m ita‥ṃ‥ ‥(ka.ād.) ‥pi‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥‥ nīlādipratyayānām avasthita‥ktarūpadi‥ (.ā ba.ā.iś ca) na (‥ṃ na ‥tkapanamādanyanā)‥tapadṛ‥di(va)‥ ‥ ‥ ‥ (tāḥ) ‥ ‥ ‥ ‥ (||)‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥(ṃ) ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ (ta ta) ‥ ‥ ‥ nā ^ (nitiraḥ) ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ | ‥ ‥ (naḥ) ‥ ‥ (vi) ‥ (ma) ‥ (vi) ‥ ‥ ‥ ‥ (na) ‥ ‥ ‥ .(iti |)〉² J1D
- 〈yo yaṃ sphaṭike nānātvābhimāno nīlapītādivibhramaḥ sarvavādināṃ saṃmataḥ | sa spaṭikasya sthirasyety ayuktam iti boddhavyaṃ 〈|〉 na punar nīlādidravyopadhānena nīlādibh(e)dabhi+ + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +kavādināyisphaṭike nīlādipratyayānām avasthitaśuklarūpaviruddhāvabhāsitvena bhrāṃtatvābhyupagamādanyathā bhrāṃtapadasya vaiyarthyaṃ vyāvarttyābhāyāśa | taimirikasya caṃdradvayapratibhāse caṃdradvay(o s.) + + + + + + + + + + + + + + + + + + + + +bhramaṇanauyānasaṃkṣobhādyanāhitavibhrama.im avikalpakaṃ jñānaṃ pratyakṣam iti°〉² J2D
- 〈sarvāsu vyaktiṣu〉² J2D
- 〈na cānupalabhyamānaṃ śakyam abhyanujñātum iti (NV 3.2.12) yad uktaṃ | tat sutreṇākṣipati | kṣīravināśeti | yathā kṣīradadhnor ye vināśotpattī tayoḥ kāraṇam anupalabhyamānam ≈ aṅgīkriyate | tathā sphaṭike pīty arthaḥ〉² (NA 560, l. 7-8) J2D
- 〈(na vā). upalabhyamānaṃ śakya ‥ ‥ (nuśā) ‥ m iti yad uktaṃ | tan(mantre)ṇākriy. ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ti | + (śarī)rada ‥ (rth.) vināśotpattī tayoḥ kāraṇam anupalabhya(mā) ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ | (tathā) sphaṭi(ke) .īty a(rtha)ḥ〉²〈‥ (.u ktaṃ) ‥ ti kā ‥ (utpatti)vināśadarśanān nā .āṃ kāraṇā ‥ ‥ (naṃ) | sphaṭike tūtpattivināśānupalaṃbhān na tā(bhyāṃ) tatkāra(ṇānu) ‥ (n.) ‥ ‥ ‥ ‥ r.〉² 〈li(ṃ)ga (tarati)〉² 〈‥ (dra) ‥ ‥ (ka) + + na ‥ (yayānāṃ sa) ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥〉² J1D
- 〈pariharasūtraṃ | liṃgata iti〉² (NA 560, l. 11) J2D
- 〈yuktaṃ kṣīrādau utpattivināśadarśanāt tābhyāṃ kāraṇā | numānaṃ sphaṭike tūtpattivināśānupalaṃbhān na tābhyāṃ tatkāraṇānumānaṃ saṃbhavatīty arthaḥ〉² (cf. NA 560, l. 11-14) J2D
- 〈dravyajanakānām avayavānāṃ saṃyogaḥ saṃmūrcchaṇā〉² J2D
- cf. saṃyogaviśeṣamūrchanā V7D, S1S
- 〈āśaṃkate〉² J2D
- 〈uttaraṃ〉² J2D
- 〈na kevalaṃ vibhur ātmā sarveṃdriyaiḥ saṃpṛkta iti nyāyenātmaguṇatvapakṣe jñānayaugapadyaṃ tulyaṃ | kiṃ tu kramavatīnām api buddhīnāṃ vināśakāraṇānupalabdher avasthānaprasaṃgenāpi buddhiyaugapadyaṃ tulyaṃ prāpnotīti sutrārthaḥ〉² J1D
- 〈na kevalaṃ vibhur ātmā sarveṃdriyaiḥ saṃpṛkta iti nyāyenātmaguṇatvapakṣe yaugapadyaṃ tulyaṃ | kiṃ tu kramavatīnām api buddhīnāṃ vināśakāraṇānupalabdher avasthānaprasaṃgenāpi buddhiyaugapadyaṃ tulyaṃ prāpnotīti sutrārthaḥ〉² J2D
- 〈caśabdena〉 J1D, J2D(²pc)
- 〈‥ ‥ ‥ ‥ (ta .ā)tma ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ ‥ (dṛṣṭvā) ‥ da ‥ (sukhaṃ) manaḥ (pr.) ‥ (vi) ‥ (dy.ta) ‥ ‥ na (bhe.ādi) ‥〉² 〈‥ ‥ ‥ ‥ ‥ (raṇa) .i .i ‥ ‥ ‥ (.aṃ) ‥ ‥ ‥ ‥〉² J1D
- 〈dhāraṇaṃ〉² J2D
- 〈syād etat saṃskāravaṃtam ātmapradeśam adhyakṣeṇa dṛṣṭvā tadabhimukhaṃ manaḥ prerayiṣyaty ata āha | na cety ādi〉 J2D
- 〈icchātaḥ smaraṇam iti sūtrāvaya+ + + + + +〉² J2D
- 〈+ + + +yācaṣṭe ceti | jñātṛtvaṃ ceti〉² J2D
- 〈kas tarhi pratiṣedha ucyate pā+ + + + + + +〉² J2D
- 〈śaṃkate〉² My2D
- uttaram āha My2D(²pc)
- 〈sāmarthyam itthaṃbhūtam ity arthaḥ〉 J1D, J2D(²pc)
- 〈krama〉² J2D
- 〈ekadeśināṃ samādhipratiṣedham uṭṭaṃkayati〉 My2D
- 〈dūṣayati〉 My2D
- 〈tuḥ śaṃkānirākaraṇārthaḥ〉 My2D
- 〈aṃtaḥkaraṇasya〉² J2D
- 〈yo bhūtānāṃ cetanety āha sa bhūtacaitanikaḥ〉² J2D
- 〈dehavināśād anaṃtaraṃ〉² J2D
- 〈sūtraṃ smaraṇaṃ tv ātmano jñasvābhāvyāt〉 S1S
- kāryatvāt 〈karttuḥ pāṭhāṃ°〉² J2D
- 〈paraḥ〉² J2D
- 〈uttaraṃ〉² J2D
- 〈viśeṣe〉² J2D
- jīvaghanaḥ 〈jīvena vyāpteḥ sajīvo vayavīty arthaḥ〉 J1D, J2D
- śarīraguṇapratiṣedha M2D
- 〈ātmeṃdriyārthasannikarṣāḥ kāryakaraṇe sāpekṣāḥ saty anyeṣu kāryānutpādakatvāt ye kāraṇāṃtareṣu satsu kāryaṃ notpādayaṃti te kiṃcid apekṣaṃte yathā taṃtavaḥ saṃyogabhedān iti manaḥsiddhi(ḥ) | pratiśarīram eka(ṃ) mano niyamenāyugapatkriyāhetutve sati karaṇatvāc cakṣurvat iti manasa ekatvaṃ siddhiḥ | vipratipattiviṣayā buddhayaḥ paryāyeṇa bhavaṃti buddhitvāt dṛṣṭaśrutārthabuddhivat | varṇapadavākyabuddhivat | tadarthabuddhivad vā 〉² liṅgaṃ J1D, J2D
- viṣaya 〈nimitta〉² J1D
- 〈upārjjayati〉² J2D
- 〈śarīrasya〉² J2D
- 〈śarīrasya〉² J2D
- 〈saṃcārahetūnāṃ〉² J2D
- jaṃghā M2D
- 〈śarīrotpādasya〉² J2D
- 〈śarīraṃ karma〉 J1D
- 〈paraḥ〉² J2D
- 〈vyavasthitaguṇāṃtaranibaddhaṃ niḥprayatnasya cetanasya sukhādivyavasthānaṃ sukhādivyavasthānatvāt | saprayatnasya* sukhādivyavasthānavat〉 J1D, J2D(vl: *sayatnasya)
- 〈ato na buddhyādiguṇāṃtarasyādṛṣṭasya phalam etad iti bhāvaḥ〉 J1D, J2D
- vivicyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- buddhivedanā D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- tad C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃśayaḥ te C7^!(La)E
- te saṃśayaḥ V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anyena cānyasya vyapadeśaḥ C7E, D1E
- anyenānyasya vyapadeśaḥ C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anubhavatīti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anyenānyasya D1E
- yāvad C1E(vl), V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- cāspārkṣaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cakṣuṣā taṃ V2^!(2)E
- cemau C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- imau C1E
- na ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- caikārthasya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃgrahītā C1E, P1E, V3^!(Ka)E
- eka V2^!(2)E, V2^!(5)E
- ātmā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- svasva C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- svātmakartṛkau pratyayau pratisaṃhitau C1E, C7E, D1E, V3E
- svātmakartṛkau pratisaṃhitau pratyayau C5E
- svātmakartṛkau pratisaṃhitau P1E, V2E, V3^!(Kā)E
- indriyāntareṇa veti P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E
- paśyati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ghrāṇaṃ jighrati C1E(vl), C7^!(La)E, V2^!(2)E
- svasva D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cetanena C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl)
- bhāvaḥ sa C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, C5E, C7E, P1E, V3^!(Ka)E, V2^!(2)E, V2^!(4)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhavitum arhati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grāhyaṃ V3E(vl)
- om. D1E
- sthitim atīto D1E, C7E, P1E, V2E, V3E
- sthitito C1E, C5E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ca)E, V3^!(Ka)E
- apy ākhyeyaṃ C1E
- rasaṃ gandhaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gṛhītam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prativedī P1E, V2E, V3^!(Ka)E
- śeṣe ’pi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bodhyam C1E(vl)
- ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃśayān C5E, C7E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratisandadhāti pratisandhāya C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- sarva C7E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ca)E, V2E, V3E
- om. C7E, C1E, V2E, C5E, V3E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ṅa)E, P1^!(Ca)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jātagrahaṇīyam C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñeyāvyavasthānupadaṃ na śakyā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñeyāvyavasthā na śakyā C7^!(Pha)E
- caitanye sati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tad D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhavati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dehādivyatirikta D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kṛta C5E, C7E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃghātasyānyatvādhiṣṭhānatvāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tādhi V3E
- om. C1E, C5E, V2E
- ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tu C1E, P1E
- na syāt C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dehādisaṅghāta D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- arhati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhavati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niṣphalā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tv D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anupapanneti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- api tv C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- svaviṣayopa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- lakṣaṇo vā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śarīrasya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- svaviṣayopa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tadabhāvaḥ sātmakapradāhe ’pi tannityatvāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca C1E, P1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vā hiṃsā D1E
- vā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kartṛvadhād iti kāryāśrayo D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tatra C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasyādhiṣṭhānam āśrayaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’nyad iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nimittā hi C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃ C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- tam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na nityatvena ātmocchedaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl), V2^!(2)E
- pūrvaparayor C7E, V2E, V3E
- vijñānayor D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yam aham adrākṣaṃ tam evaitarhi paśyāmi yam ajñāsiṣam D1E
- tam evaitarhi paśyāmi yam ajñāsiṣam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- paśyāmi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dṛṣṭasyetareṇāpi D1E, C7E, C1E(vl), C5E, V3E, V2^!(2)E, V2^!(5)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñānāt D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ṅa)E, P1^!(Ca)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñānupa C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- astv C1E(vl), V2E(vl)
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- madhya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dīrghasyeva D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- coddhṛte D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avayavavināśe D1E
- dvitīyāvināśād C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- chinnāsūpa C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dravyasya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avayaviṣu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kāraṇāni vibhaktāni D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cakṣuṣaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sthāne C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhavatīti D1E
- atha ca V2E, V3E
- ghātāv anumīyete vibhinnāv iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gṛhyate tac caikatve virudhyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cābhinna D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- amla C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gṛhītatadrasa D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- gṛhīta C1E, P1E
- smarati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇatva C5E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇatve sati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- syād evaṃ sati D1E
- evaṃ sati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- upapadyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- caitanye tu D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- apratisaṃdhāne V3E
- darśanapratisaṃdhānāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cānupa C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣayam idam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E
- etasyā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- asminn C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mama jñānam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñāpakaṃ C1E, C5E, P1E, V3E
- khalu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ekasminn arthe D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kartṛkāṇi na nānākartṛkāṇi nākartṛkāṇi kiṃ tarhi ekakartṛkāṇi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- evārtha V3E(vl)
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ekam eko V3E(vl)
- abhidyamāno V3E(vl)
- nākartṛkaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kartṛkaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kiṃ tarhi ekakartṛka iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣayo C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- khyāyamāno C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- smartavyamātra C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣayaṃ vā D1E, C7E, C1E, C5E, V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- ajñāna V3E(vl)
- pratisaṃdhānavat D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñāsyāmi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- amum arthaṃ vijānāmi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- amum artham ajñāsiṣam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ajñātvādhyavasyaty ajñāsiṣam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mātre tu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- utpadya P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E
- sa nāsty D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- eko ’pi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cotpadyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na pratisandhānaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V2^!(2)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhavo yataḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhavāt V3E(vl)
- tasmān na D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- (- D1E
- śarīrendriyamanobuddhisaṃghātād avyatirikta D1E
- na śarīrendriyamanobuddhisaṃghātavyatirikta C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na śarīrendriyamanovyatirikta V2^!(2)E
- spṛśati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣayaṃ V2^!(2)E
- manaḥ V3E(vl), V2^!(2)E
- om. V2^!(2)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃjñābhyanujñāyate C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃjñāpy anujñāyate V3E(vl)
- mṛṣyate matisādhanaṃ tv D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- matisādhanasaṃjñā mṛṣyate tv V2E(vl)
- abhyanujñāyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vilopaprasaṅgaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- rūpādiviṣaya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vilopaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- viṣayalopaḥ V2E
- viṣayalopa iti V2^!(2)E
- niyamo D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, P1E
- padyāmaha iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karaṇāntarasadbhāvaḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- evaṃ cakṣurghrāṇābhyāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śeṣeṣv api D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karaṇaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl)
- tasyendriyam indriyaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- utpadyanta iti D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- saṃbhavāt iti tad D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- iti kutaḥ saṃśayaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātma V2^!(2)E
- sadbhāve D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śayāni C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vṛtter D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātmasad D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhāve C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E
- prāg dehabhedād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dehabhedād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kutaḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nānyathā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dehabhedād D1E
- śarīrabhedād C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E
- prabodhasaṃmīlanaṃ C1E, C7^!(Jhā)E, P1^!(Ka)E, P1^!(Kha)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Gha)E, P1^!(Ca)E, V3E
- om. V3E(vl), V2^!(2)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pattir vikāra D1E
- sādhana C1E
- na ca C5E
- baddhārthakam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl)
- om. P1E
- seyaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- padmādi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- dṛṣṭāntena na D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nivartate D1E, C7E, C1E, C5E, V3E
- nivartate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kriyājātau C5E, C7E, D1E, P1E
- kriyājātaś C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Kha)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Gha)E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E
- kriyājātāś C7^!(Jhā)E
- om. V3^!(Ka)E
- vibhāgasaṃyogau C1E(vl), C5E, D1E, P1E
- vibhāgaḥ saṃyogaḥ V3E
- vibhāgaḥ saṃyoga C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Kha)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Gha)E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3^!(Kā)E
- saṃyogavibhāgāḥ C7^!(Jhā)E, V2^!(4)E
- saṃyogaḥ V3^!(Ka)E
- prabodhaḥ saṃmīlane C1E, V3^!(Ka)E
- om. C7^!(Jhā)E
- cānumeyaḥ C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Kha)E, P1^!(Ca)E, V3^!(Ka)E
- om. V2^!(2)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- varṣa P1E, V2E
- cābhāvāt D1E
- bhūtānugraheṇa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nirmitānāṃ V3E(vl)
- padmādidravyāṇāṃ D1E
- padmādīnāṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prabodhasaṃmīlanavikārā C1E, D1E
- prabodhasaṃmīlanavikārā iti C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- † C1E
- evaṃ harṣādayo D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- † C1E
- ’pi vikārā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhavitum D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvaśarīrābhyāsam antareṇāsau C5E, C7E, V2E, V3E
- pūrvaśarīram antareṇāsau C1E, P1E, V3^!(Ka)E, V2^!(1)E, V2^!(4)E
- mātrasyotpadyata D1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhūta C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- abhilaṣati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dehabhedād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- abhilaṣati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gamanaṃ V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- niyame D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pravṛttyabhāvaḥ bālasyāpi niyatam upasarpaṇakriyopalabhyate D1E, C7E, P1E, V2E, V3E
- pravṛttyabhāvaḥ bālasyāpi niyatam upasarpaṇaṃ kriyopalabhyate C1E, C5E, V3^!(Ka)E, V2^!(4)E
- om. V2^!(2)E
- yamaḥ C1E, V3E(vl), V2^!(2)E
- arhati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dṛṣṭo hi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anyasmiñ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvasmiñ V3E(vl), V2^!(5)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- teṣu teṣu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tathā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- janmanoḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvataraśarīrasya C5E, V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- ādinānādiś D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrva C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- om. V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣayānucintanayoniḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhūtaviṣaya D1E
- bhūtārtha C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhūtārthānu C5E
- kṛto rāga D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karaṇāt tu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E
- karaṇā tu V3E
- upādīyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- janmani C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ucyata iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātmyāt P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E(vl)
- vijñāyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- duḥkhādhi C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prakṛtikam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- uta C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nānāprakṛtikam iti C1E(vl), C5E, V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- patteś ca V3E(vl), V2^!(2)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇāntaropalabdheḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tatra mānuṣaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇāntaropalabdheḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E
- agandhavattvāt P1E
- asaṃpṛktayā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kalpata D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- itaḥ V3E(vl), V2^!(4)E
- śarīraṃ bhavati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na niṣiddhaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- lokāntare D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- api D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niḥsaṃśayo D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- sandigdhā hetava C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sandigdhā iti V2^!(2)E, V2^!(5)E
- yogāprati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- arūpasparśaṃ D1E
- guṇāntaropalabdheḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇāntaropalabdher iti D1E
- pṛthivī D1E
- pṛthivyāṃ V3E(vl)
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pṛthivīṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, P1E
- bhinnajātīyānām C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- athedānīm indriyāṇi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl)
- vyatiricya copalambhāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cānupalabdhir iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- lambho D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dharmopalabdheḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- copalabhyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nyagrodhaparvatādi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- aṇutaram D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- aṇutamaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca gṛhyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, P1E, V2E, V3^!(Ka)E
- cakṣuṣo bhautikatvaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tāvad eva vyāpnoti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sarva D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- arthasya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃnikarṣaviśeṣaś C5E, D1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mahattvād C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- rūpavattvāc D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pradīpavat C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cakṣuṣo P1E
- abhāva D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratiṣedhārthenāvaraṇena liṅgenānu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratiṣedhenāvaraṇena liṅgenānu C7^!(Jhā)E, V3E(vl)
- bhāgasya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vibhaktāvayavam P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E, P1^!(Ca)E, V3^!(Ka)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kalpete C7^!(Jhā)E, V2E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kalpete C7^!(Jhā)E, V2E, V3E
- dravyeṇa P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E, V3E(vl)
- dravya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yatra C1E, C5E, C7^!(Jhā)E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ṅa)E, P1^!(Ca)E, V2E, V3E
- rūpaṃ ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- upalabhyate C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca dravyasya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sa ca V2^!(2)E, V2^!(5)E
- dharmo ’yam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anudbhūtarūpasparśaś cāyaṃ D1E
- anudbhūtaś cāyaṃ V2E, V3E(vl)
- om. D1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tejo yathā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca pratyakṣaṃ yathā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca pratyakṣaṃ tejo yathā C5E, D1E
- yathābādi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sparśo ’pratyakṣaś D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kalpyate D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3^!(Ka)E
- arthaṃ V3E(vl)
- pravṛtty C1E(vl)
- pratighātād D1E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratighāto D1E, V2E, V3E
- cāvaraṇopalambhād C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratighātaḥ C7E, D1E, V2E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratighāta C7E, D1E, V2E, V3E
- dharmakaṃ dṛṣṭam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karma dṛṣṭam V3E(vl)
- apratighātas D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- manyate C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratighātād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- apratighātād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- abhautikānīti prāptam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cāpratighātaḥ D1E, C7E, C1E, V2E, V3E
- kasmād yasmād D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- yasmād P1E
- prakāśāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- ’pratighātaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- cānupalabdheḥ V3E(vl)
- dravyeṇa C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- copalabdhiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mādhyandinolkā V3E
- āditya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mahad C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dravyatvād D1E, P1E, V2E
- dravyavattvād C1E, C5E, C7E, V3E
- rūpaviśeṣāc D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- rūpasparśa C1E
- rūpasya V3E(vl), V2^!(2)E
- kāraṇam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasyaitat syāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’nupalabdhir C1E
- cakṣuṣo C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- bāhya V2^!(4)E
- viṣaya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- satyāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dravyasya cakṣuṣāgrahaṇaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nirapekṣatāyāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nayanaraśmi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca naktaṃ D1E, V3E(vl)
- hi naktaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śeṣasyānumānam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhedād P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E
- darśanād iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karaṇatvānupapattiḥ V2E
- pratihataṃ dṛṣṭam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avyavahitena D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ceyaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sā tasmāj jñāyate V2^!(2)E
- tasmāj jñāyate C1E(vl), V3E(vl)
- evābhautikāni D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na kuḍyāntaritānupa C1E, P1E, V2E, V3E
- kuḍyāntaritasyānupa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’pi tu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- paṭalasphaṭikāntaritopalabdhir D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nayana D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yaś D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- manyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhautikasyāpratīghāta D1E, C7E, C1E, P1E, C5E
- bhautikasyāpratighāta V2E, V3E
- om. P1^!(Ga)E
- tan na D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’pratighātāt V3E(vl)
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E, V2^!(4)E
- om. C5E
- bheda iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yathāvākyaṃ cārthabheda iti prativākyaṃ vākyabhedo V2^!(4)E
- yathāvākyaṃ cārthabheda iti prativākyaṃ vākyārthabhedaḥ C1E
- yathāvākyaṃ cārthabhedaḥ prativākyaṃ vākyārthabhedaḥ iti C7^!(Ja)E
- prativākyaṃ cārthabhedaḥ prativākyaṃ vākyabheda iti V3E(vl)
- prativākyaṃ cārthabheda iti C5E, C7E, V3E
- avighātāt C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇasyoṣṇasya D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- tena ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apratighātaḥ D1E, C7E, C1E, V2E, V3E
- apratighātāt D1E, C7E, C1E, V2E, V3E
- grahaṇam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prāptau tu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prāptau tena D1E
- avyūhyamānāvayavena C5E, P1E, V3E
- vyavadhāyakena dravyeṇa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sarvato D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E
- kalasa C7E, D1E
- kalaśa C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niṣaktānām D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sparśa C5E, P1E, V2E
- prasyanda C7^!(Ja)E, P1E, V3^!(Ka)E
- nāyana C5E, P1E
- apratīghātād C5E
- vyatibhidyārthena saha D1E
- vibhidyārthena saha C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apratighātaḥ C1E, C7E, V3E
- pratighāta C1E, C7E, V3E
- om. C1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- parāvṛttasya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ādarśarūpopaghāte D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avighātaś D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratighāto D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- paryanuyogānupapattiḥ V3E(vl)
- evaṃ na bhavateti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- udakāpratipattivad vā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V2^!(2)E, V2^!(5)E
- dharma iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratipadyanta iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tathā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣayakaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pramāṇam iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- deśitau D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apratīghāto C5E, V2E
- na dṛṣṭānumitāḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratighātāpratīghātayor C1E, V2E
- pratīghātāpratīghātayor C5E
- pratighāto D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- anumīyate C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apratighāta D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- ekam D1E
- ekam idam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bahūnīndriyāṇi vā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bahūni vendriyāṇi D1E
- ≈ nānatvād avayavinānātvād V3^!(Ka)E
- avayavinānātvād V2^!(4)E
- tvāt C7^!(Ja)E
- tvād avayavinānāsthānatvāc C1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’vayavī ceti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avyatirekāt tvag ekam indriyam ity āha kasmāt avyatirekāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na prāptam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- satyāṃ tvaci D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- indriyāntaram C1E, P1E, V3^!(Ka)E, V2^!(4)E
- na tu D1E
- na ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tvaco ’vayava D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kaścic cakṣuṣi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃnikṛṣṭo D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’vayava D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viśeṣā D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viśeṣo C1E
- grāhakas C1E
- andhādibhir na gṛhyante D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyāhatatvād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- rūpādyupalabdhiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tadupaghāte D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- satsu V3E(vl)
- nāyugapad V3E(vl), V2^!(2)E
- manasā saṃbadhyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣaya V3E(vl)
- viṣayakam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tvag ekā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sparśādīnāṃ ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- rūpādīnām D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prāptānāṃ C7E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E
- grahaṇam C7E, V3E, V2^!(2)E, V2^!(5)E
- iti prāptam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prāpyāprāpya C7E, C1E, P1E, C5E, V3E, V2^!(2)E, V2^!(5)E
- viṣayamātrasya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. P1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gṛhyate rūpam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tābhyām eva na D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na ca caturṇāṃ grahaṇe C7E, D1E, V3E
- na caturṇāṃ grahaṇe C1E, P1E, V2E
- caturṇāṃ grahaṇe na C5E
- pañcaivendriyāṇi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pañcendriyāṇīti sidhyati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- arthānāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- chītoṣṇānuṣṇāśītā iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E
- śītoṣnānuṣṇaśītā iti C7^!(Ja)E, V3E
- kaṭukādayaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dhvanimātrāś ca bhinnāḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gandhādigrahaṇāni D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na prayojayanti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saprayojayanti P1^!(Ka)E, P1^!(Ṅa)E, P1^!(Ca)E, V2E(vl)
- deśamātraṃ D1E
- bhavān pratiṣedhati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’nuṣṇaśītaś C1E, P1E
- śīta D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- noṣṇasyānuṣṇaśītasya P1E
- om. C1E, P1E
- sādhyatvād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śītasparśo D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- svasāmānyena D1E
- anumīyante anumīyante C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- anumīyante C5E
- ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- indriyāntara C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- asaṃbaddham C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pañcendriyāṇi C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tārādhiṣṭhānaṃ C7^!(Jhā)E, V2E, V3E
- gandharasarūpasparśa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grahaṇāl V3E(vl)
- liṅgād C1E(vl), V3E(vl)
- vṛttyā tu D1E
- śrotra C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pañcadhā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grahaṇenānumeyāni C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- khalu D1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mātrānubhavānumeyam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃskāropagrahaṇāc cādhiṣṭhāna C7E, V3E
- pracakṣate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prakṛtīnīti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vāyvādīnāṃ D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vāhyādīnāṃ C1E
- dravyasya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- upadiṣṭam C1E, P1E, V2E, V3E(vl)
- om. C1E, P1E, V2E, C5E, V3E, C7^!(Jhā)E
- vipariṇāmaḥ D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- kathaṃ tarhi D1E, C7E, V2E, C5E, V3E, P1^!(Ṅa)E
- taram C1E
- svatantra C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viniyoga C5E, C7E, P1E, V2E
- tarab C7E(vl), D1E
- niyukteṣu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yo ’nyas C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- tad D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niyogaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ye C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ekaikasyaivottarottara C1E
- ekaikasyaivottara P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E
- uttarāṇāṃ V2E
- cāneka D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃsargāc ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na prāpnoti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prāpnoti V3E(vl)
- pūrvapūrvam C5E, C7E, V2E, V3E
- uttarottareṇa C5E, D1E
- saṃsargān C7^!(Jhā)E
- saṃsargā C1E, V2E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mahattvāneka C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dravyatvād C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- taijasavat tu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kṛtaṃ C5E
- kāraṇam ucyatām D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- āpyo madhura eva C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gṛhītayoḥ pratyakṣatvāt V2^!(2)E, V2^!(5)E
- vidhatve ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pārthivaṃ haritalohitapītādyanekavidhaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- aprakāśakam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- upalabhyate C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- sparśayor vā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’nuṣṇaśītaḥ P1E
- saṃsargeṇopapadyata C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tathāguṇyam C7^!(Jhā)E, V2^!(2)E, V2^!(5)E
- tathābhūtam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vi P1^!(Ṅa)E, V2E
- kārya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- taijasavāyavyayor dravyayoḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dravye vyavasthānumānam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viyuktaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na caikaika C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca C5E
- pareṇa ity etad iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- gṛhyata iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratipadyemahi C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vāyavya C1E, D1E, P1E
- agrahaṇam iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yad uditaṃ tat C1E(vl)
- pūrvapūrva C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- om. C1E
- gandha C1E
- rasanādiṣv apīti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prasajyata iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sarvāṇi C5E
- saṃsargaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yathā prakṛṣṭo C7E, D1E
- prakṛṣṭo yathā C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kriyāsamarthāni puruṣasaṃskāravaśād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grahaṇasamarthānīti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E
- indriyāṇi V3E(vl), V2^!(2)E
- prakāreṇa neti P1E
- svaguṇān nopalabhanta indriyāṇi kasmād iti V3E(vl)
- svaguṇaiḥ saha D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- api D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grāhyasya P1E, V2E, V3E(vl)
- iti tataḥ ko doṣa ity D1E
- na svaguṇopalabdhir C5E
- na guṇopalabdhir C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- brūte C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bāhya C1E
- bhavati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- badhiratvābhāvaḥ C5E, V2E, V3E
- iti avasitaṃ sabhāṣye nyāyadarśane tṛtīyādhyāyasya prathamāhnikam D1E
- iti iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyādhyāyasyādyam āhnikam C1E, C5E, P1E
- iti iti śrīvātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyādhyāyasya prathamāhnikam C7E, V3E
- tṛtīyādhyāyasya dvitīyam āhnikam parīkṣitānīndriyāṇy D1E
- atha tṛtīyādhyāyasya dvitīyam āhnikam parīkṣitānīndriyāṇy V3E
- asparśavattvaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dharmavattvam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasyāṃ buddhau D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E
- anupapannaḥ C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- saṃvittir amum arthaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- amum arthaṃ jñāsyāmi D1E
- vyaktiḥ tataś ca traikālyavyakter anityā buddhir ity etat siddham D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E
- om. V2E, V3E
- etac cāvasthitāyāṃ buddhāv D1E
- nānātve tu buddhi C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñātam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karaṇe ’nupapattiḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. P1E
- dhyavasāya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvajñātam arthaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratyabhijānāti D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- tasyaitasmād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kāraṇa P1E
- rūpa V3E(vl)
- vacanaṃ V3E(vl)
- svarūpam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C5E
- karaṇasyābhyupagamyate C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- svarūpam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vartamānenāyaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jānāti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- paśyaty C5E, V2E
- artha iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- satyam etat D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cābhyupagame D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- siddhaṃ bhavati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ko ’pi V3E(vl), V2^!(2)E
- atra D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śabdā iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- evocyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- astv D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhede ’pi D1E
- cakṣurvat pradīpavac D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- manyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tac ca C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nānātvam C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- ekatve ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apratyabhijñānam anupalabdhiḥ anupalabdhiś D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyāsakter P1E
- paryāyeṇendriyeṇa C5E, D1E
- prāptānīndriyāṇy D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prāptyarthaṃ V3E(vl)
- vṛttitvābhāvād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- liṅgāntareṇānumīyata iti D1E, C7E, V2E, C5E, V3E, P1^!(Ṅa)E
- vyavadhānena C7E, V2E, V3E
- pratīghātenānumīyata C1E, C5E
- pratīghāte so ’numīyata C7E
- pratīghāte sānumīyata P1E, V2E, V3E
- hy ato D1E
- mano ’ntaḥkaraṇaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- caitā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, P1E
- om. C1E, V3^!(Ka)E
- viṣayāntara D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kenacid D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- kena kvacid V2E, V3E(vl)
- indriyeṇa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kenacid D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- kena kvacid V2E
- asaṃnidhir D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vṛtter idam ucyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasya P1E
- hita C7^!(Jhā)E
- sphaṭikadravye C7^!(Jhā)E
- anupapanna C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ayuktam D1E
- jananāpāya C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Kha)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Gha)E, P1^!(Ca)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- hetukaḥ D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sthitikāḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- paktir vṛttasyāhāra V2^!(2)E
- śarīra C1E
- bhāvenopacayāpacayaś P1E
- pravartate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- utpādaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. P1E
- pariṇāma C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kālāntare D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyaktiviśeṣadharmo D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, V3^!(Ka)E
- padārthānāṃ sarvāsu C1E, V3^!(Ka)E
- śarīravad D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dṛśyate C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- aparāparotpattirūpacayāpacaya C1E
- ’py upa C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dṛśyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- aparāparotpatter C5E
- āpādayet C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kṣaṇikatāṃ D1E, C7E, V2E, C5E, V3E, P1^!(Ṅa)E
- ’vayavopacayo D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kumbhādīnām avayavavibhāgaḥ D1E
- ghaṭādīnām avayavavibhāgaḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasyāviśeṣa V3E(vl)
- vā pūrvotpāde C7^!(Ja)E
- cāpūrvotpāde P1E
- vināśe D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tadupalabdhiḥ V3E(vl)
- tadupapattiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, C5E
- vābhyanujñāyate V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- parāparāsu D1E
- utpatti C5E, P1E, V2E
- utpāda C1E, C7E, V3E
- cābhyanujñeyam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vābhyanujñeyam V2^!(2)E, V2^!(5)E
- dadhyutpattikāraṇaṃ ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’to C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dravyeṣu aparāparotpattau vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anutpattir eveti D1E, C7E, P1E, C5E, V3E(vl)
- dravyeṣu aparāparotpattau vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anuvṛttir eveti C1E
- dravyeṣu aparāparotpattīnāṃ vyaktīnāṃ na liṅgam astīty anutpattir eveti C7^!(Jhā)E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E
- dravyeṣu aparāparotpattau na liṅgam astīty anutpattir eveti V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- dravyeṣu aparāparotpattau na liṅgam astīty anuvṛttir eveti V2^!(4)E
- hi D1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- parīhāram P1E, V2E
- pariṇāmaḥ V3E(vl)
- pariṇāmo na vināśa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ity apara āha guṇāntaraprādurbhāvaś ca C1E, C7^!(Jhā)E, V3E
- ity apara āha C5E, C7E, P1E, V2E
- iva C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- saṃmūrchana C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vinaṣṭam D1E
- dravyāntarotpādo ghaṭata D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niṣkāraṇaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dadhyutpādaṃ ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ucyate iti C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- tp. see note on iti in l. 4 below D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niṣkāraṇau D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sphaṭika C7E, D1E, V2E, V3E
- iti nāyam ekānta iti see tp. in note on nāyam ekāntaḥ in l. 3 above D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sphaṭikādivyaktīnāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, P1E, V3^!(Ka)E, V2^!(1)E, V2^!(4)E
- kāraṇabhāvāt D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kumbhasya vināśaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kāraṇabhāvāc D1E, C7E, P1E, C5E, V3E
- cotpattir D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E, V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- sphaṭikādi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vināśotpattikāraṇābhāvāt C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E, P1^!(Ca)E
- om. V2^!(1)E, V2^!(2)E, V2^!(3)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- upalabdhivac C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ca)E, V2^!(1)E
- utpattikāraṇānupalabdhivac C5E, V2^!(5)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasyābhyanujñānād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kumbhavan D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niṣkāraṇau D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vināśotpādau sphaṭikādīnām D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratiṣeddhum aśakyatvāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niṣkāraṇau D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yat V2E
- kasyeyaṃ buddhir D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pravartayāmīti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’pi jñānasya bhāvāt C5E, C7E
- jñānasya bhāvāt C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- arhati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- caitad C1E, P1E
- indriyārtha D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃnikarṣe ātmamanasoḥ saṃnikarṣajam V3E(vl), V2^!(2)E
- vijñātari C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- naṣṭe D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvopalabdheḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvopalabdhārthasya D1E
- cānyaddṛṣṭam P1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñeyānupalabdhir D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñeyānupalabdhyā yad anumīyate D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca D1E, C7E, C1E, P1E, C5E
- gandhādiṣu P1E
- yat D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yat tu V3E(vl), V2^!(2)E
- om. C1E, P1E, V2^!(4)E
- tu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nārthe bheda P1^!(Ga)E
- jñeyānupa C1E, P1E, V2E, V3E
- ayogina C1E, P1E, V3^!(Ka)E
- dharmān V3^!(Ka)E
- śarīrāntarāṇi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- teṣu teṣu C1E, P1E, V2E
- manaso jñānasya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vibhu ca manas tad antaḥ D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- vibhu manas tad antaḥ C1E, P1E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- vibhutvam antaḥ V3E(vl), V2^!(1)E
- ceti D1E
- tasya sarvendriyair D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yugapaj jñānāny D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prasaṅga iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- indriyair manasaḥ saṃnikarṣābhāvāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- manasaḥ saṃnikarṣābhāvāt V3E(vl)
- anutpattiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tadanutpattir P1^!(Ga)E
- om. V2^!(2)E, V2^!(5)E
- mātrād eva gandhādijñānam utpadyeta D1E
- mātrād gandhādijñānam utpadyate C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- mātrād gandhādijñānam utpadyeta C5E, C7E
- mātraṃ kāraṇam utpadyate V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- ātmendriya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- om. C7^!(Ga)E, C7^!(Ja)E, V3E
- nātrotpatti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇanāśa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grahād C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- vināśaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dhi nāśaḥ C7^!(Ga)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tathā V2^!(2)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātmasamaveteṣu satsv D1E
- om. V3^!(Ka)E
- tatra D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pradeśaiḥ saha D1E
- kaṃcid D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- patanaṃ syāc charīrasya smarata D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- patanaṃ syāc charīrasyātmavata V3E(vl), V2^!(5)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śarīrātma C7E, V3E
- ubhayaṃ gṛhyata V3E(vl)
- ubhayataḥ sṛjyata V2^!(2)E
- niḥsaraṇaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- atas tatropapannaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cintāprabandhe sati D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- cintāprabandhe P1E
- arthasya C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- smartavyārthaliṅga D1E
- āracitam C1E(vl), V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- tatraitac C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nopapadyata iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cātmanaḥ C1E, P1E
- śarīrasya bhogāyatanatvāt C7E, C1E, P1E, V2E, V3E, V2^!(2)E, V2^!(5)E
- ātma C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- utpattyai C5E
- kalpyate C1E, P1E
- ca C5E
- vākasmiko ’jñatayā jñatayā D1E
- vākasmikatayā jñatayā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- smartavyād P1E
- smaraṇāj C5E, C7E, D1E
- amuṣya V3E(vl)
- deśe V3E
- tadā smṛta D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. P1E
- tatrānupapannātmapratyakṣeṇa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tatrānupapannam ātmapratyakṣeṇa V3^!(Ka)E
- kaṃcid D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñatvaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- etac ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyathanena D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dṛśye ’rthe D1E
- deśe C1E, C5E, C7E, V3E, V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- manaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vedanaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- tatrāyaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yadṛcchayā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na viśeṣo C5E, C7E, D1E, V3E
- sidhyatīty D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- sidhyati cety V2E
- yoga V2^!(2)E, V2^!(4)E
- viśeṣo D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- arhati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- manasa iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yaugapadya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sadbhave C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ayugapatsmaraṇaṃ C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- praṇidhānaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- praṇidhānādyanapekṣe smārte D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhāvāt P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasyānucintanāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, V3^!(Ka)E
- apekṣaṃ V2E
- † C1E, V3^!(Ka)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yugapadupabhogaṃ na D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prātibha C5E
- utpādayatīti D1E
- ayuktam etad C1E
- asti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karaṇasya C5E, D1E
- dharmiṇo C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ṅa)E
- vyavasthita P1^!(Ṅa)E, V2E
- deśe ’vasthita C5E, C7E, V3E(vl)
- deśe vāvasthita V2^!(2)E, V2^!(5)E
- prabandhena D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- prabandhena na P1^!(Ṅa)E, V2E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pūrvasyānekasya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- (- C5E
- prasajyeta C5E, V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- pradeśasya C1E
- samavāyasyāviśeṣe sati C5E, C7E, D1E
- yaugapadyasya C5E, D1E
- utpattiprasaṅgaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yat puruṣa C1E, C7^!(Ga)E, C7^!(Jhā)E, P1E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jānāti C7E, V3E
- om. P1E, V2E
- idaṃ me D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñānāt P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E
- jñātam C1E, P1E, V2E, V3E
- svasya sukha D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- hātum icchati C7E, C1E(vl), P1E, V2E, C5E, V3E, C7^!(Jhā)E
- prāptīcchā D1E, C7E, C1E(vl), C5E, V3E, V2^!(4)E
- prāptum icchā C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3^!(Kā)E, V3^!(Ka)E
- prayuktasya D1E
- yuktasyāsya V2E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- parivarjana P1E
- prayatna C1E
- prayatnadveṣa D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ekenā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- (- D1E
- kartṛtvaṃ P1E, V2E
- jñānecchāpravṛttīnāṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- samānāśrayatvaṃ ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yasyecchādveṣau D1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vāyavīyānāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- charīre D1E, C7E, C1E, C5E, V3E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karaṇasyārambhanivṛtti C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- kāraṇasyārambhanivṛtti P1E
- caitanyam iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ubhayaṃ C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E
- vāyavīyānāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- icchādveṣajñānair D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tu P1^!(Ga)E, V2^!(1)E
- om. C7^!(Jhā)E, V2^!(2)E, V2^!(4)E
- trasatsu sthāvaraśarīreṣu V3E(vl), V2^!(2)E
- sthāvaraśarīreṣu C7^!(Ga)E
- sa sthāvaraśarīreṣu P1^!(Ga)E, V2E, V3E(vl)
- viśeṣaḥ ārambhaḥ D1E
- om. C5E, P1E, V2E
- icchā C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pārthivāpyeṣv C1E
- yoḥ C1E, P1E, V2E
- kumbhādi C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- liṅga P1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dveṣaprayatna D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C5E
- jñānād C1E, V3E(vl), V2^!(4)E
- tattvād V3E(vl)
- abhūtānām V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- tasya niyamaḥ syāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nimitta P1E
- om. C1E, V3^!(Ka)E
- iti siddham D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tu D1E, C7E, C1E, P1E, V3E
- om. C5E, V2E
- tāni ca D1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pramāṇaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nānāśarīreṣu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ādiguṇa C5E
- ≈ V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- cānyānya C7^!(Ja)E, P1E, V2E, V3^!(Kā)E
- om. V2^!(1)E, V2^!(4)E
- bhū V2^!(2)E, V2^!(5)E
- anyatrāpi trasat C7^!(Jhā)E
- anyatrāpi ca trasa C1E
- anyatrāpi sa trasa P1^!(Ga)E, P1^!(Ṅa)E, V3E
- anyatrāpi sa C7^!(Ja)E, V2E, V3^!(Kā)E
- prayatna D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- puruṣārādhanāya V3E(vl)
- kṛto veditavyaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca pravṛtti C1E, P1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- ākhyāte C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tūdāharaṇamātram D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- akṛtābhyāgamāc C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātmano D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- akṛtābhyāgamāc C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- puruṣeṇa bhujyata C1E, P1E
- upapadyata iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātma D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- chiṣyamāṇe D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ṅa)E, P1^!(Ca)E
- jñānapratiṣedhe D1E
- śiṣyate C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- hi jñāyate C1E, C7E, D1E, P1E
- jñāyate C5E, V2E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sthāpanādijñānārthaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātmā yasmād ekasmin C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kāya C1E, P1E, V2E
- svargeṣūpapadyate V2^!(2)E, V2^!(5)E
- svargeṣūtpadyate V3E(vl)
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sā sati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- muktir C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhedāt C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apariniṣṭhitaṃ ca D1E, C1E, V2E, C5E, V3E, C7^!(Jhā)E
- apariniṣṭhaṃ ca C7E
- tataḥ smaraṇābhāvāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E
- tataḥ smaraṇābhāvaḥ C7^!(Jhā)E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- arthaṃ jñeyam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- arthaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātma V3E(vl)
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñānena C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cāsya trikālaviṣayaṃ jñānaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- svatvaṃ P1E, V2^!(1)E
- om. P1E
- liṅgacintanaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- vārtha C5E, D1E
- cārtha C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- ānupūrvyeṇetarathā D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ānupūrvyetarathā C1E
- upaniḥkṣepo C1E, C5E, V2E
- ñānānām abhyāvṛttiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sa ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- smṛtihetuḥ samāna D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- samavāyi virodhi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yathā dhūmo C5E, C7E, D1E, V3E
- saṃyogī yathā dhūmo C1E, C7^!(Ga)E, P1E, V3E(vl)
- saṃyogi yathā dhūmo V2E
- gor viṣāṇam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sparśasya, abhūtaṃ bhūtasya D1E
- sparśasya, abhūtaṃ bhūtasyeti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sādṛśyam tu D1E
- gataṃ tat D1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃsmarati C7E, D1E, V2E, V3E
- antevāsinā yuktaṃ D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- guruṃ smarati D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viprayujyate C1E, P1E, V2E, V3E
- tad D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kāryāt kartrantaradarśanāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kāryāt kartrantarabodhavāt V2^!(2)E
- kāryāt kartrantaradarśanāt bodhanāt V3E(vl)
- anyatarat V3E(vl), V2^!(2)E
- yato yena C1E, C5E, D1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E, V3^!(Ka)E
- yena V2^!(2)E
- āptavyaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhṛtīni V2E
- tam abhīkṣṇaṃ D1E
- bibheti taṃ smarati D1E
- bhojanenācchādanena D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kriyayā D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śrutāvadhāraṇam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- duḥkha C5E, V2E, V3E
- sādhanaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- smarati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nidarśanaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- hetūnāṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kālāntarāvasthānāc D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca nityānām P1E, V2E, V3^!(Kā)E
- niyatatvāc ca D1E
- niyamāc ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- santānopapattiḥ C7^!(Jhā)E, V3E
- avyava V2^!(2)E
- hita C1E(vl), V3E, V2^!(2)E
- gṛhyamāṇena C1E
- avyavadhānāt C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E(vl)
- tena vyavahite C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tena vyavahite hi D1E
- ca liṅgaṃ V3E(vl)
- avasthāne C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yaś ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- buddhir iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avasthānāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratyakṣatve D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- boddhavyārthaḥ C5E, C7E, V2E, V3E
- pratyakṣatve C5E
- anavasthāyitvād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- rūpa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E
- yuktam C1E
- etad iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- evābhyanujñāyate D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- ekatrābhyanujñāyate P1E, V3E(vl), V2^!(2)E
- yatrāvyakta D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- grahaṇe C7^!(Jhā)E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E
- avyaktaṃ kvacid vyaktaṃ grahaṇam C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avyaktaṃ grahaṇam C1E
- om. P1^!(Ṅa)E, V2E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- buddhiḥ yatra tadartha P1^!(Ṅa)E, V2E
- avyakta D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viśeṣa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viśeṣe ’gṛhyamāṇe D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yat tu C7^!(Jhā)E, V2E, V3E
- vyaktaṃ grahaṇaṃ D1E
- niyatatvāc ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- avyaktam C1E, P1E, V2^!(2)E
- deśitaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- utpattiḥ D1E
- viśiṣṭāś D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yadi D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl), V2^!(2)E
- evaṃ dharmiṇam abhipretya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- eva dharmiṇam abhipretya evaṃ V3E(vl), V2^!(2)E
- vyaktāvyaktayor D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V2^!(2)E
- vedam C1E, V2E
- upapadyata iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grahaṇaṃ vyaktaṃ D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grahaṇaṃ C1E
- grahaṇānavasthānaṃ grāhyānavasthānaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pradīpārcīṃṣi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- asati cābhāvād iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇo ’psu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cetanāyāṃ D1E
- tenāyaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yāvaddravya C5E, C7E
- na kadācid D1E
- hīnaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- atyantā V2^!(2)E
- saṃskārānupapattir D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- (- D1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ubhayasthaṃ vā tan na D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cetanotpadyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niyame D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nāstīti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, P1E
- cetanotpadyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- atra na C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- atra C7^!(Ga)E, V2E, V3^!(Kā)E
- niyamahetur astīti D1E, C1E, P1E, V2E, V3E, C7^!(La)E
- niyame hetur astīti C5E, C7E
- ubhayasya nimittatve C1E, C7^!(Ga)E, C7^!(Ja)E, C7^!(La)E, V2E, V3E
- ubhayatas tannimittatve V2^!(2)E
- ubhayasthasya nimittatve D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ubhayato nimittatve V3E(vl)
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jātīya D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- eva cotpadyata D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niyame D1E, C7E, P1E, C5E, V3E, V2^!(1)E
- nātyanta C7^!(Ga)E, P1E, V2E
- om. D1E
- utpapadyate P1E
- upapadyate V2E
- avasthānasyāgrahaṇāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yenānumīyeta tena D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- guṇaś cetaneti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyāptā iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V3E(vl), V2^!(2)E
- iti sā D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- nakhādiṣu D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- paryantaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jīvamanaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhūtaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dvividhaś ca C1E, P1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apratyakṣaś C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- grāhyaś ca rūpādiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratyakṣā C1E
- śarīraguṇatvaṃ na D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- syād iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- jñāpanārthaṃ P1E
- tat kiṃ D1E, C7E, C1E, P1E, C5E, V3E, V2^!(1)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- om. V3E(vl), V2^!(2)E
- om. V3E(vl), V2^!(4)E
- jñānāyaugapadyam iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tal D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃyoga D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣaye C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- āraṇyajān D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- bibheti C1E, C7^!(Jhā)E, C7^!(La)E, P1E, V2E
- bibharti V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃstyānīyam V2^!(4)E
- styānīyam C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E, V3E
- sthānīyam C5E, C7E, C7^!(Ja)E, V3E(vl)
- saṃsthānīyam P1^!(Ga)E, V2^!(2)E, V2^!(5)E
- manaso C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- alātasya C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- alātacakrasya V2^!(5)E
- saṃbhramato C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ca)E, V2^!(1)E, V2^!(4)E
- gṛhyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cakravad D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- bhavatīti C1E, C7E, V3E, V2^!(2)E, V2^!(4)E, V2^!(5)E
- bhavati C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratipatteḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. P1E, V2E, V3^!(Kā)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- indriyāṇāṃ D1E
- kramasya grahaṇam P1E
- kathaṃ vākya D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sa pratisaṃdhatte C1E, C7E, D1E, V3E
- vyavasāyena C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- smṛtyā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cāsau V3E(vl), V2^!(2)E
- atantraṃ C1E
- yuktiḥ saṃśayād V3E(vl), V2^!(2)E
- muktasaṃśayaṃ P1E, V2E(vl)
- yathā C1E, D1E, V3E
- manaso V2E
- ’numīyata C1E, P1E, V2E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ādayo guṇā D1E
- abhīpsitāvāptiś C5E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- khalu viṣaye D1E
- āho P1E, V2E
- athavā V2^!(5)E
- kṛtaṃ karmoktam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tena C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasya śarīrasyotpattiḥ V2^!(2)E, V2^!(5)E
- tantrebhya iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ātmāyam C5E, C7E, P1E
- ātmā yam C1E, V2E, V3E
- yatrābhiyukto C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sahite patite V3E
- sahitena V2^!(2)E
- uttaraṃ niṣpadyate C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- uttaraṃ niṣpādyate P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E
- śarīrāntaram niṣpadyate C5E, V3E(vl)
- śarīrāntaram niṣpādyate V2^!(2)E, V2^!(5)E
- tasya V2^!(2)E, V2^!(5)E
- om. V2^!(2)E, V2^!(5)E
- srak V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- tathānumātavyaṃ C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- pāṣāṇaśarkarā V2^!(2)E
- sikatāśarkarāpāṣāṇagairikāñjana D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- upādānavat tad C1E
- vānena P1^!(Kha)E, P1^!(Gha)E
- om. P1E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- garbhāśraye C5E, C7E, P1^!(Ga)E, P1^!(Ṅa)E, V2E, V3E
- mātṛ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- copacite C7^!(Jhā)E, C7^!(La)E, P1^!(Ṅa)E, V2E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pākamātraṃ V3E(vl), V2^!(2)E
- pācana C1E(vl), V2^!(2)E, V2^!(4)E
- cārbudamāṃsapeśī C1E, P1E, V2E, V3E
- ca kalalārbudamāṃsapeśī C5E, C7E, D1E
- kaṇḍarā C5E, C7E, D1E, V2^!(4)E
- kalalakaṇḍara P1E, V2E, V3E, V2^!(5)E
- kalalakaḍara V2^!(1)E
- kalalakaṇḍarā C1E
- kalalakaṇḍūla V2^!(2)E
- kaṇḍūlakaṇḍarākaḍara V3E(vl)
- om. V2^!(2)E
- pāṇipādādinā C1E, V2^!(2)E
- bhedena C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyūhe D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cedam C1E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- kalpata D1E, C7E, V2E, C5E, V3E, P1^!(Ṅa)E
- kalpyata C1E, P1E
- nimittatvaṃ śarīrasya vijñāyata D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃyogo C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sati ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anupapanno C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niyamābhāva iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nirapekṣeṣu tu D1E
- aniyamaḥ C1E, V3^!(Ka)E
- om. D1E
- saṃyogotpatti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nimitte karmāśaye V2^!(2)E
- dhātūnāṃ ca D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- snāyutvag D1E, C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śirāpeśīkalala D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bāhvantarāṇāṃ D1E
- bāhūdarāṇāṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mattānta V3E(vl), V2^!(2)E
- koṣṭhāṅgānāṃ ca sakthnāṃ ca V3E(vl)
- koṣṭhagānāṃ ca V2E
- koṣṭhagānāṃ C7E, C1E, P1E, C5E, V3E
- om. C7E
- hṛdayāmāśayāpakvāśayādhaḥ P1E
- srotasāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyūhanam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- vyūhitam C5E, V3E(vl), V2^!(5)E
- vyūhitum V3E(vl), V2^!(2)E
- nirapekṣair eva V2^!(2)E
- śarīrotpattir iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- evaṃ ca C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- evaṃ ca sati D1E
- samānaiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- utpāditaṃ śarīraṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sādhanam C1E(vl), V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(5)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- paripacyamāno D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pracayasaṃsargaḥ V3E(vl)
- so V3E(vl), V2^!(2)E
- nimitta V3E(vl), V2^!(2)E
- mate V3E(vl), V2^!(2)E
- niyama V3E(vl), V2^!(2)E
- ity ucyate D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃyogotpatti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- anenāniyamaḥ V2E, V3E
- kas tāvad ayaṃ niyamaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kasmād aniyamaḥ V3E(vl)
- anyasyānyatheti C1E, V2^!(4)E
- niyamo V3E(vl)
- niyame V2E
- uccābhijano D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nikṛṣṭābhijana D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- indriya P1E
- parimeyaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- niratiśayatvād C5E, C7E
- P1E
- prasajyeta D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasmāt karma C1E, P1E
- utpannaḥ V2E
- hetuṃ karma C7E, D1E
- hetukarma C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vāṅmanobhir C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vāṅmanobuddhibhir D1E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prasava C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śarīre punaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śarīrāntarānupapatter D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śarīrāntarānupapattir V2^!(2)E
- viyogānupapattir iti D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- adṛṣṭa D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- viṣayaś D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cāvyaktātmanaḥ C5E, C7E, D1E
- arthaḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- na śarīram utpādayantīty D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prasajyata iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- kvacid D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śarīrotpattiprasaṅga iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- darśanāvasānān P1E, V2E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ucyate C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C1E, P1^!(Ka)E, P1^!(Ca)E
- acaritārthānāṃ V3E(vl)
- bhūtānāṃ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhānānāṃ V2^!(2)E
- prakṛtipuruṣayor nānātva D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- darśanasyākaraṇān D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śarīrārambhaḥ punaḥ punar D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- bhūtasṛṣṭau D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nimitta V2E
- sarge C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vipākaḥ P1^!(Ṅa)E, V2E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- adṛṣṭaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tatra V3E, V2^!(2)E, V2^!(5)E
- prerite C1E, V3E(vl), V2^!(2)E, V2^!(4)E
- śarīrotpattiḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- saṃyogānucchedaḥ C1E, C7^!(Jhā)E, P1E, V2E, V3E
- saṃyogādyucchedo V2^!(2)E
- tac ca C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- iti tad idaṃ dṛṣṭāntasya sādhyasamatvam abhidhīyate iti. athavā nākṛtābhyāgamaprasaṅgāt aṇuśyāmatā dṛṣṭānte P1^!(Ṅa)E, V2E, V3^!(Kā)E
- karmāntarād V2^!(2)E
- vipacyamānād D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’dṛṣṭaṃ P1E(vl)
- ekam adṛṣṭaṃ C7E, D1E, V3E
- eko dṛṣṭam C1E, P1E, V2E
- naitad C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nirapekṣāt D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prāyaṇānupapatteḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tu C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- apara āha D1E
- śyāmatānityatvavad etat D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- śyāmatānityāgni C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- nākṛtābhyāgama D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tasyābhyāgamo D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ’bhyupapattir D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- mantavyam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- ucyata iti C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- dṛṣṭāntasya sādhyasamatvam abhidhīyata D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- sukhaṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vābhyāgacchatīti D1E
- prasajyeta C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- pratyakṣānumāna P1E
- P1E
- hetuviśeṣaḥ C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- om. V2^!(2)E
- duḥkhasaṃyoge D1E
- saṃcayānāṃ C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- cotkarṣāpakarṣa D1E, C7E, C1E, V2E, C5E, V3E
- cotkarṣa P1E
- ≈ vidhatābhāvāc P1^!(Ga)E
- om. C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- tathānumāna C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- dṛṣṭaṃ hi D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cetanāvān D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- īpsan tad āpti C1E
- yateta V2^!(4)E, V2^!(5)E, V3E(vl)
- sa ca D1E, C7E, V2E, C5E, V3E
- parityajyate C1E
- tyajyate C7E, P1E, V2E, C5E, V3E
- yatnam C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- vyavasthā C5E, C7E, V2E, V3E
- tad etad D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- cāvyavasthitam D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- lakṣaṇā pravṛttiḥ parivarjanalakṣaṇā nivṛttiḥ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- duścaritaṃ vā D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- karma C7E, C1E, P1E, V2E, V3E
- duḥkhayoga D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- duḥkhaprayoga V2^!(2)E
- pāpiṣṭhānāṃ D1E, C7E, C1E, P1E, V2E, C5E, V3E
- prayoga V2^!(2)E
- iti śarīrasyādṛṣṭaniṣpādyatvaprakaraṇam || || avasitaṃ sabhāṣye nyāyadarśane tṛtīyādhyāyasya dvitīyāhnikam || || samāptas tṛtīyo ’dhyāyaḥ D1E
- iti || iti śarīrasyādṛṣṭaniṣpādyatāprakaraṇam iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyādhyāyasya dvitīyam āhnikam || samāptaś cāyaṃ tṛtīyo ’dhyāyaḥ || 3 || P1E
- iti || iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyo dhyāyaḥ || 3 || V2E
- iti || iti śrīvātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyādhyāyasya dvitīyam āhnikam samāptaś cāyaṃ tṛtīyo ’dhyāyaḥ C7E, V3E
- iti || iti vātsyāyanīye nyāyabhāṣye tṛtīyādhyāyasya dvitīyam āhnikam || samāptaś cāyaṃ tṛtīyo ’dhyāyaḥ || 3 || C1E, C5E
- cābhāvād iti D1E
- om. D1E
- na na kadācid D1E
- om. D1E
- ubhayasthaṃ D1E
- tan na D1E
- cetanotpadyate D1E
- niyame D1E
- nāstīti | D1E
- cetanotpadyate D1E
- nāstīti. | ubhayasthasya D1E
- nimittatve D1E
KP: „Leider habe ich in meinen früheren Lektüren kein Zitat dieses sūtras anderswo gefunden und verzeichnet, außer eben im NBh. Allerdings habe ich dort einen Hinweis auf VS 9.18 (zitiert im Syādvādaratnākara) gemacht, in dem ebenfalls, mit leicht geänderter Terminologie und Metathese der ersten beiden Fälle, die mit Merkmalen operierende Erkenntnis (= anumāna) mit eben den vier Merkmalen von 3.1.8 in Verbindung gebracht wird: asyedaṃ kāryaṃ kāraṇam, sambandhi, ekārthasamavāyi, virodhi ceti laiṅgikam. Es sieht daher doch sehr danach aus, dass es sich hier um verwandte Versionen einer altertümlichen Lehre von vier bzw. fünf als Gründe fungierenden Merkmalen in der Epistemologie des Vaiśeṣika vor Praśastapāda handelt, auf die an den beiden Stellen im VS Bezug genommen wird, die eben als gemeinsames letztes Element den virodhi einschließen. Daher ist es eher unwahrscheinlich, dass sich V. auf eine Version von 3.1.8 bezieht, die nur drei Merkmale kannte und mit ekārthasamavāyi oder ekārthasamavāyi ca endete. Außerdem bezieht sich V. auch im Kommentar zu 2.2.1 auf virodhi, allein im Sinne von abhūtaṃ bhūtasya, und Dignāga kritisiert den virodhi als logischen Grund im Pramāṇasamuccaya.“
PhM: „Liebe Frau Preisendanz,
besten Dank für die aufschlussreichen Ergänzungen zu unserer Diskussion im Rahmen des letzten Projekttreffens, die ich mich davon überzeugen, dass V. das virodhin gekannt hat.
Unsicher bin ich jedoch bezüglich der Frage, ob die älteste rekonstruierbare Fassung des NBh in 3.2.41 das virodhin anführt oder nicht. In ähnlich gelagerten Fällen, in denen kein Grund für den Ausfall von Text erkennbar ist, erklären wir den sekundären Ursprung der ausführlicheren Textfassung als Gelehrtenkorrektur, die in diesem Fall aus der Kenntnis von VS 3.1.8 und NBh 2.2.1 resultieren kann.
Bei der abschließenden Beurteilung spielt natürlich unsere Erwartungshaltung gegenüber dem ursprünglichen NBh eine Rolle. Ist es vorstellbar, das V. das virodhin in 3.2.41 bei seinem Zitat ausgelassen hat?
Und welches Gewicht messen wir bei der Beantwortung dieser Frage der überragenden Textqualität zu, die sich an nahezu allen Stellen ergibt, in denen J1 und T gemeinsam lesen? Sind wir bereit, gegen das Stemma zu edieren, damit der Text unserer Erwartung entspricht? Oder edieren wir mit dem Stemma und nehmen die sich daraus ergebende Härte (von einem Fahler kann man ja nicht sprechen) des Textes in Kauf?
Ergeben sich Konsequenzen für das Stemma aus der hier vorliegenden (möglicherweise) sekundären Lesart im (vermeintlichen) Archetypus?
Ich halte nach wie vor zumindest die geschlängelte Unterstreichung des betreffenden Texts in NBh 3.2.41 für gerechtfertigt. Eine abschließende Entscheidung ist vielleicht erst möglich, wenn wir den gesamten Text ediert und dabei die Qualität des Archetypus im Auge behalten haben.
Die Stelle erfordert in jedem Fall eine recht ausführliche textkritische Anmerkung, wenn man sich nicht gar einen Mini-Aufsatz daraus machen möchte.“
KP: „Natürlich müssen wir hier nach wie vor unsicher sein, und die Unterschlängelung muss beibehalten werden, bis wir im Zuge oder nach dem zweiten Durchgang ein besseres Gesamtbild des Textes des adhyaya haben, und dabei speziell der doch recht zahlreichen, oft regelrecht versteckten Bezugnahmen V.'s auf das VS in der von uns bisher edierten Form. Und wir müssten ein inhaltlich-historisches Argument dafür finden, warum V. hier das virodhi (liṅga) mit Illustration ausgelassen haben sollte, wo er es doch sichtlich kannte, oder warum in der Version des VS, die er kannte und auf die er sich bezieht, dieses Merkmal noch hätte fehlen können. Gerade letztere ist eine schwierige Frage, da hier auch VS 9.18 involviert wäre, wobei dieses sūtra womöglicherweise textgeschichtlich VS 3.1.8 vorausgeht; wir müssen ja hier, und auch in 3.1.13, vielleicht liṅgam ergänzen (inspiriert evtl. von 9.18, wo es aber aufgrund der Formulierung nicht nötig ist, ein Bezugswort zu ergänzen, man könnte die Adjektive auch substantivisch verstehen) während man hier eher maskuline Formen erwarten würde, da das Thema, das in 3.1.7 vorgegeben ist, hetu oder, implizit, apadeśa ist. liṅgam erscheint erst in 3.1.14 und 3.2.1, wobei ich daran erinnern will, dass die Einteilung des VS in adhyayas und ahnikas ohnehin, auch aufgrund anderer Evidenz, unsicher ist. D.h. man muss das gesamte, recht schwierige und an Tretminen reiche kleine ahnika betrachten, zu dem es schon einige Sekundärliteratur gibt, die dabei auch berücksichtigt werden müsste, und bereits einen Blick auf das nächste werfen. Es ist verflixt, dass so viele Kommentare und Subkommentare zum VS vor Candrānanda verloren gegangen sind. Also: vielleicht doch ein gar nicht so kleiner Aufsatz, wenn wir so weit sein werden?“
NV NVTP NTĀ NNPr NM NTD VSuP NR GPr NPT NV NSV; cf. indrit NVTṬ; cf. {…} indriyāntaravikāradvāreṇa darśayati sūtram
NVTṬ